จักรวาลในกระพรวน

โดย...ภัทระ คำพิทักษ์

เห็นปรากฏการณ์หลายอย่างที่กำลังเกิดขึ้นในสังคมไทยเวลานี้แล้ว ทำให้นึกถึงฉากหนึ่งในภาพยนตร์เรื่อง MIBMen In Black ภาพยนตร์แอ็กชั่นไซไฟ ซึ่งสร้างออกมาถึง 3 ภาค ทอมมี่ ลี โจนส์ และวิล สมิธ นำแสดงในบทบุรุษชุดดำเป็นเจ้าหน้าที่พิเศษทำหน้าที่จัดระเบียบประชากรโดยไล่ล่าเอเลี่ยนที่แฝงมาอาศัยอยู่ในโลก

จำฉากที่แมว Orion กระโดดขึ้นมาบนโต๊ะแล้วกล้องซูมเข้าไปยังกระพรวนที่ผูกคอมันได้ไหมครับ

ในกระพรวนทรงกลมนั้นมีจักรวาลทั้งจักรวาลลอยอยู่อย่างอ้อยอิ่ง

นั่นล่ะครับ สังคมไทยและอีกหลายๆ แห่งในโลกกำลังจะเป็นแบบนี้ คือ ทุกแห่ง ทุกคน กำลังก่อกำเนิดจักรวาลของตนเอง

ผลการศึกษาพบว่า ข้อมูลข่าวสารต่างๆ ที่มนุษย์ 2,000 ล้านคน จากที่มีอยู่ทั้งหมดราว 7,000 ล้านคนในโลกนี้ ได้ผลิตขึ้นในทุก 2 วันในโลกดิจิทัลนั้น มีปริมาณเทียบเท่ากับมนุษย์ที่อยู่ในช่วงรุ่งอรุณของอารยธรรมมาจนถึงปี ค.ศ. 2003 หรือ พ.ศ. 2546 ได้ผลิตขึ้น (The New Digital Age โดย Jared Cohen สุทธวิชญ์ แสงดาษดา แปลสำนักพิมพ์โพสต์บุ๊กส์)

ต่อไปนี้หลายสิ่งที่เราไม่เคยพบก็จะได้พบ หลายอย่างไม่เคยเห็นก็จะได้เห็น

17 ปีที่แล้วมีการสัมมนาด้านเทคโนโลยีที่ซานฟรานซิสโก และหนึ่งในผู้บรรยายในครั้งนั้นคือ เอริค ชมิดท์ ได้เอ่ยคมวาทะเป็นที่จดจำกันขึ้นมาว่า “อินเทอร์เน็ตเป็นสิ่งแรกที่มนุษย์สร้างขึ้นมา แต่มนุษยชาติไม่เข้าใจมัน นี่เป็นการทดลองครั้งใหญ่สุดเกี่ยวกับอนาธิปไตยที่เราเคยมีมา”

การให้ข้อมูลผิดๆ นั้นเป็นเรื่องปกติที่เห็นกันได้ในโซเชียลมีเดีย คนสำคัญเอาเรื่องสำคัญที่ไม่ควรเอ่ยมาปรารภในเฟซบุ๊ก นี่เป็นเรื่องที่ไม่น่าเกิดขึ้นแต่ก็เกิดขึ้นแล้ว การเรียกร้องความยุติธรรม การตรวจสอบความประพฤติ การโจมตีกันข้ามชาติ ฯลฯ ล้วนแต่เป็นโลกที่ก่อเกิดขึ้นมาใหม่

การตั้งต้นเป็นศาลวินิจฉัยตัดสินเรื่องโน้นเรื่องนี้ หรือเทศนาเป็นอาจิณนั้น ต่อไปจะเป็นเรื่องที่พบเห็นได้เป็นปกติ แต่การแสดงมติผ่านโลกโซเชียลมีเดียเพื่อให้ผู้ว่าการรถไฟฯ ประภัสร์ จงสงวน ลาออกเพื่อแสดงความรับผิดชอบต่อกรณีมีเด็กหญิงถูกพนักงานการรถไฟฯ ข่มขืนแล้วฆ่าในขณะเดินทางนั้น ซึ่งเป็นพัฒนาการต่อเนื่องจากการเคลื่อนไหวขับไล่รัฐบาลและอดีตนายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ผ่านสื่อประเภทเดียวกันนั้น เป็นเรื่องที่ผู้บริหารประเทศยันผู้บริหารองค์กรทั้งหลายควรต้องเรียนรู้เป็นอย่างยิ่ง

ก่อนที่จักรวาลในกระพรวนของแต่ละคนจะทรงพลังขนาดนี้ มันมีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง

บางร่องรอยยังคงปรากฏอยู่ในประวัติศาสตร์ดังนี้

อยาตอลเลาะห์ โคไมนี กระตุ้นการปฏิวัติในอิหร่านด้วยการลอบส่งเทปคาสเซตบันทึกเสียงของเขาเข้าไปแพร่ความคิดให้ประชาชน

การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ระหว่างชนเผ่าฮูตูและทุตซี่ ที่ประเทศรวันดา เมื่อปี 2537 นั้น ชนเผ่าฮูตูถูกโหมไฟให้เกลียดชังอีกชนเผ่าด้วยสถานีวิทยุ ครั้งนั้นช่องทางการสื่อสารผ่านวิทยุซึ่งเป็นเครื่องมือสื่อสารสำคัญในประเทศนั้นอยู่ในมือของคนเผ่าฮูตู ดำเนินการโดยคนเชื้อสายฮูตูทั้งสิ้น

สิบกว่าปีถัดมา อินเทอร์เน็ตได้มีบทบาทอย่างสำคัญในการปลุกเร้าประชาชนให้ลุกขึ้นทำการปฏิวัติในอียิปต์

ว่ากันว่า ต่อไปนี้ “พลังร่วมของออนไลน์จะทำหน้าที่เป็นเครื่องมือขัดขวางที่ทรงพลังต่อผู้คิดจะทำทารุณ ประพฤติทุจริต หรือแม้แต่ก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ” แต่ขณะเดียวกันมันก็ก่อให้เกิดศาลเตี้ยทางออนไลน์ พฤติกรรมของฝูงชนอาจจะหันเหไปสู่ความโกลาหลเกินคาดเดา ฯลฯ (The New Digital Age)

การเปลี่ยนผ่านไปสู่ยุคดิจิทัลนี้ ทำให้เกิดแนวความคิดเรื่องความมั่นคงแบบใหม่ รัฐแบบใหม่ สังคมแบบใหม่ ฯลฯ ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดกันในระดับสากล ขณะที่ในสังคมเราก็มีปรากฏการณ์หลายอย่างบ่งชี้ว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นมาเร็วกว่าคาดคิด เอกชนรวมตัวกันทำเฟซบุ๊กตามแฉเรื่องการทุจริตคอร์รัปชั่นก็เกิดให้เห็นแล้ว การตรวจสอบจำเลยทางสังคมผ่านเครือข่ายออนไลน์ก็เกิดขึ้นแล้ว การเรียกร้องมาตรฐานทางการเมืองใหม่จากประชาชนผ่านโซเชียลมีเดียก็เกิดขึ้นแล้ว

การโค่นล้มรัฐบาลผ่านสื่อออนไลน์ก็เกิดขึ้นแล้ว

นับตั้งแต่ อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ ไปฟังข้อค้นพบของ เอ็ดวิน ฮับเบิล แล้วเขาประกาศว่า การที่เขาคิดว่า “จักรวาลมีค่าคงที่นั้นเป็นความผิดพลาดครั้งยิ่งใหญ่ในชีวิตของข้าพเจ้า” ตั้งแต่นั้นมานักวิทยาศาสตร์ก็พบหลักฐานยืนยันตรงกันมากขึ้นเรื่อยๆ ว่า แท้จริงนั้นจักรวาลกำลังขยายตัว และเป็นการขยายตัวลักษณะแผ่ออกไปในอัตราเร่ง

ขณะที่จักรวาลแผ่ออกไป จักรวาลในแต่ละคนก็ขยายออกเช่นกัน ผิดกันแต่ว่าอันหนึ่งไม่ได้ในทรงโค้ง แต่อีกอันอัตตาทำให้ทั้งโป่ง ทั้งโค้ง ทั้งแผ่ จนเกิดกระทบกระทั่งกันสนั่นหวั่นไหว

น่าเสียดายที่จักรวาลหลายแห่งแตกดับไปก่อนเวลาอันสมควร

ไอน์สไตน์ โชคดีที่ค้นพบข้อผิดพลาดของตัวเอง ผมก็ได้หวังว่าตัวเองคงจะโชคดีอย่างนั้นบ้างเหมือนกัน