รัสเซีย : แผนคืนความยิ่งใหญ่ระดับโลก(ตอนจบ)

สัปดาห์ที่แล้ว ผมอธิบายความยิ่งใหญ่ของอดีตสหภาพโซเวียตและนโยบายแทรกแซงดินแดนอดีตรัฐบริวารของรัสเซียไปแล้ว สัปดาห์นี้ขอพูดถึงกระบวนการรักษาอิทธิพลเหนือดินแดนเหล่านั้น พร้อมแผนทวงคืนความยิ่งใหญ่ของรัสเซียต่อครับ

ปัจจุบันมีดินแดนที่ถือว่าอยู่ภายใต้อิทธิพลหรืออาณัติของรัสเซีย ได้แก่ 1) ดินแดนที่เรียกว่าสาธารณรัฐไครเมีย ซึ่งอยู่ในอาณัติของยูเครนมานานหลายปี 2) “ทรานส์นิสเทรีย” ที่ประกาศเป็นรัฐอิสระแยกตัวออกจากมอลโดวา 3) “อับกาเซีย” อยู่บริเวณชายฝั่งทะเลดำของจอร์เจีย 4) “ออสเซเทียใต้” ตั้งอยู่ทางตอนเหนือของจอร์เจีย และ 5) “นากอร์โน่ คาราบัค” ที่ประกาศแยกตัวออกจากอาเซอร์ไบจาน และอยู่ภายใต้ความคุ้มครองของอาร์เมเนียที่รัสเซียดูแล

ที่ผ่านมารัสเซียใช้ยุทธศาสตร์หลัก 2 ประการ ในการรักษาอิทธิพลหรือแทรกแซงโดยใช้กำลังทางทหาร ได้แก่ 1) ยุทธศาสตร์การสร้างความแตกแยกทางชาติพันธุ์ โดยอ้างว่าต้องปกป้องชนกลุ่มน้อยที่เป็นเชื้อชาติรัสเซีย ผ่านหลายกลยุทธ์ เช่น การติดสินบนผู้นำ การส่งออกพลังงาน รวมทั้งการทำสัญญาทางการค้าระยะยาว 2) เมื่อยุทธศาสตร์แรกได้ผลและเกิดความวุ่นวายทางการเมืองขึ้น รัสเซียก็จะส่งกองกำลังทหารเข้าไป โดยอ้างเหตุเพื่อปกป้องสิทธิมนุษยชนของชาวรัสเซีย และเมื่อมีโอกาสก็จะสถาปนาดินแดนดังกล่าวให้อยู่ในอาณัติของตน

เหตุผลที่รัสเซียยังคงต้องการรักษาอิทธิพลในดินแดนเดิม และพยายามขยายขอบเขตอำนาจเพื่อกลับมาทวงความเป็นมหาอำนาจในโลกอีกครั้ง ได้แก่ 1) โดยข้อเท็จจริงแล้วรัสเซียสูญเสียความยิ่งใหญ่ทั้งทางการเมืองและเศรษฐกิจตั้งแต่สหภาพโซเวียตล่มสลาย โดยสถานะของรัสเซียในปัจจุบันก็เป็นเพียงการเป็น 1 ใน 5 ประเทศสมาชิกในคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ และมีอาวุธนิวเคลียร์ไว้ในครอบครองเป็นจำนวนมาก

2) เนื่องจากประธานาธิบดี ปูติน ต้องการสร้างความเป็นหนึ่งเดียวเชิงยุทธศาสตร์ ทั้งในด้านการเมืองและเศรษฐกิจระหว่างรัสเซียและประเทศสำคัญๆ ที่เคยเป็นอดีตรัฐบริวาร โดยสิ่งที่ ปูติน ได้ดำเนินการไปแล้ว เช่น การจัดตั้งสภาศุลกากรระหว่างรัสเซีย เบลารุส และคาซัคสถาน เพื่อนำไปสู่การจัดตั้ง “สหภาพยูเรเซีย” เช่นเดียวกับสหภาพยุโรป โดย ปูติน ตั้งใจจะประกาศความสำเร็จดังกล่าวในปี 2015 สิ่งที่ ปูติน ประกาศชัดเจนได้แก่ สหภาพยูเรเซียจะต้องมียูเครนร่วมด้วย มิฉะนั้นความเป็นสหภาพจะปราศจากความสมบูรณ์

3) จากเหตุผลข้อ 2 ทำให้รัสเซียพยายามสุดกำลังที่จะป้องกันไม่ให้ยูเครนไปทำนิติกรรมสัญญาทางความร่วมมือใดๆ กับสหภาพยุโรป เพื่อต้องการระงับอิทธิพลตะวันตกเข้าสู่เขตอิทธิพลของตน

4) รัสเซียมองว่าสถานการณ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจโลกปัจจุบันไม่ได้มีศูนย์กลางอยู่ที่สหรัฐอเมริกาและยุโรปแล้ว แต่กลับมาอยู่ในมือของจีนและกลุ่มประเทศ “บริกส์” ที่ประกอบด้วย บราซิล รัสเซีย จีน อินเดีย และแอฟริกาใต้

5) ความพร้อมของรัสเซียด้านพลังงาน (แก๊สและน้ำมัน) ที่ถือว่าเป็นปัจจัยเชิงยุทธศาสตร์ที่หลายประเทศในโลกไม่มี