เปิดแฟ้มโกงสอบท้องถิ่น สาวเส้นเงิน ล่าผู้บงการ เบื้องหลังขายเก้าอี้รัฐ

ความผิดปกติของคะแนนสอบหลายพันรายอาจเป็นเพียงปลายยอดภูเขาน้ำแข็ง เมื่อการตรวจสอบทุจริตสอบแข่งขันเพื่อบรรจุเป็นข้าราชการส่วนท้องถิ่นกำลังขยายวงจากผู้ได้รับตำแหน่ง ไปสู่ผู้จัดสอบ นายหน้า ผู้ประสานผลประโยชน์ และบุคคลระดับบริหารที่อาจอยู่เบื้องหลังระบบซื้อขาย “เก้าอี้รัฐ”

 

หัวใจสำคัญของคดีไม่ได้อยู่เพียงว่าใครสอบผ่านโดยมิชอบ แต่อยู่ที่ใครสามารถเข้าถึงข้อมูล แทรกแซงคะแนน จัดสรรโควตา และรับเงินจากผู้ต้องการตำแหน่ง หากเจ้าหน้าที่สาวเส้นทางการเงินไปถึงต้นทางและปลายทางได้ คดีนี้อาจเปิดโปงโครงสร้างทุจริตที่ฝังตัวอยู่ในระบบราชการท้องถิ่นมานาน

คะแนนกระโดด ประตูบานแรกของขบวนการ

 

จากการตรวจสอบผู้ได้รับการบรรจุทั้งหมด 14,988 ราย คณะกรรมการกลางจัดสอบ หรือ กสถ. พบกลุ่มที่มีความผิดปกติของคะแนนชัดเจนมากกว่า 3,600 ราย โดยคะแนนประกาศผลสูงกว่าคะแนนที่ตรวจสอบได้จากกระดาษคำตอบจริงอย่างมีนัยสำคัญ จนถูกเรียกว่า “คะแนนกระโดด”

 

ตัวเลขดังกล่าวทำให้ข้อสงสัยเปลี่ยนจากความผิดพลาดทางเทคนิค ไปสู่ความเป็นไปได้ของการแทรกแซงอย่างเป็นระบบ เพราะการเปลี่ยนคะแนนจำนวนมากย่อมต้องอาศัยผู้ที่รู้ขั้นตอน เข้าถึงฐานข้อมูล หรือมีอำนาจควบคุมกระบวนการประมวลผล

 

ยังมีกลุ่มที่คะแนนเพิ่มขึ้นเล็กน้อยและกลุ่มที่เอกสารไม่ชัดเจน ซึ่งต้องตรวจสอบกระดาษคำตอบใหม่กว่า 800,000 แผ่น โดยมีแนวทางเชิญมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และสำนักงาน ก.พ. เข้าร่วม เพื่อแยกผู้ที่มีพฤติการณ์ทุจริตออกจากผู้ที่อาจได้รับผลกระทบจากความคลาดเคลื่อน

 

เพิกถอนบรรจุ แต่คดียังไม่จบ

 

กระทรวงมหาดไทยเร่งประชุมคณะกรรมการกลาง หรือ ก.กลาง เพื่อพิจารณาเพิกถอนคำสั่งบรรจุของกลุ่มที่พบหลักฐานชัดเจน โดยอาศัยแนวคำวินิจฉัยของศาลปกครองสูงสุดที่วางหลักว่า หากสิทธิเริ่มต้นจากการทุจริต คำสั่งทางปกครองย่อมไม่ชอบด้วยกฎหมายมาตั้งแต่ต้น

 

การดำเนินการดังกล่าวจึงไม่จำเป็นต้องรอให้คดีอาญาหรือการไต่สวนทุจริตถึงที่สุด เพราะการเพิกถอนคำสั่งบรรจุเป็นกระบวนการทางปกครองที่แยกออกจากการลงโทษทางอาญา

 

อย่างไรก็ตาม การนำผู้ได้รับประโยชน์ออกจากระบบเป็นเพียงการตัดวงจรปลายทาง หากการตรวจสอบไม่ไปถึงผู้จัดระบบ ผู้แก้คะแนน และผู้รับผลประโยชน์สูงสุด เครือข่ายเดิมอาจกลับมาทำงานได้อีกภายใต้บุคคลหรือวิธีการใหม่

สาวเส้นเงิน หาเจ้าของโควตา

 

หลักฐานที่จะชี้ถึงผู้บงการจึงอาจไม่ใช่เพียงกระดาษคำตอบ แต่เป็นเส้นทางเงินระหว่างผู้ต้องการตำแหน่ง นายหน้า ผู้ประสานงาน และผู้ที่สามารถเปลี่ยนผลสอบได้

 

คำถามสำคัญคือ เงินถูกจ่ายผ่านใคร แบ่งกันกี่ทอด และปลายทางอยู่ที่บุคคลระดับใด หากพบธุรกรรมที่สอดคล้องกับช่วงจัดสอบหรือการประกาศผล ก็อาจช่วยต่อภาพจากการซื้อขายตำแหน่งรายบุคคลไปสู่ขบวนการที่มีการกำหนดราคาและจัดสรรโควตาเป็นระบบ

 

ข้อมูลจากการจับกุมและการซัดทอดของผู้ต้องหากลุ่มหนึ่งในพื้นที่บางใหญ่ ถูกนำไปใช้ขยายผลถึงบุคคลระดับสูงขึ้น ขณะที่แหล่งข่าวระบุว่า จุดแตกของเครือข่ายอาจเกิดจากความขัดแย้งเรื่องส่วนแบ่งและโควตาตำแหน่ง จนนำไปสู่การแจ้งเบาะแสและปล่อยหลักฐานออกมา

 

หากข้อกล่าวอ้างเรื่อง “ฮั้วแตก” ได้รับการยืนยัน รอยร้าวภายในขบวนการอาจกลายเป็นกุญแจที่เปิดให้เห็นตั้งแต่ผู้รับสมัคร ผู้เก็บเงิน ผู้ควบคุมโควตา ไปจนถึงผู้ที่มีอำนาจทำให้คะแนนเปลี่ยนแปลง

 

เงา “บิ๊ก” หลังระบบขายเก้าอี้

 

การสืบสวนยังพาดพิงถึงข้าราชการระดับบริหารที่ถูกเรียกด้วยอักษรย่อ รวมทั้งผู้เคยปฏิบัติงานในกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และบุคคลที่มีเครือข่ายเชื่อมโยงข้ามหน่วยงาน

 

อย่างไรก็ตาม รายชื่อหรือความสัมพันธ์เพียงอย่างเดียวยังไม่ใช่หลักฐานความผิด เจ้าหน้าที่ต้องพิสูจน์ให้ได้ว่าใครมีบทบาทสั่งการ เปิดทาง แทรกแซงระบบ หรือได้รับเงินจากขบวนการ ข้อเท็จจริงทุกส่วนจึงต้องยืนยันด้วยเอกสาร พยานบุคคล ข้อมูลดิจิทัล และเส้นทางการเงิน

 

การตั้งผู้บริหารคนใหม่เข้ารักษาการอธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจึงถูกมองว่าเป็นความพยายามรื้อระบบจากภายใน แต่บทพิสูจน์ไม่ได้อยู่ที่การเปลี่ยนตัวผู้คุมกรม หากอยู่ที่ความกล้าตรวจสอบโดยไม่หยุดอยู่แค่ผู้ปฏิบัติระดับล่าง

 

ท้ายที่สุด การล้างบางขบวนการขายเก้าอี้รัฐจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่ ขึ้นอยู่กับว่าการสอบสวนจะตามเส้นเงินไปถึงคนตั้งราคา เจ้าของโควตา และผู้บงการตัวจริงได้หรือไม่ เพราะหากคดีจบเพียงผู้ซื้อหรือผู้รับตำแหน่ง สิ่งที่ถูกตัดออกอาจเป็นเพียงกิ่งก้าน ขณะที่รากของระบบทุจริตยังฝังลึกอยู่ใต้โครงสร้างราชการเช่นเดิม