
กรีน อินโนไทย ชี้โจทย์ใหญ่ไบโอเทค เร่งปลดล็อกกฎขึ้นทะเบียน ดันนวัตกรรมถึงมือเกษตรกร
กรีน อินโนไทย ชี้โจทย์ใหญ่ไบโอเทคไทย เร่งปลดล็อกกฎขึ้นทะเบียน Big Reset โครงสร้างเกษตรไทย รับมือกติกาการค้าโลกใหม่
ภก.นพ หาวารี ประธานบริหารนวัตกรรม บริษัท กรีน อินโน ไทย จำกัด กล่าวในงาน THAILAND AGRI FUTURE 2027 – THE BIG RESET FROM AGRICULTURE TO FUTURE INDUSTRY “พลิกเกษตรไทย สู่อุตสาหกรรมอนาคต” จัดโดยโพสต์ทูเดย์ ว่า ชีวเทคโนโลยีหรือไบโอเทค แม้จะไม่ใช่ศาสตร์ใหม่ แต่ที่ผ่านมายังคงมีผู้เข้าใจและนำมาปรับใช้ในภาคเกษตรกรรมจริงในวงจำกัด
การพัฒนานวัตกรรมชีวภาพจำเป็นต้องขับเคลื่อนผ่าน ESG Model และกรอบ BCG (Bio-Circular-Green Economy) โดยเน้นการวิจัยและพัฒนา (R&D) ควบคู่กับความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ (Collaboration) ระหว่างภาคเอกชน ภาครัฐ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตลอดจนสถาบันวิจัยทั้งภาครัฐและเอกชน
เป้าหมายสูงสุดของการขับเคลื่อนร่วมกันคือการสร้าง ความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) ในห่วงโซ่อุปทานเกษตรและอาหาร ซึ่งถือเป็นห่วงโซ่อุปทานขนาดใหญ่ของประเทศ การทำงานใช้แนวคิด "ตลาดนำการผลิต" โดยนำปัญหาและความต้องการจริง (Pain Points) ของเกษตรกรจากการลงพื้นที่ มาแปลงเป็นโจทย์งานวิจัยและพัฒนา
เนื่องจากการลงทุนด้าน R&D ตั้งแต่เริ่มต้นมีต้นทุนสูง ภาคเอกชนจึงใช้วิธีคัดเลือกสายพันธุ์จุลินทรีย์ที่ผ่านการวิจัยและทดสอบประสิทธิภาพแล้วจากกรมวิชาการเกษตร นำมาพัฒนาต่อยอด ขยายสเกลการผลิต (Up-scale) และทดสอบประสิทธิภาพในแปลงจริงก่อนนำไปส่งมอบให้แก่เกษตรกร
Big Reset โครงสร้างเกษตรไทย รับมือกติกาการค้าโลกใหม่
ภก.นพ กล่าวต่อว่า การทำเกษตรกรรมมีปัจจัยพื้นฐานสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ ดิน น้ำ และสายพันธุ์พืช หากดินมีสุขภาพดี พืชย่อมเจริญเติบโตสมบูรณ์และให้ผลผลิตสูง
อย่างไรก็ตาม การพึ่งพาเคมีเกษตรอย่างต่อเนื่องยาวนานในอดีต ได้สร้างความเสียหายสะสมต่อโครงสร้างดิน เกิดปัญหาศัตรูพืชและเชื้อโรคดื้อยา จนส่งผลกระทบต่อเนื่องถึงปัญหาการดื้อยาในมนุษย์
ในขณะเดียวกัน ตลาดการค้าเกษตรโลกยุคใหม่ได้สร้างเงื่อนไขและมาตรการที่ไม่ใช่ภาษี (Non-Tariff Barriers) ที่มีความเข้มงวดสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้แก่
- มาตรการสุขอนามัยพืช : กำหนดให้สินค้าเกษตรส่งออกต้องปลอดศัตรูพืชและโรคพืช 100%
- มาตรฐานสารตกค้างเข้มงวด : ตลาดสำคัญอย่างสหภาพยุโรป (EU) และญี่ปุ่น กำหนดเกณฑ์ปริมาณสารตกค้างสูงสุด (Maximum Residue Limit: MRL) ในระดับเข้มงวดมากเพียง 0.01 ppm (หรือ 1 ใน 100 ล้านส่วน) ซึ่งมีค่าเท่ากับ Zero Residue
- กฎระเบียบความยั่งยืนและการตรวจสอบย้อนกลับ: การบังคับใช้กฎระเบียบด้านการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรป (EUDR) และมาตรการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability)
เพื่อข้ามผ่านกำแพงการค้าดังกล่าว ประเทศไทยจำเป็นต้องปรับตำแหน่งเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Positioning) จากเดิมที่เป็น "ผู้ผลิตวัตถุดิบราคาถูกที่เน้นแข่งขันด้วยราคาและปริมาณ" ไปสู่ "ผู้ส่งมอบโภชนาการและสินค้าเกษตรพรีเมียมที่มีคุณภาพ ตรวจสอบย้อนกลับได้"
สร้างมูลค่า 3 มิติ ด้วยนวัตกรรมชีวภาพ
ทั้งนี้ ภก.นพ ยังได้กล่าวถึง การประยุกต์ใช้ชีวภัณฑ์และปุ๋ยชีวภาพสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมได้ใน 3 มิติสำคัญ ได้แก่
- Zero Residue สู่สินค้าเกษตรพรีเมียม: ชีวภัณฑ์จุลินทรีย์สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ ไม่ทิ้งสารตกค้าง และปลอดภัยต่อมนุษย์ ช่วยยกระดับผลผลิตเกษตรปกติให้กลายเป็นสินค้าเกรดพรีเมียม
- การฟื้นฟูระบบนิเวศดิน : จุลินทรีย์เข้าทำหน้าที่ปรับโครงสร้างดินและคืนระบบนิเวศให้กลับมาสมบูรณ์ คล้ายกับระบบธรรมชาติในอดีตที่สามารถปลูกพืชได้เจริญเติบโตโดยไม่ต้องพึ่งพาเคมีเกษตร
- และการสร้างความมั่นใจด้วยระบบตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability): ผู้บริโภคในปัจจุบันยินดีจ่ายเงินเพิ่มสำหรับสินค้าเกษตรที่สามารถตรวจสอบประวัติการปลูก ปัจจัยการผลิต และมาตรฐานความปลอดภัยได้อย่างชัดเจน
ทลายข้อจำกัดเทคโนโลยีชีวภาพ จาก Lab สู่ Field
ภก.นพ หาวารี กล่าวเพิ่มเติมว่า แม้เทคโนโลยีชีวภาพจะมีศักยภาพในการยกระดับภาคเกษตร ทั้งการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดการใช้สารเคมี และฟื้นฟูคุณภาพดิน แต่ความท้าทายสำคัญคือการผลักดันนวัตกรรมจากห้องปฏิบัติการ (Lab) ไปสู่การใช้งานจริงในพื้นที่เกษตร (Field)
เนื่องจากประสิทธิภาพของจุลินทรีย์ในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้ อาจไม่สามารถคงอยู่ได้เมื่อต้องเผชิญกับสภาพอากาศที่แปรปรวน ทั้งแสงแดดจัด อุณหภูมิสูงหรือต่ำ ฝนตกหนัก และภัยแล้ง ซึ่งส่งผลต่อการมีชีวิตและการออกฤทธิ์ของจุลินทรีย์
ขณะเดียวกัน การพัฒนาชีวภัณฑ์ให้สามารถใช้งานได้จริงยังต้องอาศัยเทคโนโลยีและองค์ความรู้เฉพาะทาง ไม่ใช่เพียงการมีเครื่องจักรหรือกำลังการผลิตเท่านั้น แต่ต้องสามารถรักษาคุณภาพและความคงตัวของจุลินทรีย์ เพื่อให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพภายใต้สภาพแวดล้อมจริง
อีกโจทย์สำคัญคือความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์และความสะดวกในการใช้งาน โดยนวัตกรรมต้องช่วยลดต้นทุนหรือเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตได้อย่างเป็นรูปธรรม ไม่สร้างภาระค่าใช้จ่ายให้เกษตรกรเกินความจำเป็น เช่น การเพิ่มผลผลิต 10% แต่กลับทำให้ต้นทุนสูงขึ้นถึง 50% รวมถึงต้องไม่เพิ่มขั้นตอนที่ยุ่งยากในการใช้งาน เช่น การบังคับให้เกษตรกรหมักจุลินทรีย์นาน 24-48 ชั่วโมงก่อนนำไปฉีดพ่น เพราะอาจเป็นอุปสรรคต่อการยอมรับและการใช้งานในวงกว้าง
สำหรับแนวทางแก้ไข ภาคเอกชนได้นำเทคโนโลยีการปรับสูตรผลิตภัณฑ์ (Formulation) และ Micro-encapsulation หรือเทคโนโลยีการห่อหุ้มจุลินทรีย์ มาใช้เพิ่มความคงตัวและปกป้องจุลินทรีย์จากสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม ช่วยให้สามารถอยู่รอดและออกฤทธิ์ได้ในพื้นที่เกษตรจริง โดยมุ่งควบคุมต้นทุนไม่ให้เพิ่มภาระกับเกษตรกร
นอกจากนี้ ยังให้ความสำคัญกับการทดสอบประสิทธิภาพในแปลงเกษตรจริง (Field Validation) เพื่อยืนยันว่าผลลัพธ์ที่ได้สอดคล้องกับงานวิจัยในห้องปฏิบัติการ ทั้งด้านการเจริญเติบโตของพืช การลดต้นทุน และการเพิ่มผลผลิต
ขณะเดียวกันยังอาศัยความร่วมมือระหว่างภาคเอกชนกับหน่วยงานภาครัฐ โดยนำงานวิจัยและสายพันธุ์จุลินทรีย์ที่ผ่านการทดลองจากหน่วยงานอย่างกรมวิชาการเกษตร มาต่อยอดและขยายกำลังการผลิต (Up-scaling) เพื่อพัฒนาเป็นชีวภัณฑ์ที่มีคุณภาพ ผ่านกระบวนการและข้อกำหนดทางกฎหมาย ตลอดจนมีใบอนุญาตถูกต้อง สร้างความเชื่อมั่นให้กับเกษตรกร
อย่างไรก็ตาม การผลักดันเทคโนโลยีชีวภาพให้เข้าถึงตลาดได้รวดเร็วยังต้องอาศัยการสนับสนุนด้านกฎระเบียบ โดยเฉพาะกระบวนการขึ้นทะเบียนชีวภัณฑ์ที่ปัจจุบันยังมีขั้นตอนซับซ้อนและใช้เวลานาน จึงจำเป็นต้องปรับปรุงหรือรีเซต กลไกการขึ้นทะเบียนให้มีความคล่องตัวมากขึ้น เพื่อเปิดทางให้นวัตกรรมใหม่ออกสู่ตลาดและเข้าถึงเกษตรกรได้รวดเร็วขึ้น
ดันเกษตรคาร์บอนต่ำ ลด PM2.5 เพิ่มกำไรเกษตรกร
อีกหนึ่งบทบาทสำคัญของชีวเทคโนโลยี คือการเป็นเครื่องมือขับเคลื่อนเกษตรกรรมคาร์บอนต่ำ (Low Carbon Agriculture) ซึ่งมีเป้าหมายมากกว่าการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยหัวใจสำคัญอยู่ที่การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปัจจัยการผลิต ทั้งดิน ปุ๋ย และทรัพยากรทางการเกษตร ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
ขณะที่คาร์บอนเครดิตถือเป็นผลประโยชน์ต่อยอดหรือโบนัสเพิ่มเติมที่จะเกิดขึ้นในระยะถัดไป
ในมิติทางเศรษฐกิจ การลดต้นทุนการผลิตถือเป็นผลลัพธ์ที่เกษตรกรสามารถสัมผัสได้โดยตรง ผ่านการนำชีวเทคโนโลยีและปุ๋ยชีวภาพมาใช้ร่วมกับการเพาะปลูก เพื่อลดการพึ่งพาปุ๋ยเคมีหลัก ได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม (N-P-K) รวมถึงลดการใช้สารเคมีทางการเกษตร ซึ่งมีงานวิจัยและผลการทดสอบรองรับถึงศักยภาพของชีวภัณฑ์ในการช่วยลดต้นทุนค่าปุ๋ยและค่าสารเคมี
การลดค่าใช้จ่ายในส่วนนี้จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยเพิ่มกำไรสุทธิให้เกษตรกรได้ตั้งแต่รอบการผลิตปัจจุบัน โดยไม่จำเป็นต้องรอรายได้จากการซื้อขายคาร์บอนเครดิต ซึ่งยังต้องอาศัยกระบวนการประเมินและรับรองในระยะต่อไป
ขณะเดียวกัน ชีวเทคโนโลยียังสามารถเข้ามามีบทบาทในการแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 จากการเผาเศษวัสดุทางการเกษตร โดยเฉพาะฟางข้าว ตอซัง ใบไม้ และเศษหญ้าในพื้นที่เพาะปลูก ซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งกำเนิดมลพิษทางอากาศในช่วงฤดูแล้ง
แนวทางหนึ่งคือการใช้จุลินทรีย์ย่อยสลายสารอินทรีย์เข้ามาช่วยเร่งกระบวนการย่อยสลายเศษวัสดุเหลือใช้ในแปลงเกษตร เปลี่ยนจากการเผาทำลายให้กลายเป็นอินทรียวัตถุที่สามารถคืนกลับสู่ดิน ช่วยเพิ่มธาตุอาหาร ปรับปรุงโครงสร้างดิน และฟื้นฟูความสมบูรณ์ของพื้นที่เพาะปลูก ลดการสูญเสียทรัพยากรที่มีประโยชน์ไปกับการเผา พร้อมลดการปล่อยมลพิษทางอากาศ
การนำชีวเทคโนโลยีเข้ามาประยุกต์ใช้จึงสร้างประโยชน์ต่อภาคเกษตรได้หลายมิติ ตั้งแต่การลดต้นทุนปัจจัยการผลิต เพิ่มกำไรสุทธิให้เกษตรกร ฟื้นฟูคุณภาพดิน ไปจนถึงลดการเผาและปัญหาฝุ่น PM2.5 ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการเปลี่ยนผ่านสู่เกษตรกรรมยั่งยืน
ส่วนในระยะยาว เมื่อเกษตรกรปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตไปสู่ระบบเกษตรคาร์บอนต่ำ ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการทรัพยากร ก็มีโอกาสต่อยอดไปสู่การสร้างมูลค่าจากคาร์บอนเครดิต เพิ่มช่องทางรายได้ให้ภาคเกษตรได้อีกทางหนึ่ง







