ทุจริตสอบท้องถิ่น สะเทือนระบบราชการจากข้อสอบถึงใบตอบ

คดีทุจริตสอบข้าราชการท้องถิ่นเป็นสัญญาณเตือนลึกถึงคุณภาพประตูด่านแรกของระบบราชการไทย เมื่อ ผศ.ดร.วันวิชิต บุญโปร่ง อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ตั้งข้อสังเกตว่า การใช้เงินขั้นต่ำราว 350,000 บาทขึ้นไป เพื่อแลกกับโอกาสเข้าสู่ตำแหน่งที่เงินเดือนระดับปริญญาตรีเริ่มต้นเพียง 15,000 บาทเศษ

สะท้อนปัญหาใหญ่กว่าตัวเลขสินบน เพราะมันชี้ว่าตำแหน่งราชการยังถูกมองเป็น “ทรัพย์สินทางอำนาจ” ที่ลงทุนซื้อได้ และอาจคุ้มค่าในสายตาของผู้ร่วมขบวนการ

แกนสำคัญของข้อวิเคราะห์อยู่ที่ “ช่องโหว่” ในกระบวนการจัดสอบ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ โดย ผศ.ดร.วันวิชิต ระบุว่า จากข่าวที่ปรากฏ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นว่าจ้างให้มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒดำเนินการจัดสอบ ออกข้อสอบ และตรวจข้อสอบ ซึ่งต้องรอคำชี้แจงข้อเท็จจริงจาก มศว ทุกขั้นตอนแต่ในเชิงระบบ กรมฯ ท้องถิ่นย่อมหลีกเลี่ยงข้อสงสัยได้ยาก

ตามกระบวนการทั่วไป หน่วยงานราชการอาจมอบโจทย์ระดับความยากง่ายของแต่ละรายวิชาให้สถาบันการศึกษาที่รับจ้าง เช่น วิชาภาษาไทย 50 ข้อ อยู่ในระดับง่ายหรือปานกลาง จุดเปราะบางเกิดขึ้นเมื่อผู้ว่าจ้างเข้าถึงข้อสอบ คำตอบ หรือเฉลยก่อนสอบ หากไม่มีระบบควบคุมเข้มงวด การเข้าถึงข้อมูลลับเพียงชั่วขณะก็อาจเปิดทางให้มีการสแกน ถ่ายสำเนา หรือส่งต่อคำถามและคำตอบไปยังกลุ่มที่รอรับประโยชน์

ช่องโหว่ถัดมาคือโรงพิมพ์ข้อสอบ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ข้อมูลลับถูกแปลงเป็นเอกสารจริง หากผู้เกี่ยวข้องลักลอบบันทึก สำเนา หรือถ่ายภาพไว้ ความลับของข้อสอบก็อาจหลุดออกนอกระบบ โดยไม่จำเป็นต้องทิ้งร่องรอยทางไฟล์หรืออีเมลให้ติดตามได้ง่าย

ปลายน้ำของการสอบยิ่งละเอียดอ่อน เมื่อสถานศึกษาตรวจข้อสอบและส่งผลให้ผู้ว่าจ้างแล้ว ภารกิจของผู้จัดสอบอาจถือว่าสิ้นสุด แต่การรับรองและประกาศผลอย่างเป็นทางการยังอยู่ที่หน่วยงานราชการ ตรงนี้จึงเกิดคำถามว่า หากไม่มีระบบตรวจสอบย้อนกลับที่แน่นหนา รายชื่อผู้ที่ทำข้อสอบไม่ได้จริงอาจปรากฏอยู่ในประกาศผลได้หรือไม่

ข้อกล่าวหาที่รุนแรงที่สุดคือการแก้กระดาษคำตอบโดยตรง หรือการฝนคำตอบใหม่ให้ผู้สอบบางรายในช่วงรอประกาศผล ผศ.ดร.วันวิชิตชี้ว่า จำนวนกระดาษคำตอบที่พิมพ์เกิน การจับคู่หมายเลขข้อสอบกับกระดาษคำตอบ และการสแกนเก็บทั้งสมุดคำถามกับใบตอบ เป็นรายละเอียดที่ไม่ควรถูกมองข้าม เพราะทั้งหมดคือกลไกป้องกันการสวมรอยหรือแก้ไขภายหลัง

การประกาศยกเลิกการสอบของนายกรัฐมนตรีจึงเป็นเพียงจุดเริ่มต้น ไม่ใช่บทสรุป หากต้องกู้ศรัทธาคืน ระบบสอบราชการต้องพิสูจน์ให้ได้ว่า คนที่จะเข้ามาทำงานให้ประเทศผ่านเข้ามาด้วยความรู้ ความสามารถ ไม่ใช่ผ่านเครือข่าย เงิน และช่องว่างของกระบวนการ ส่วนผู้สอบที่ทำได้ด้วยตัวเอง คือผู้เสียหายที่รัฐต้องไม่ปล่อยให้ถูกกลืนหายไปกับข่าวฉาวครั้งนี้

แหล่งที่มา : เพจเฟซบุ๊ก Wanwichit Boonprong
เรียบเรียง : อมรเดช ชูสุวรรณ บก.ข่าวการเมือง