สมช. เสนอให้ตั้งคลังสำรองอาหาร รับมือหากศึกตะวันออกกลางยืดเยื้อ

เมื่อสงครามจำกัดพื้นที่ แต่ผลกระทบเดินทางไกล

สภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ประเมินว่า ในบรรดา 4 ฉากทัศน์ของวิกฤตตะวันออกกลาง แนวโน้มที่มีโอกาสเกิดมากที่สุดคือ การสู้รบยังอยู่ในวงจำกัด แต่ยืดเยื้อ สำหรับไทย ระยะเวลาของสงครามจึงสำคัญพอ ๆ กับขอบเขตของสมรภูมิ เพราะยิ่งความขัดแย้งกินเวลานาน ราคาพลังงานและห่วงโซ่อุปทานก็ยิ่งเผชิญแรงกดดันสะสม

พลเอก ชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เลขาธิการ สมช. ระบุว่า แม้ไทยอยู่นอกวงความขัดแย้ง แต่ต้องเตรียมรับผลกระทบต่อเศรษฐกิจ พลังงาน เสบียงอาหาร และความมั่นคงไซเบอร์ สมช. จึงร่วมประเมินสถานการณ์กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและภาควิชาการ โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มาโนช อารีย์ จากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ร่วมวิเคราะห์ทิศทางความขัดแย้ง

จากโต๊ะเจรจาถึงสงครามขยายวง

ฉากทัศน์ที่ 1 เจรจาแล้วจบ หากคู่ขัดแย้งบรรลุข้อตกลงในเวลาอันสั้น ราคาพลังงานและเศรษฐกิจโลกมีโอกาสกลับสู่ภาวะปกติ สมช. ให้น้ำหนักกรณีนี้ต่ำ

ฉากทัศน์ที่ 2 สงครามวงจำกัดและจบเร็ว การปะทะอาจทำให้ราคาพลังงานผันผวนและการขนส่งสินค้าสะดุด แต่ผลกระทบจะอยู่ในระยะสั้น สมช. ให้น้ำหนักปานกลาง

ฉากทัศน์ที่ 3 สงครามวงจำกัดแต่ยืดเยื้อ สมช. ให้น้ำหนักสูงสุด โดยมองว่าการเมืองภายในของประเทศมหาอำนาจและข้อจำกัดในการเจรจาทำให้คู่ขัดแย้งบรรลุข้อตกลงได้ยาก การสู้รบจึงอาจยืดเยื้อ พร้อมกับความเสี่ยงจากสงครามใต้ดินและการโจมตีทางไซเบอร์

ฉากทัศน์ที่ 4 สงครามขยายวง หากการสู้รบลุกลามเป็นสงครามระดับภูมิภาค โลกอาจเผชิญวิกฤตพลังงานและเศรษฐกิจรุนแรง ขณะที่ห่วงโซ่อุปทานอาจหยุดชะงัก สมช. ให้น้ำหนักกรณีนี้รองจากฉากทัศน์ที่ 3

จากตู้แช่อาหารยุโรปถึงแผนฉุกเฉินของไทย

ผศ.ดร.มาโนช ยกกรณีแฮกเกอร์เปลี่ยนค่าควบคุมตู้แช่วัตถุดิบอาหารในยุโรป จนสร้างความเสียหายต่อคลังเสบียง เป็นตัวอย่างว่าเหตุใดสงครามวงจำกัดที่ยืดเยื้อจึงน่ากังวล ในมุมของเขา ยุโรปเผชิญทั้งผลโดยตรงจากสงครามรัสเซีย–ยูเครนและผลทางอ้อมจากตะวันออกกลาง โดยเฉพาะแรงกดดันด้านราคาพลังงาน เศรษฐกิจ และปัญหาผู้อพยพ

สำหรับไทย ภาควิชาการเสนอให้ฝ่ายความมั่นคงเตรียมรับกรณีระบบสื่อสารและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลล่มพร้อมกัน เพราะในภาวะเช่นนั้น หน่วยงานอาจใช้แผนฉุกเฉินเดิมไม่ได้

ด้านอาหาร ฝ่ายความมั่นคงระบุว่าไทยผลิตข้าวและไข่ไก่ได้เกินความต้องการในประเทศ ส่วนนมและน้ำมันพืชยังมีเพียงพอ ประชาชนจึงไม่จำเป็นต้องกักตุน ควบคู่กับแนวคิดตั้งคลังสำรองอาหารในระยะยาว สมช. วางหลักสื่อสารให้ประชาชน “ตระหนักแต่ไม่ตระหนก” เพื่อลดโอกาสที่ความกังวลจะนำไปสู่การกักตุนสินค้าหรือแห่ถอนเงินพร้อมกัน

จากนี้ ศูนย์ปฏิบัติการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สปก.สมช.) จะติดตามสถานการณ์และปรับแผนร่วมกับหน่วยงานรัฐและภาคเอกชน ภายใต้แผนบริหารวิกฤตการณ์ พ.ศ. 2566–2570 และแผนเตรียมพร้อมแห่งชาติ โดยมีทั้งกรณีที่สงครามยืดเยื้อและกรณีที่การสู้รบขยายวงเป็นโจทย์ในการเตรียมพร้อม