สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ตอนที่ 2 : วิถีลาวมื้อนี้

ความประทับใจแรกของทีมงานรายการโลก 360 องศา เมื่อไปถ่ายทำสารคดีที่ประเทศลาว

โดย...ปวีณา สิงห์บูรณา 

 

ผู้คนหลั่งไหลมาจากทั่วทุกสารทิศ

ความประทับใจแรกของทีมงานรายการโลก 360 องศา เมื่อไปถ่ายทำสารคดีที่ประเทศลาว แตกต่างไปจากหลายๆ ประเทศที่เราเคยไปถ่ายทำมา นั่นคือเมื่ออยู่ที่ประเทศลาว ความรู้สึกของพวกเราเหมือนไม่ได้อยู่ไกลบ้าน ผู้คนยิ้มแย้มแจ่มใสทักทายอย่างเปี่ยมไปด้วยอัธยาศัยไมตรี รวมถึงมีน้ำใจต่อทีมงานในทุกๆ ที่ที่ได้ไปเยือน

ข้อได้เปรียบที่เป็นคุณลักษณะพิเศษก็ว่าได้สำหรับคนไทยและคนลาว คือ ภาษาพูด ภาษาเขียน ที่มีความใกล้เคียงกันเป็นส่วนมาก ทำให้สะดวกในการสื่อสารเพื่อความเข้าใจระหว่างกัน ซึ่ง ดร.วีรพงษ์ รามางกูร นายกสมาคมไทยลาว เพื่อมิตรภาพ ได้กล่าวถึงเรื่องนี้กับทีมงานว่า “ประเทศลาวกับประเทศไทยนั้น ขอให้เข้าใจว่าเป็นสองประเทศที่มีความสัมพันธ์ที่พิเศษ เพราะเป็นความสัมพันธ์ของสองประเทศที่ประชาชนมีเชื้อชาติเดียวกันคือเชื้อชาติไทยลาว พูดภาษาเดียวกัน ภาษาไทยกับภาษาลาวนั้น คือภาษาเดียวกัน มีความเป็นมารากเหง้าเดียวกัน เพียงแต่คนละสำเนียงเท่านั้นเอง”

หลายคำในภาษาลาวมีความหมายเหมือนกันกับภาษาไทย เพียงแต่ออกเสียงต่างกันเพียงเล็กน้อย เช่น ภาษาลาวออกเสียง ช ช้าง เป็น ซ โซ่ ดังนั้น คำว่า โชคดี ในภาษาไทย คนลาวก็จะออกเสียงว่า โซกดี แต่อย่างไรก็ตาม หลายถ้อยคำในภาษาลาวก็ออกเสียงเหมือนหรือคล้ายกับภาษาไทย แต่มีความหมายที่แตกต่างออกไป เช่น คำว่า คำ ในภาษาลาวหมายถึง ทองคำ ส่วนคำว่า ทอง หมายถึง ทองแดง ดังนั้นจึงมีเรื่องเล่าจากเหล่านักกีฬาเมื่อคราวมีการจัดการแข่งขันกีฬาซีเกมส์ขึ้นที่ประเทศลาวว่า นักกีฬาต่างพากันต้องการ “เหรียญคำ” ไม่ใช่ “เหรียญทอง” เพราะ “เหรียญทอง” ในภาษาลาวหมายถึง “เหรียญทองแดง” นั่นเอง

นอกจากนี้ บางถ้อยคำ ภาษาลาวกับภาษาไทยก็แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง เช่น คำว่า ปิ่นปัว ในภาษาลาว มีความหมายในภาษาไทยว่า รักษา หรือคำว่า ซุกยู้ ในภาษาลาว ในภาษาไทยใช้ว่า ผลักดัน ซึ่งนับเป็นสิ่งที่เราควรเรียนรู้เพื่อความเข้าใจที่ถูกต้อง โดยเฉพาะก่อนการเดินทางไปยังประเทศลาว เรียกได้ว่า “รู้ไว้ใช่ว่าใส่บ่าข้ามโขง”

 

งานบุญพระธาตุหลวง

นอกเหนือไปจากเรื่องภาษาพูด ภาษาเขียน ที่ใกล้เคียงกัน จนทำให้ไม่เป็นอุปสรรคในการสื่อสารระหว่างคนไทยและคนลาวแล้ว เรื่องอาหารการกินในประเทศลาวนั้นก็เรียกได้ว่าหายห่วงสำหรับคนไทย เพราะมีรสชาติคล้ายคลึงกัน อีกทั้งตามร้านอาหารต่างๆ ก็มีอาหารไทยให้เลือกรับประทานได้โดยทั่วไป และที่มากไปกว่านั้น ในประเทศลาวยังมีอาหารของเพื่อนบ้านอาเซียนประเทศอื่นๆ เช่น เฝอ หรือก๋วยเตี๋ยว เวียดนามซึ่งมีให้เลือกชิมอยู่หลายร้านในนครหลวงเวียงจันทน์ แต่หากเป็นเมนูแนะนำซึ่งผู้ดูแลคณะเชื้อเชิญให้ชิม คือ ข้าวจี่ปาเต้ หรือขนมปังกินกับตับหมูบด ซึ่งขนมปังหรือที่เรียกว่าข้าวจี่นั้นสามารถหาซื้อได้ทั่วไป และมักมองเห็นวางขายอยู่สองข้างทาง โดยเฉพาะในช่วงเวลาเช้า

ความคล้ายคลึงกันของผู้คนทั้งสองประเทศคือไทยและลาวอีกประการหนึ่งคือ คนลาวกว่า 70% นับถือศาสนาพุทธนิกายเถรวาทเฉกเช่นเดียวกับในประเทศไทย นอกจากนี้ยังมีโบราณสถานซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์อันเป็นที่นับถือศรัทธาของผู้คนที่คล้ายคลึงกันอีกด้วย หนึ่งในสถานที่สำคัญที่ทีมงานโลก 360 องศา ได้มีโอกาสไปเยือนคือ “พระธาตุหลวงเวียงจันทน์” ซึ่งงานบุญพระธาตุหลวงนั้นนับว่าเป็นงานบุญใหญ่ที่สุดของชาวลาว เป็นประเพณีที่มีมาแต่โบราณและถือเป็นงานยิ่งใหญ่ระดับชาติ โดยจะจัดขึ้นในช่วงวันเพ็ญเดือน 12 ประชาชนลาวทั่วทุกสารทิศจะแห่แหนกันมาทำบุญใหญ่ และมีประมุขของประเทศเป็นประธาน มีการทำบุญ ตักบาตร และมีมหรสพสมโภชอย่างยิ่งใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปี 2553 นี้ ซึ่งครบรอบ 450 ปี นครหลวงเวียงจันทน์ งานบุญพระธาตุหลวงจึงยิ่งใหญ่เป็นพิเศษ

 

ข้าวจี่ปาเต้

นอกจากพระธาตุหลวงเวียงจันทน์แล้วยังมีพระธาตุสำคัญอื่นๆ สำหรับคนลาวอีก หนึ่งในนั้นคือพระธาตุอิงฮัง ซึ่งเป็นที่นับถือศรัทธาของทั้งคนลาวและคนไทย อีกทั้งยังมีงานบุญพระธาตุที่คล้ายคลึงกันกับงานบุญพระธาตุพนมในประเทศไทย โดยมีขบวนแห่เทียนและฟ้อนรำถวายองค์พระธาตุเหมือนกันทั้งสองแห่ง แต่งานบุญพระธาตุอิงฮังมีราวเดือน ธ.ค. ขณะที่งานบุญพระธาตุพนมมีราวเดือน ก.พ. หรือวันเพ็ญเดือน 3

งานบุญพระธาตุของสองฝั่งโขงไม่เพียงแต่จะบ่งบอกว่า คนไทย คนลาว เป็นพุทธศาสนิกชนที่ยึดมั่นศรัทธาในการสืบทอดพระพุทธศาสนาเท่านั้น หากแต่ยังมีความคล้ายคลึงของโบราณสถาน รวมถึงวัฒนธรรมประเพณีซึ่งสืบทอดกันมาแต่โบราณ อันเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความเกี่ยวข้องผูกพันที่มีมาอย่างยาวนานของผู้คนทั้งสองประเทศ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมานี้ ประเทศลาวได้เข้ามามีบทบาทในเวทีระดับนานาชาติอยู่หลายครั้ง และตัวอย่างที่เห็นได้ชัดที่สุดคือ การเป็นเจ้าภาพในการจัดการแข่งขันกีฬาซีเกมส์ครั้งที่ 25 ระหว่างวันที่ 918 ธ.ค. 2552 นับเป็นครั้งแรกของการเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬานานาชาติของลาว ซึ่งประเทศไทยเองก็ได้มีโครงการความร่วมมือกับประเทศลาว โดยได้สนับสนุนการก่อสร้างสนามกีฬาที่ใช้ในการแข่งขันครั้งนี้

การจัดการแข่งขันกีฬาซีเกมส์ ครั้งที่ 25 นั้น ถือว่าประสบผลสำเร็จอย่างงดงาม ทั้งในเรื่องของการแข่งขัน ที่นักกีฬาลาวได้รับเหรียญคำ หรือเหรียญทอง มากเป็นประวัติการณ์ บ่งบอกถึงการพัฒนาของนักกีฬา และที่สำคัญเป็นอย่างยิ่งคือการได้ประกาศถึงศักยภาพของลาวในการเป็นเจ้าภาพต่อนานาประเทศ

นอกจากนี้แล้วการแข่งขันกีฬาซีเกมส์ ครั้งที่ 25 นั้นยังได้มีการถ่ายทอดผ่านทางสถานีโทรทัศน์แห่งชาติของลาว และสถานีโทรทัศน์เอกชนคือ ลาวสตาร์ ซึ่งในบางพื้นที่ของประเทศไทยก็สามารถรับชมได้ และยังนับเป็นอีกช่องทางหนึ่งที่จะสามารถรับทราบข่าวสารภายในประเทศลาว รวมถึงศึกษาภาษาและเรียนรู้วัฒนธรรมต่างๆ ได้อีกด้วย

 

คุยกับแม่ค้าที่ร้านทองในตลาด

อย่างไรก็ตาม คนลาวส่วนใหญ่โดยเฉพาะในนครหลวงเวียงจันทน์นั้น สามารถรับชมสัญญาณโทรทัศน์จากประเทศไทยได้ ทำให้คนไทยที่เดินทางไปยังประเทศลาว สามารถรับทราบข่าวสารจากประเทศไทยได้เสมือนหนึ่งว่าอยู่ในบ้านของตนเอง และในอีกทางหนึ่งคนลาวเองก็รับทราบข่าวสารรวมถึงเรื่องราวต่างๆ ของเมืองไทย และเรื่องราวอื่นๆ ทั่วโลกผ่านทางสถานีโทรทัศน์ของไทยได้เช่นกัน

หากจะว่าไปแล้วแทบจะกล่าวได้ว่าคนลาวรู้จักคนไทย และเข้าใจภาษาไทยเป็นอย่างดี รวมถึงยังรับรู้ข่าวสารความเป็นไปของประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง ซึ่งอาจจะมากกว่าที่คนไทยเข้าใจและรับรู้เรื่องเกี่ยวกับประเทศลาวก็เป็นได้ อย่างไรก็ตามความพยายามในการสร้างความเข้าใจระหว่างผู้คนของทั้งสองประเทศผ่านช่องทางสื่อสารมวลชนโดยเฉพาะสื่อโทรทัศน์นั้น นับว่าเป็นช่องทางสำคัญที่จะก่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง และขณะเดียวกันก็ต้องระมัดระวังการนำเสนอเรื่องราวที่อาจสร้างความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนได้เช่นกัน ทั้งนี้ได้มีความร่วมมือกันระหว่างไทยและลาวในการจัดให้มีการสัมมนาพบปะกัน ระหว่างสื่อมวลชนไทย สื่อมวลชนลาวเป็นระยะๆ เรื่อยมา เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง หลีกเลี่ยงกรณีที่จะทำให้เกิดความขุ่นข้องหมองใจ และกระชับความสัมพันธ์ให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น

การที่เราพยายามเรียนรู้ซึ่งกันและกันบนพื้นฐานของการมีวัฒนธรรมร่วมกัน และให้เกียรติซึ่งกันและกันนั้นย่อมจะเป็นการช่วยเสริมสร้างความเข้าใจอันดีให้มีขึ้น และยังก่อให้เกิดความไว้วางใจต่อกัน ซึ่งจะส่งผลไปถึงกรอบความร่วมมืออื่นๆ ให้บรรลุผลสำเร็จได้เป็นอย่างดีอีกด้วย

ร่วมเรียนรู้ และติดตามชมเรื่องราวต่างๆ ของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวได้ทางรายการโลก 360 องศา ทุกวันเสาร์ 3 ทุ่มครึ่ง ททบ. 5