รีสอร์ตสีเขียว และระเบิดจุลินทรีย์ สู่การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนเกาะช้าง

เกาะช้าง เป็นอีกหนึ่งสถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมที่ดึงดูดผู้คนให้เข้ามาสัมผัสความงดงาม

โดย.. อินทรชัย พาณิชกุล/ภาพ ไม่มีเครดิต

เกาะช้าง เป็นอีกหนึ่งสถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมที่ดึงดูดผู้คนให้เข้ามาสัมผัสความงดงามของธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ ท้องทะเลสีคราม ป่าไม้เขียวขจี ภูเขาสูงใหญ่ น้ำตกใสไหลเย็น ตลอดจนชาวท้องถิ่นผู้เป็นมิตร พร้อมต้อนรับนักท่องเที่ยวจากทั่วโลกอย่างอบอุ่นประทับใจ

แต่ปัจจุบัน เกาะสวาทหาดสวรรค์เล็กๆ อันลือลั่นแห่งนี้กำลังเผชิญหน้ากับวิกฤตการณ์ด้านสิ่งแวดล้อมครั้งใหญ่ จากทั้งฝีมือมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นปัญหาขยะล้นเมือง น้ำเน่าเสีย จากสภาวะโลกร้อน น้ำมีอุณหภูมิสูงขึ้น จนส่งผลให้เกิดปัญหาปะการังฟอกขาว สัตว์น้ำน้อยใหญ่เป็นจำนวนมากค่อยๆ ลดจำนวนลงอย่างน่าใจหาย

อพท.กับภารกิจพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์กรมหาชน) หรือ อพท. เป็นหน่วยงานที่มีบทบาทในการดำเนินงานด้านการท่องเที่ยวให้เกิดความยั่งยืน ด้วยการประสานงานให้เกิดการบูรณาการการบริหารพัฒนาพื้นที่ซึ่งมีทรัพยากรการท่องเที่ยวอันทรงคุณค่า ภายใต้การรักษาสมดุลใน 3 มิติ ได้แก่ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม

โดยพื้นที่เป้าหมายคือหมู่เกาะช้างและพื้นที่เชื่อมโยง (แบ่งเป็น 4 ส่วน ได้แก่ หมู่เกาะช้าง หมู่เกาะหมาก หมู่เกาะกูด และพื้นที่เชื่อมโยงชายฝั่งทะเล มีพื้นที่รวม 4,280 ตารางกิโลเมตร) เชียงใหม่ไนท์ซาฟารี เมืองพัทยาและพื้นที่เชื่อมโยง รวมถึงพื้นที่ใหม่อีกหลายแห่งที่กำลังอยู่ในขั้นตอนการประกาศในราชกิจจานุเบกษา ได้แก่ พื้นที่ท่องเที่ยวเมืองหัวหิน อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ศรีสัชนาลัย กำแพงเพชร เมืองเก่าน่าน และ จ.เลย

“หลายคนอาจเข้าใจว่าการจัดการการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนคือ การเก็บรักษาทุกสิ่งทุกอย่างไว้โดยไม่เปลี่ยนแปลงอะไรเลย แต่ที่จริงแล้วเป็นการเข้าใจที่ผิด การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนคือ การเปลี่ยนแปลงได้ แต่ไม่เปลี่ยนไป โดยจะต้องสามารถจัดการทรัพยากรทางการท่องเที่ยวได้อย่างคุ้มค่า คำว่าเปลี่ยนแปลงได้คือไม่เปลี่ยนไป คือเรายังมีหัวใจความเป็นไทย ยังตระหนักถึงเรื่องคุณค่าของภูมิปัญญาไทย ประเพณีวัฒนธรรมดั้งเดิม รวมถึงอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เพราะสิ่งเหล่านี้คือสินค้าทางการท่องเที่ยวของเรา” เป็นคำอธิบายคำว่าการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนได้อย่างเห็นภาพยิ่งนักของ พ.อ.ดร.นาฬิกอติภัค แสงสนิท ผู้อำนวยการองค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

ผู้อำนวยการ อพท.กล่าวอีกว่า ขณะนี้ได้นำเอาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์มาเป็นเครื่องมือหนึ่งในการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นไปตามแผนการดำเนินงาน 4 ปีขององค์กร คือในปีงบประมาณ 2555-2559 โดยมีโครงการพัฒนา 110 โครงการ ภายใต้งบประมาณ 5,365.830 ล้านบาท สำหรับการประสานความร่วมมือกับคนในชุมชนท่องเที่ยว อพท.ได้ภาคีแบ่งกลุ่มการพัฒนาพื้นที่พิเศษหมู่เกาะช้าง เป็น 8 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มบริษัทนำเที่ยว โรงแรมรีสอร์ต ภัตตาคารร้านอาหาร คมนาคมขนส่ง อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานส่วนกลางส่วนภูมิภาค และประชาชน

โรงแรมรีสอร์ตสีเขียว ...ความใส่ใจของผู้ประกอบการ

ในปี 2553 ที่ผ่านมา โครงการรีสอร์ตสีเขียว หนึ่งในโครงการที่เกิดจากความร่วมมือระหว่างคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี และ อพท.ได้จัดอบรมในพื้นที่ อ.เกาะช้าง และ อ.เกาะกูด มีรีสอร์ตและโรงแรมเข้าร่วมถึง 62 แห่ง และผู้ประกอบการเข้าร่วมถึง 131 คน

 

งานนี้สะท้อนให้เห็นว่า เหล่าบรรดาผู้ประกอบการก็ใส่ใจปัญหาสิ่งแวดล้อมเช่นกัน

นอกจากนี้ ยังมีการมอบรางวัลให้กับรีสอร์ตดีเด่นด้านต่างๆ 8 สาขา ที่สามารถจัดการสิ่งแวดล้อมได้อย่างครบวงจร และสามารถนำไปปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วย อาทิ เกาะช้างพาราไดซ์รีสอร์ท แอนด์ สปา ได้รับรางวัลรีสอร์ตสีเขียวยอดเยี่ยม โรงแรมแม็ค รีสอร์ทรางวัลด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมดีเด่น อัยยะปุระ รีสอร์ท แอนด์ สปารางวัลด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมดีเด่น เดอะเดวา เกาะช้างรางวัลด้านสถาปัตยกรรมอนุรักษ์ธรรมชาติดีเด่น เกาะช้างคลิฟบีช รีสอร์ทรางวัลด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติดีเด่น เกาะช้าง แกรนด์ออร์คิดรีสอร์ท แอนด์ สปารางวัลด้านความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ดีเด่น สลักเพชร ซีฟู้ด แอนด์ รีสอร์ท และทรอปิคอล บีช เกาะช้าง คว้ารางวัลด้านมุ่งมั่นพัฒนาสิ่งแวดล้อมดีเด่น

“โครงการนี้จุดประกายความคิดในการอนุรักษ์ทรัพยากรที่มีอยู่ของรีสอร์ตมากขึ้น ก่อนนี้เราก็ทำปุ๋ยหมักจากเศษอาหาร เพื่อบำรุงต้นไม้ในรีสอร์ตอยู่แล้ว ภายหลังก็คิดต่อยอดเรื่องก๊าซชีวภาพจากเศษอาหาร และขณะนี้ก็เลี้ยงหมูหลุมอยู่ 3 ตัว เป็นตัวจำกัดเศษอาหารอีกทางหนึ่งด้วย เมื่อก่อนรีสอร์ตทิ้งขยะให้ทางเทศบาลตำบลเกาะช้าง 100% ตอนนี้เหลือขยะที่เป็นขยะจริงๆ เพียง 30% หากทุกรีสอร์ตทำแบบเดียวกันจะช่วยลดปัญหาขยะบนเกาะช้างได้ดีทีเดียว” มุกดา เจริญประสิทธิ์ เจ้าของเกาะช้าง แกรนด์ออร์คิดรีสอร์ท แอนด์ สปา กล่าว

ขณะที่ ธัญญารัตน์ สวัสดิ์สุข เจ้าของสลักเพชร ซีฟู้ด แอนด์ รีสอร์ท บอกว่า อยากให้มีการส่งเสริมให้ความรู้ คำแนะนำแก่รีสอร์ตเล็กๆ และโฮมสเตย์ด้วย เพราะบางครั้งผู้ประกอบการรายเล็กอาจไม่ทราบเรื่องระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมที่ดี

‘ดาสต้า บอล’ ระเบิดจุลินทรีย์บำบัดน้ำเสีย

ใครจะเชื่อว่าแค่โยนระเบิดจุลินทรีย์ก้อนเล็กๆ ลงไปในน้ำเน่าเสียและมีกลิ่นเหม็น เพียง 24 ชั่วโมง ก็สามารถทำลายสิ่งสกปรกสีดำให้กลับมาใส ขจัดกลิ่นเหม็นของน้ำเน่าเสียให้หมดไปได้อย่างน่าอัศจรรย์

ดาสต้า บอล (DASTA Ball) เกิดจากการพยายามคิดค้นทดลองวิธีแก้ปัญหาน้ำเน่าเสียในพื้นที่ชายฝั่งทะเลและพื้นที่ใกล้เคียงของ อพท. โดย ดำรงศักดิ์ แก้ววงษ์ไหม ที่ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิของผู้อำนวยการ อพท.ด้านพัฒนาองค์ความรู้

“ดาสต้า บอล หรือบอลจุลินทรีย์ ประกอบด้วย จุลินทรีย์น้ำเค็ม เพอร์ไลท์ หรือแร่ธาตุจากหินภูเขาไฟ ขี้ไก่ น้ำหมักปลา รำละเอียด อาหารกุ้ง และกากน้ำตาล โดยมีเคล็ดลับสำคัญอยู่ที่การนำน้ำทะเลในพื้นที่มาเป็นส่วนผสม เพื่อจุลินทรีย์จะสามารถปรับสภาพอยู่ได้ในน้ำทะเลที่มีความเค็มเท่าสภาพพื้นที่จริง โดยเฉพาะการปั้นเป็นลูกกลมๆ คือเทคนิคสำคัญในการสร้างบ้านให้จุลินทรีย์มีอาหารเลี้ยงตัวเอง และเป็นการเพิ่มน้ำหนักเมื่อจมลงสู่ทะเลที่มีโคลน ซึ่งเป็นต้นเหตุของน้ำเสีย”

หลังโยนบอลจุลินทรีย์ลงไปประมาณ 2 ชั่วโมง ก็เกิดการเปลี่ยนแปลงของสภาพน้ำอย่างเห็นได้ชัด จากน้ำสีดำ มีกลิ่นเหม็น เมื่อผ่านไป 24 ชั่วโมง สภาพสีน้ำเริ่มใสขึ้น และกลิ่นเหม็นลดน้อยลง สุดท้ายเมื่อผ่านไป 48 ชั่วโมง น้ำใสขึ้นจนสามารถมองเห็นพื้นคลองได้

ชุมชนสลักคอก ต.เกาะช้างใต้ ชุมชนบนเกาะช้างมีชื่อเสียงในเรื่องการบริการจัดการด้านการท่องเที่ยวได้ดีเยี่ยม จนเกิดกลายเป็นชมรมนำเที่ยวพื้นบ้านสลักคอก ซึ่งได้รับรางวัลลูกโลกสีเขียว ประเภทชุมชนดีเด่น ประจำปี 2553 และรางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย ปี 2550 ประเภทชุมชนดีเด่นด้านการท่องเที่ยว หมู่บ้านแห่งนี้เป็นแห่งแรกในการเริ่มทดลองใช้ดาสต้า บอล เพื่อบำบัดน้ำเสียในลำคลองในละแวกหมู่บ้านจนได้ผลเป็นที่น่าพอใจ ก่อนขยายการทดลองไปใช้ในอีกหลายพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ