ศาลสั่งกรมประมงแก้ปลาหมอคางดำ จี้ประกาศสมุทรสงครามเขตภัยพิบัติ

ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2569 ว่า กรมประมงและอธิบดีกรมประมงละเลยต่อหน้าที่ในการควบคุมและแก้ปัญหาการระบาดของปลาหมอคางดำ พร้อมสั่งให้จัดทำมาตรการปราบปราม กำจัด และฟื้นฟูระบบนิเวศอย่างเป็นรูปธรรมภายใน 180 วัน นับจากวันที่คดีถึงที่สุด รวมถึงให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยสั่งผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงครามประกาศพื้นที่ภัยพิบัติ เพื่อเบิกงบช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ

คดีนี้มีผู้ฟ้องรวม 54 คน ยื่นฟ้องกรมประมงและหน่วยงานรัฐรวม 18 ราย โดยกล่าวหาว่าปล่อยปละละเลยในการควบคุมผู้นำเข้าปลาหมอคางดำ จนเกิดการแพร่ระบาดในหลายจังหวัด กระทบระบบนิเวศ แหล่งทำกิน และรายได้ของประชาชนอย่างรุนแรง

ศาลวินิจฉัยว่า กรมประมงและอธิบดีกรมประมงมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายโดยตรง จึงต้องดำเนินการตามแผนระงับและแก้ไขการแพร่ระบาด ส่วนหน่วยงานอื่น เช่น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และกระทรวงการคลัง ศาลมีคำพิพากษายกฟ้อง เนื่องจากไม่ได้มีหน้าที่โดยตรงในเรื่องดังกล่าว

สำหรับมาตรการเยียวยา ศาลให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยสั่งการผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงครามดำเนินการประกาศพื้นที่ภัยพิบัติ เพื่อให้สามารถใช้งบประมาณช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบได้ อย่างไรก็ตาม คำพิพากษาส่วนนี้ไม่ครอบคลุมจังหวัดอื่น เพราะผู้ฟ้องคดีไม่มีภูมิลำเนาหรือประกอบอาชีพในพื้นที่เหล่านั้น

ศาลไม่ได้สั่งให้รัฐเรียกค่าเสียหายจากบริษัทเอกชนที่ถูกกล่าวหาว่าเกี่ยวข้องกับการนำเข้าปลาหมอคางดำ เนื่องจากหลักฐานในคดียังไม่สามารถยืนยันได้ว่า การแพร่ระบาดมีสาเหตุมาจากผู้ใด

นายปัญญา โตกทอง ตัวแทนภาคประชาชน กล่าวว่า พอใจกับคำพิพากษาในระดับหนึ่ง แต่เห็นว่ามาตรการเยียวยาควรครอบคลุมจังหวัดอื่นด้วย เครือข่ายผู้ได้รับผลกระทบจะหารือถึงแนวทางอุทธรณ์ เพื่อผลักดันการฟื้นฟูระบบนิเวศและช่วยเกษตรกรกลับมาประกอบอาชีพตามปกติ

นายปรเมษฐ์ แดนดงยิ่ง หัวหน้าคณะทำงานคดีปกครอง สภาทนายความ ระบุว่า คำพิพากษายังไม่มีผลบังคับทันที เพราะเป็นคำพิพากษาศาลชั้นต้น คู่ความสามารถอุทธรณ์ได้ภายใน 30 วัน

ขณะเดียวกัน ศาลแพ่งกรุงเทพใต้นัดฟังคำสั่งวันที่ 14 กันยายน ว่าจะรับคดีแบบกลุ่มที่เกษตรกรกว่า 1,000 คน เรียกค่าเสียหายจากบริษัทเอกชนและกรรมการรวม 9 ราย เป็นเงินกว่า 2,000 ล้านบาทหรือไม่ หลังคู่ความยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำสั่งรับคดีของศาลชั้นต้น