สรุป คนไทยควรรู้อะไรบ้าง? จากกรณี “หมอของขวัญ” ยื่นใบลาออกต่อ "แพทยสภา"

 

เมื่อเวลา 10.00 น. ของวันที่ 27 ก.พ. 2569 พญ.ของขวัญ ฟูจิตนิรันดร์ หรือ “หมอของขวัญ” เดินทางไปยัง แพทยสภา อาคารมหิตลาธิเบศร กระทรวงสาธารณสุข เพื่อยื่นหนังสือลาออกจากการเป็นสมาชิกแพทยสภา และคืนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรม ตามที่ได้ประกาศล่วงหน้าผ่านเพจเฟซบุ๊ก “Doctorkatekate”

 

ทั้งนี้ กรณีดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางกระแสว่า "แพทยสภา" กำลังจะประกาศรายชื่อแพทย์ที่ถูกพิจารณาเนื่องจากทำผิดกฎผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม และกระแสสื่อโซเชียลมีเดียได้ผูกโยงเหตุการณ์ดังกล่าว

 

ก่อนหน้านี้ ในปลายปี 2568 ยังมีประกาศแพทยสภา ที่ 117/2568 ซึ่งระบุว่ามีการตรวจสอบการ "โฆษณาผลิตภัณฑ์สุขภาพ" โดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม เช่น อาหารเสริมที่อ้างสรรพคุณลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว การรับประทางผงผักเพื่อควบคุมฮอร์โมน รวมทั้งการรับประทานอาหารเสริมหลายสูตรเพื่อให้ผิวขาว ซึงขัดต่อข้อบังคับแพทยสภาว่าด้วยการรักษาจริยธรรมแห่งวิชาชีพเวชกรรมเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพ พ.ศ. 2565 โดยยังไม่ได้ระบุรายชื่อบุคคลใดเป็นการเฉพาะ

 

 

ซึ่งวันนี้ “หมอของขวัญ” ได้ออกมาปฏิเสธในประเด็นดังกล่าวว่ากระแสข่าวการพักใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องกับการ “โฆษณา” ดังกล่าวนั้น ไม่เกี่ยวกับการขอลาออกของตนในวันนี้ และยังไม่ได้รับแจ้งในเรื่องดังกล่าวเลย

 

 

โดยยืนยันว่า 20 ปีที่ผ่านมา ไม่เคยถูกร้องเรียนจากผู้ป่วยจากการรักษาแม้แต่ครั้งเดียว และมีการฟ้องร้องและเป็นคดีกับแพทยสภามาก่อนในกรณี “จริยธรรมที่ไม่คำนึงถึงค่าใช้จ่ายของผู้ป่วย”  ซึ่ง “หมอของขวัญ” กล่าวว่าในครั้งนั้นตนได้ชนะคดี แต่ไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดว่าชนะอย่างไร

 

อย่างไรก็ตาม การให้สัมภาษณ์ของหมอของขวัญ ในวันนี้ยังได้สะท้อนประเด็น “การโฆษณาสินค้าสุขภาพ” ของแพทย์ไว้  ซึ่ง โพสต์ทูเดย์ คาดว่าในสัปดาห์หน้า จะเป็นข่าวใหญ่ เนื่องจากจะมีรายชื่อแพทย์ที่ถูกเพิกถอนใบอนุญาตปรากฎ ซึ่งกำลังถูกจับตาว่าอาจกลายเป็นคดีจริยธรรมวิชาชีพแพทย์ที่สร้างแรงสั่นสะเทือนต่อวงการสาธารณสุขไทย!

 

เห็นควรตีความใหม่ หมอควรโฆษณาสินค้าสุขภาพได้

 

พาร์ทหนึ่งของการสัมภาษณ์ ซึ่งมีคำถามจากผู้สื่อข่าว โพสต์ทูเดย์ ว่า วงการสาธารณสุขทั่วโลก มีกฎ “ความเป็นมืออาชีพ” ของแพทย์ คือจะต้องไม่โฆษณาสินค้าสุขภาพ เพราะเป็นเรื่อง Conflict of Interest คุณหมอคิดเห็นต่อประเด็นนี้อย่างไร เพราะก่อนหน้านี้ ได้ให้สัมภาษณ์ว่า หมอควรจะสามารถโฆษณาสินค้าได้ ท่ามกลางอินฟลูเอนเซอร์ที่ไม่ได้จบแพทย์แต่รีวิวกันฉ่ำ!

 

เบื้องหลังของคำถามนี้ หากหาข้อมูลเพิ่มเติมจะพบว่า

ในสหรัฐอเมริกา มีประมวลจริยธรรมวิชาชีพแพทย์ ของสมาคมการแพทย์อเมริกัน หรือ American Medical Association (AMA Ethics Code) กำหนดหลักจริยธรรมเกี่ยวกับการสื่อสารต่อสาธารณะของแพทย์ โดยระบุว่า

 

• ห้ามโฆษณาที่ทำให้เข้าใจผิดหรือเกินจริง
• ห้ามรับรองสินค้า หากมีผลประโยชน์ทางการเงินโดยไม่เปิดเผย
• แพทย์ต้องไม่ใช้ความน่าเชื่อถือทางวิชาชีพเพื่อชักจูงเชิงพาณิชย์

 

ถ้าแพทย์ออกมารีวิว หรือพูดถึงสินค้า แล้ว มีผลประโยชน์เกี่ยวข้องกับสินค้านั้น ต้องบอกให้ประชาชนรู้ชัดเจนว่าเกี่ยวข้องกันอย่างไร พูดง่าย ๆ คือ ห้ามรีวิวเหมือนเป็นความเห็นทางการแพทย์ ทั้งที่จริงได้รับเงินหรือผลตอบแทน ซึ่งการฝ่าฝืนอาจนำไปสู่การสอบสวนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพในแต่ละรัฐ

 

ส่วนในฝั่งของทางยุโรป มีกฎหมายยาของสหภาพยุโรป ค.ศ. 2001 เป็นกฎหมายหลักเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ยาในยุโรป กำหนดว่า

 

• ห้ามโฆษณายาที่ต้องสั่งโดยแพทย์ต่อประชาชนทั่วไป
• ห้ามใช้บุคลากรทางการแพทย์รับรองสินค้าในโฆษณา

 

ซึ่งถือเป็นหลักสำคัญในการป้องกันการชักจูงผู้บริโภค และการสื่อสารเกี่ยวกับยาต้องไม่เกินหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ และต้องไม่สร้างความเข้าใจว่ามีการรับรองทางการแพทย์เพื่อการตลาด

 

กฎหมายการห้ามโฆษณาสินค้าในประเทศตะวันตกนั้น มีขึ้นเนื่องจาก การที่แพทย์ออกมารับรองสินค้า คนทั่วไปมักเชื่อว่าเป็นข้อเท็จจริงทางการแพทย์ ไม่ใช่การโฆษณา จึงเสี่ยงต่อการเข้าใจผิดได้ง่าย

และแพทย์มีหน้าที่หลักในการรักษาผู้ป่วย ไม่ใช่ทำการตลาด หากมีผลประโยชน์ทางการเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง อาจเกิดความขัดแย้งระหว่างผลประโยชน์ของผู้ป่วยกับผู้ขายสินค้า และอาจถูกชักจูงให้ใช้ยาโดยไม่จำเป็น!

 

สำหรับในประเทศไทยเองมี ข้อบังคับแพทยสภาเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพ พ.ศ. 2565 กำหนดว่า

 

แพทย์ต้องไม่โฆษณารับรอง หรือทำให้เข้าใจว่าผลิตภัณฑ์มีประสิทธิภาพทางการแพทย์

โดยอาศัยตำแหน่งหรือความเป็นแพทย์สร้างความน่าเชื่อถือ

ครอบคลุมทั้งสื่อออนไลน์ โซเชียลมีเดีย คลิป รีวิว และการไลฟ์ขายสินค้า

 

โดยห้ามให้ข้อมูลเกินจริง หรือทำให้เข้าใจว่าสินค้ารักษาโรคได้ แพทย์ต้องไม่สื่อสารในลักษณะที่โอ้อวดสรรพคุณ ชวนเชื่อเกินหลักฐานวิทยาศาสตร์ และทำให้ประชาชนเข้าใจว่าเป็นการรักษาทางการแพทย์ แม้จะเป็นอาหารเสริมหรือเครื่องสำอางก็ตาม

 

นอกจากนี้ แพทย์ต้องหลีกเลี่ยงความสัมพันธ์ทางธุรกิจที่อาจกระทบความเป็นอิสระทางวิชาชีพ เช่น รับค่าตอบแทนเพื่อโปรโมตสินค้า เป็นหน้าสื่อให้แบรนด์ มีส่วนได้เสียที่ทำให้คำแนะนำไม่เป็นกลาง และการให้ข้อมูลสุขภาพทำได้ แต่ต้องไม่เป็นการตลาด

ซึ่งกำหนดโทษทางจริยธรรมตั้งแต่ว่ากล่าวตักเตือน ไปจนถึงเพิกถอนใบอนุญาต กรณีร้ายแรงหรือทำซ้ำ!

 

….

 

กลับมาที่ “หมอของขวัญ” เมื่อ โพสต์ทูเดย์ ถามในประเด็นดังกล่าว ได้มีการตอบคำถามนี้ว่า

 

ในวงการสาธารณสุขทั่วโลก สิ่งที่เขาห้ามคือ "การแสดงตนเป็นหมอแล้วไปโฆษณา" ในขณะที่ยังสวมบทบาทหรือหัวโขนของวิชาชีพนั้นอยู่ แต่น่าจะสามารถทำได้เมื่อถอดเสื้อกาวน์

กล่าวคือหมอของขวัญมองว่า  เมื่อถอดเสื้อกาวน์ออก ควรมีสถานะเป็นประชาชนคนหนึ่ง ไม่ใช่ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม และควรอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญและกฎหมายเดียวกับประชาชนทั่วไป และเห็นว่าเห็นว่าจุดนี้เป็นเรื่องที่ต้องมีการตีความต่อ โดยระบุว่าเธออยากให้ส่งเรื่องนี้ให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในประเด็นที่ว่า กฎของแพทยสภาดังกล่าวขัดต่อสิทธิพื้นฐานหรือไม่

ทั้งนี้ หมอของขวัญยังยืนยันว่า วันนี้ (การแถลงข่าววันนี้) จริงๆ น่าจะเป็นครั้งแรกที่เรียกตนเองว่าหมอออกสื่อ และไม่เคยแสดงความเป็นหมอในการรีวิวสินค้า

 

“ปกติก็อิเจ๊ อิชั้น พี่ของขวัญขยัน Live”

 

นอกจากนี้ "หมอของขวัญ" ยังสนับสนุนว่า ‘ควรให้หมอสามารถรีวิวหรือโฆษณาสินค้าสุขภาพได้ เพราะทุกวันนี้อินฟลูอินเซอร์ที่ไม่มีความรู้ทางการแพทย์ ก็รีวิวกันมากมาย'

 

“ถ้าไม่ให้หมอพูดถึงเรื่องยา อาหารเสริมสุขภาพ แล้วจะให้ใครพูด ข้อมูลทางสุขภาพที่ถูกต้อง ในยุคที่ข้อมูลในโซเชียลมีทั้งจริงและเท็จปะปนกัน” พญ.ของขวัญ กล่าว

“คนที่รู้ดีที่สุดคือคนที่เป็นหมอ ทำไมหมอถึงกล้ารับไลฟ์ ผลิตภัณฑ์ที่มีเจ้าของเป็นหมอ เพราะหมอเชื่อว่าเราต่างมีจริยธรรมทางการแพทย์ เราต่างมีจริยธรรมที่จะกระทำต่อคนเราถูกปลูกฝังไม่ใช่ปลูกฝังนะ ตอกย้ำเอาเสาเข็มต่อตอกตอกต่อตลอด 6 ปี ให้มีจริยธรรม แต่คุณมาประหัตประหารจริยธรรมด้วยคำว่า ดุลพินิจ”

 

เมื่อผู้สื่อข่าวถามว่า ถ้าอย่างนั้นคุณหมอมองว่า แทนที่จะไปกำจัดอินฟลูเอนเซอร์ที่รีวิวสินค้า ควรที่จะให้หมอเป็นคนรีวิวน่าจะถูกกว่าหรือไม่? หมอของขวัญตอบว่า

 

“ ณ วันนี้หมอทำอะไรไม่ได้เลยจับขวดโบท็อกซ์ก็ไม่ได้เอาโบท็อกซ์ก็พูดไม่ได้นะคะ ชี้ให้ประชาชนเห็นว่าของปลอมของจริงดูยังไงพูดไม่ได้.. ก็บอกแล้วว่าแพทยสภาจัดการแพทย์เนี่ยทุกคนยกเว้นหมอปลอม อะไรจะกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในวงกว้างมากกว่ากัน”

 

ทั้งนี้ ยังให้ความคิดเห็นเพิ่มเติมว่า การกำหนดโทษเกี่ยวกับการโฆษณาในบางกรณีมีความรุนแรงเกินไป เมื่อเทียบกับความผิดทางวิชาชีพอื่น เช่น การกระทำที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ป่วย ร้ายแรงกว่าการจัดซื้อจัดจ้าง หรือการทำหัตถการที่ไม่จำเป็นในโรงเรียนแพทย์

 

และเมื่อผู้สื่อข่าวถามว่า การห้ามโฆษณาสินค้าสุขภาพของแพทย์นั้น เพราะบางทีก็จะเจอว่ามีคนใช้ผลิตภัณฑ์ตามการรีวิวแล้วมีผลกระทบต่อร่างกายผู้ใช้

 

หมอของขวัญตอบว่า “ก็ให้เขาไปร้อง สคบ. ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์แล้วมีผลกระทบต่อร่างกาย แต่กลับไปอย่างที่หมอบอกนะคะ สมมุติว่าหมอโฆษณาผลิตภัณฑ์แล้วมีผลกระทบต่อร่างกายแล้วคุณจะให้ใครโฆษณาคุณจะเชื่อแม่ค้า ออนไลน์ อินฟลูเอนเซอร์ แล้วจะไม่มีผลกระทบกับประชาชนจริงๆหรอคะ ทุกวันนี้”

.....

 

 

 

หากมีชื่อว่าถูกตัดสินในสัปดาห์หน้า ก็มองว่า ประหลาดมาก เพราะลาออกแล้ว

 

สำหรับการลาออกครั้งนี้นั้น เมื่อผู้สื่อข่าวถามย้ำว่าเป็นการลาออกหลังจากมีกระแสข่าวที่ว่ามีการเพิกถอนใบหรือไม่ แล้วถ้ามีชื่อของหมอของขวัญ จะอย่างไร? หมอของขวัญตอบในตอนท้ายว่า

 

“ ก็จะประหลาดมากค่ะ เหมือนคุณลาออกจากบริษัท แล้วบริษัทยังจะทำอะไรคุณได้ คุณจะตัดสินลงโทษคนที่ไม่ได้เป็นสมาชิกของคุณหรืออะไรก็แล้วแต่

แต่ ณ วันนี้หมอต้องบอกว่าสิ่งที่มันเป็นมา ถ้ามีการลงโทษหมอแบบเร็วด่วน หลังจากลาออก 1 วัน 3 วัน 7 วัน คือความประหลาดที่สุด เพราะชื่อยังไม่ได้ออกมา

ซึ่ง ณ วันนี้ หมอก็ยังไม่มีเรื่องไหนเลยที่จะมาพักใบหรือเพิกถอนใบหมอได้ เพราะหมอไม่มีเรื่องร้องเรียนร้ายแรงอะไรเลย นอกจากคำว่า ‘โฆษณา’”

 

.....

 

ทั้งนี้ พบว่าตามหลักปฏิบัติขององค์กรวิชาชีพ การยื่นลาออกจากสมาชิกไม่ได้มีผลโดยทันที แต่ต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบและการมีมติของคณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง โดยทั่วไปกระบวนการจะดำเนินไปตามขั้นตอนภายในของแพทยสภา ได้แก่

1. ผู้ประกอบวิชาชีพยื่นหนังสือลาออกต่อแพทยสภา
2. สำนักงานแพทยสภาตรวจสอบคำขอและสถานะผู้ยื่น เช่น ตรวจสอบว่ามีคดีจริยธรรมค้างอยู่ หรือ อยู่ระหว่างการสอบสวนหรือพิจารณาความผิดหรือไม่
3. เสนอเรื่องเข้าสู่การประชุมคณะกรรมการแพทยสภา (บอร์ดแพทยสภา) เพื่อพิจารณา
4. เมื่อคณะกรรมการแพทยสภามีมติรับทราบ การลาออกจึงมีผลสมบูรณ์ตามกระบวนการ

 

เพราะฉะนั้น หากดูกระบวนการดังกล่าวข้างต้นแล้ว คนไทยก็ต้องรอดูว่าประกาศของ "แพทยสภา" ในอาทิตย์หน้าจะเป็นไปในทิศทางใด!   หรือเมื่อแพทยสภาฟังการแถลงของหมอของขวัญวันนี้ จะออกมาตอบโต้หรือชี้แจงในประเด็นใดบ้าง

แต่มองจากทิศทางข่าวในวันนี้แล้ว ต้องบอกว่า เรื่องนี้ยังไม่จบ.