อาหารเปลี่ยนใจได้? เปิดโลก “โภชนจิตเวช” เมื่อสิ่งที่กินส่งผลถึงสุขภาพใจ

“โรคเรื้อรังไม่ได้เริ่มต้นในวันที่ผลตรวจข้ามเกณฑ์ แต่ความเสี่ยงอาจสะสมมาก่อนหน้านั้นหลายปี หลายคนมีผลตรวจพื้นฐานอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่ร่างกายเริ่มส่งสัญญาณผ่านอาการที่มักถูกมองข้าม" - พญ.สรัสวดี สุวรรณจินดา ผู้ร่วมก่อตั้งและผู้อำนวยการใหญ่ฝ่ายการแพทย์ (CMO) Healthi Life Longevity Center

 

โภชนจิตเวชเปิดมุมใหม่สุขภาพดี เมื่ออาหารเชื่อมโยงทั้งกายและใจ

 

แม้คนไทยจะเข้าถึงความรู้ด้านสุขภาพได้ง่ายขึ้น แต่โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ความเครียด และปัญหาสุขภาพจิตยังเป็นความท้าทายสำคัญ

 

คำถามจึงไม่ได้อยู่แค่การรู้ว่าควรกินอะไรหรือดูแลตัวเองอย่างไร แต่อยู่ที่ว่าสภาพแวดล้อมและวิถีชีวิตในปัจจุบันเอื้อให้คนมีสุขภาพดีได้จริงหรือไม่

 

ประเด็นนี้เป็นหัวข้อสำคัญของเวที KTC FIT Talk 28 “โภชนจิตเวช: กินดี คิดดี ชีวิตดี เราเลือกเองได้จริงหรือ?” ซึ่งเคทีซีร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจากกระทรวงสาธารณสุข สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และ Healthi Life Longevity Center

 

ชวนสังคมทำความเข้าใจศาสตร์โภชนจิตเวช (Nutritional Psychiatry) ที่เชื่อมโยงอาหารกับการทำงานของสมอง อารมณ์ การนอน ความเครียด และคุณภาพชีวิตในระยะยาว

 

 

เมื่อความรู้ด้านสุขภาพยังไม่เพียงพอ

ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการ สสส. ระบุว่า โรค NCDs เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตถึง 74% ของการเสียชีวิตทั้งหมดในประเทศไทย แม้ปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างจะป้องกันได้ โดยเฉพาะพฤติกรรมการกินและการใช้ชีวิต

 

แต่ความรู้เพียงอย่างเดียวไม่สามารถทำให้ทุกคนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้เสมอไป เพราะยังมีข้อจำกัดด้านราคา เวลา และการเข้าถึงอาหารที่มีคุณภาพ

 

การสร้างสุขภาวะที่ดีจึงต้องอาศัยระบบสนับสนุนควบคู่กับการปรับพฤติกรรมส่วนบุคคล เช่น มาตรการภาษีความหวานที่กระตุ้นให้ผู้ผลิตปรับสูตรสินค้า

 

เพื่อนำไปสู่ทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพมากขึ้น เป้าหมายสำคัญคือทำให้อาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการเป็นทางเลือกที่เข้าถึงง่ายและเหมาะสมกับคนทุกกลุ่ม

 

สุขภาพดีต้องเริ่มก่อนผลตรวจผิดปกติ

พญ.สรัสวดี สุวรรณจินดา ผู้ร่วมก่อตั้งและผู้อำนวยการใหญ่ฝ่ายการแพทย์ (CMO) Healthi Life Longevity Center กล่าวว่า ความเสี่ยงโรคเรื้อรังอาจสะสมเป็นเวลานานก่อนที่ผลตรวจสุขภาพจะผิดปกติ

 

โดยสัญญาณอย่างอาการเหนื่อยล้า ตื่นมาไม่สดชื่น สมาธิลดลง หรือมีไขมันสะสมบริเวณหน้าท้อง อาจเป็นเหตุให้ควรหันมาประเมินสุขภาพอย่างจริงจัง แทนที่จะมองว่าเป็นผลจากการทำงานหนักหรืออายุที่เพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว

 

 

การดูแลสุขภาพจึงไม่ควรมุ่งเพียงการมีอายุยืน แต่ควรให้ความสำคัญกับการมีช่วงชีวิตที่ยังแข็งแรง เคลื่อนไหวได้ดี มีสมองแจ่มใส และสามารถใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพ

 

ความเครียดสะสมกระทบทั้งกายและใจ

ด้าน ดร.นพ.วรตม์ โชติพิทยสุนนท์ โฆษกกระทรวงสาธารณสุข ชี้ว่า การที่คนยังทำงานและใช้ชีวิตได้ตามปกติไม่ได้หมายความว่าสุขภาพใจจะอยู่ในสภาพที่ดีเสมอไป

 

เพราะความเครียดเรื้อรังอาจกระทบต่อการนอน พฤติกรรมการกิน ระบบเผาผลาญ และภูมิคุ้มกัน รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรัง

 

อาการเหนื่อยล้าสะสม พักผ่อนแล้วไม่สดชื่น หงุดหงิดง่าย หรือสมาธิลดลง จึงเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม การพักผ่อนและฟื้นฟูร่างกายและจิตใจเป็นส่วนสำคัญของการดูแลสุขภาพ ไม่ใช่เรื่องที่ควรละเลยเพราะภาระงานในแต่ละวัน

 

 

เปลี่ยนความตั้งใจให้เป็นพฤติกรรมที่ทำได้จริง

นางสาวสิรีรัตน์ คอวนิช ผู้บริหารสูงสุด ฝ่ายการตลาดบัตรเครดิต บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) หรือเคทีซี กล่าวว่า ข้อมูลการใช้จ่ายของสมาชิกในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 พบว่าหมวดสุขภาพยังเป็นหนึ่งในหมวดที่มีการใช้จ่ายสูง

 

โดยสมาชิกอายุ 30–49 ปีมีสัดส่วนการใช้จ่ายด้านสุขภาพมากที่สุด ขณะที่สมาชิกในต่างจังหวัดมีการเติบโตของการใช้จ่ายสูงกว่ากรุงเทพฯ สะท้อนถึงความสนใจในการดูแลสุขภาพที่ขยายตัวในวงกว้าง

 

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญคือการดูแลสุขภาพให้ต่อเนื่อง เคทีซีจึงพัฒนาแนวคิด KTC Wellness: The Journey to Well-being

 

โดยเชื่อมโยงพันธมิตรด้านสุขภาพกว่า 5,700 แห่งทั่วประเทศ ครอบคลุมบริการตรวจสุขภาพ ป้องกันโรค ออกกำลังกาย ดูแลสุขภาพใจ และฟื้นฟูสุขภาพ เพื่อช่วยให้สมาชิกเข้าถึงบริการได้สะดวกขึ้น

 

เวที KTC FIT Talk 28 สะท้อนว่า สุขภาพที่ดีไม่ได้เกิดจากความรู้หรือความตั้งใจเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับอาหาร สภาพแวดล้อม การพักผ่อน ความเครียด และโอกาสในการเข้าถึงบริการสุขภาพ การสร้างสังคมที่มีสุขภาวะจึงต้องทำให้ผู้คนสามารถเลือกสิ่งที่ดีต่อทั้งร่างกายและจิตใจได้จริงในชีวิตประจำวัน