เลือกตั้ง69:นับใหม่เฉพาะจุด เปิดข้อมูลครบ ทางออกหยุดวิกฤตศรัทธากกต.

วิกฤตศรัทธาเลือกตั้ง จากปมสายรัดหีบบัตร ถึงโจทย์ใหญ่ กกต. ต้องตอบสังคม

เสียงตั้งคำถามต่อความโปร่งใสของการเลือกตั้งเริ่มดังขึ้นอีกครั้ง หลัง ผศ.ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ออกมาชี้ให้เห็นความผิดปกติในการจัดการเลือกตั้ง โดยเฉพาะกรณีจังหวัดชลบุรี ที่พบหีบบัตรเลือกตั้งบางส่วนไม่ได้รัดด้วยสายรัดพลาสติก (Cable Tie) ตามระเบียบของ คณะกรรมการการเลือกตั้ง แต่กลับใช้เชือกฟางหรือเทปกาวแทน

“สายรัดหีบบัตร” รายละเอียดเล็ก แต่ผลกระทบใหญ่

ตามระเบียบ สายรัดหีบบัตรถือเป็นกลไกความปลอดภัยขั้นพื้นฐาน มีตรา กกต. และไม่สามารถแกะออกได้โดยไม่ทิ้งร่องรอย หากไม่มีอุปกรณ์ดังกล่าว มาตรการป้องกันการเปิดหีบหลังนับคะแนนย่อมหมดความหมาย ข้ออ้างเรื่อง “สายรัดหมด” จึงถูกตั้งคำถามหนัก เมื่อการเลือกตั้งครั้งนี้ใช้งบประมาณกว่า 5,000 ล้านบาท

ปัญหานี้ไม่ได้กระทบเพียงเชิงเทคนิค แต่สั่นคลอนความเชื่อมั่นของประชาชนโดยตรง เพราะวัสดุที่แกะและผูกใหม่ได้ เปิดช่องให้เกิดข้อสงสัยว่าหีบอาจถูกเปิดหรือยุ่งเกี่ยวภายหลังการนับคะแนน

วิกฤตศรัทธาที่ซ้ำเติม

กรณีสายรัดเป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็ง นักวิชาการชี้ว่ายังมีข้อพิรุธอื่นที่สะสมความไม่ไว้วางใจ ไม่ว่าจะเป็น

• บัตรเขย่ง–บัตรเสียสูงผิดปกติ
• จำนวนผู้มาใช้สิทธิ์ลดลงเหลือราว 65% ต่ำกว่าสถิติหลังรัฐธรรมนูญ 2540 อย่างมีนัยสำคัญ ทั้งที่บรรยากาศวันเลือกตั้งไม่ได้สะท้อนภาวะ “คนหาย”
• การรายงานผลคะแนนไม่ครบ 100% กกต.รายงานเพียง 94% จากกว่า 99,000 หน่วยเลือกตั้ง ทำให้สังคมตั้งคำถามถึงเหตุผลของการ “กั๊กข้อมูล”

เมื่อรวมกับโครงสร้าง กกต. ภายใต้รัฐธรรมนูญ 2560 ที่ถูกมองว่าขาดการยึดโยงกับประชาชน และการยกเลิกบทบาท “กกต.จังหวัด” ในอดีต ความรู้สึกห่างเหินระหว่างองค์กรอิสระกับประชาชนจึงเด่นชัดขึ้น

ทางออกเฉพาะจุด เพื่อหยุดความระแวงลุกลาม

ข้อเสนอของนักวิชาการไม่ได้เรียกร้องให้เลือกตั้งใหม่ทั้งประเทศ แต่เสนอแนวทางที่ทำได้ทันที ได้แก่

1. นับคะแนนใหม่เฉพาะหน่วยที่มีปัญหา ตามอำนาจกฎหมาย เพื่อแก้ข้อสงสัยตรงจุด
2. ถ่ายทอดสดหรือบันทึกภาพการนับคะแนน ให้ตรวจสอบย้อนหลังได้
3. เปิดเผยข้อมูลรายหน่วย 100% ให้ประชาชนเทียบกับใบรายงานหน้าหน่วย
4. ดึงภาคประชาชนร่วมสังเกตการณ์ เพิ่มความน่าเชื่อถือ
5. ดำเนินการอย่างรวดเร็ว ลดการสะสมความคลางแคลงใจ

โจทย์โครงสร้างระยะยาว

ในระยะยาว ข้อเสนอสำคัญคือการฟื้นบทบาท “กกต.จังหวัด” และปรับที่มาขององค์กรอิสระให้ยึดโยงกับประชาชนมากขึ้น ทั้งผ่านกระบวนการสรรหาและกลไกตรวจสอบถอดถอน เพื่อให้ กกต. ต้องรับผิดชอบต่อความรู้สึกของสังคม ไม่ใช่เพียงต่อกลไกทางกฎหมาย

 
ปมสายรัดหีบบัตรอาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่ได้กลายเป็นตัวเร่งให้วิกฤตศรัทธาปะทุขึ้นอีกครั้ง หาก กกต. ไม่เร่งคลี่คลายด้วยความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วม คำถามต่อความชอบธรรมของผลการเลือกตั้งอาจขยายวงกว้าง และกลายเป็นต้นทุนทางการเมืองที่สังคมไทยต้องแบกรับร่วมกันอีกครั้ง.

เรียบเรียง : อมรเดช ชูสุวรรณ บรรณาธิการข่าวการเมือง
แหล่งที่มา : คมชัดลึก (คลิก)