เจ้าพ่อโอท็อป

โดย...ชัยรัตน์ พัชรไตรรัตน์

จากอดีตเลขานุการส่วนตัวนายกรัฐมนตรี พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร มาสวมบทบาทใหม่ในตำแหน่งเลขานุการเจ้ากระทรวงคลองหลอด เมื่อเอ่ยชื่อ “หงอกสยาม” บางคนอาจร้องอ๋อ แต่ถ้าใครยังไม่รู้จักจะขอแนะนำ “ผดุง ลิ้มเจริญรัตน์” กับภาระหน้าที่ครั้งสำคัญต่อการผลักดันงานท้องถิ่นสู่เวทีตลาดโลก

หากใครเคยแวะเวียนเข้าห้องทำงานส่วนตัวของเลขานุการ รมว.มหาดไทย จะต้องพบเห็นสินค้าพื้นบ้านจากหลายท้องที่ตั้งเรียงรายตกแต่งสวยงาม พร้อมแบ่งเซ็กชันเป็นหมวดหมู่ ตั้งแต่เครื่องเบญจรงค์ กระเป๋า ตะกร้า จากผักตบชวา หรือของแต่งบ้านจากเศษวัสดุธรรมชาติ แม้กระทั่งอาหารท้องถิ่นบ้านเฮาอย่างไข่มดแดงบรรจุกระป๋อง

ของมากมายเหล่านี้ให้มองผิวเผินอาจเป็นสิ่งไร้ค่าควรโยนทิ้ง แต่ผดุงบอกถึงแรงบันดาลใจอยากผลักดันสิ่งเหล่านี้ให้เกิดมีมูลค่าสูงสุด เพราะคำว่า “โอท็อป” หรือหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ เนื่องจากต้องการให้ลงไปสู่พื้นล่าง หากข้างบนยอดสวย แต่ข้างล่างไม่แข็งแรง จึงอยากทำตัวนี้ให้เข้มแข็ง

ผดุง อธิบายว่า ประเทศไทยเน้นอุตสาหกรรมเชิงพาณิชย์เพื่อการส่งออก แต่ลืมไปว่ารากฐานต้องดี บางจังหวัดเลยให้กรมการพัฒนาชุมชน (พช.) กระทรวงมหาดไทย เข้าไปเป็นเซ็นเตอร์ของผลิตภัณฑ์แต่ละตำบลหรือจังหวัดอย่างผักตบชวา แต่ปัญหาคือบางแห่งขายดีแต่ไม่มีเงินทุน

“เช่น เวลาญี่ปุ่นสั่งออร์เดอร์มา 2,000-3,000 ใบ ทำส่งออกรอเก็บเงิน เมื่อเงินหมุนเวียนไม่พอ แต่เมื่อถาม พช.เรามีเอสเอ็มอี บางแห่งบอกไม่แห้ง ราขึ้น มาถามอีกทีก็พบว่ามีน้ำยาช่วย ผมถึงอยากให้ พช.เป็นศูนย์รวมของปัญหาทั้งหมด ใจผมอยากให้มีผักตบชวาแห่งชาติ เพื่อเป็นจุดรวมปลูก ผลิต และขาย ที่เดียวกันทั้งหมด เพราะใครที่บ้านมีผักตบชวา พอเห็นแหล่งก็เดินเข้ามาดูเหมือนบ้าน พอแห้งมาก็เป็นใย แล้วเอามาทำกระเป๋า เอามาทำกล่องก็ได้”

นอกจากนี้ยังแนะนำพวกหมี่โคราช ทำไมไม่คิดทำหมี่โคราชให้เป็นเหมือนหมี่มาม่า ด้วยการบรรจุใส่ซอง เพื่อให้ง่ายและสะดวกต่อการรับประทาน แต่หมี่โคราชต้องกินทั้งบ้านและสีไม่สวย หากเราเอามาห่อ ข้างในมีเครื่องปรุงสำเร็จใส่น้ำร้อน กินได้เลย ก็ช่วยเพิ่มมูลค่ามากขึ้น

ผดุง บอกต่อว่า การตกแต่งห้องแต่ละจุดจะมีสตอรี่ มันทำให้ช่วยคิดต่อยอด อย่างเช่น มองผักตบชวาที่มาทำเป็นกระเป๋า จะบอกว่าเวลาผลิตกระเป๋า เมืองนอกใบใหญ่ๆ ผู้หญิงชอบถือ เพราะเอาไว้ช็อปปิ้ง และจะเพิ่มมูลค่าได้อย่างไร ทั้งหมดที่กระเป๋าจะสวยหรือไม่อยู่ที่อะไหล่ คือ หนัง จุดตอกตะปู เป็นการเพิ่มมูลค่า

ดังนั้น จึงผุดไอเดียคิดจะจัดเดินแฟชั่นโชว์ หรือไม่ถ้าอยากให้ได้ราคาแพงกว่านั้น ก็อยากลองเอาสร้อยทองจากสุโขทัยใส่เข้าไป แล้วประกาศว่ากระเป๋าใบละ 2.5 แสนบาท ใครจะบอกว่าแพง ในเมื่อราคาทองก็แพงแล้ว คนมีเงิน 2.5 แสนบาท ซื้อไปก็คุ้ม

“วันนี้เวลามีแขกมาเยี่ยมห้องทำงาน เขาจะถามว่าอันนี้คืออะไร จนเรียกผมว่าเป็นเจ้าพ่อโอท็อป เพราะอธิบายได้หมด และผมสงสารชาวบ้าน บางครั้งทำแล้วไม่มีแบบสวยๆ ไม่มีคนแนะนำ อย่างไป จ.พะเยา ผมไปบอกเขาว่าทำไมไม่เก็บกระเป๋าใบละ 5 บาท ขายสักหมื่นใบ ได้ห้าหมื่นบาท ส่งลูกไปเรียนที่อิตาลี กลับมาก็ออกแบบให้แม่ ติดต่อตลาดต่างประเทศให้ ผมก็ให้ไอเดียเขาไปเรื่อย นอกจากนั้นก็เป็นเรื่องแพ็กเกจจิงที่ดี เพราะมันช่วยเพิ่มมูลค่าให้สินค้า และอยากให้เรากลับไปสมัยโบราณที่ไทยทำ ไทยใช้ ไทยเจริญ วันนี้หากเป็นไปได้ กลับไปดูผลิตภัณฑ์ที่ดีๆ เบื้องหลังเริ่มจากเมืองไทยทั้งสิ้น”