ศุภจีชูบทบาทไทยดันอาเซียนลงนาม DEFA จ่อมีผลกลางปี 2570

อาเซียนลงนามกรอบความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (ASEAN Digital Economy Framework Agreement: DEFA) เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ โดยมีรัฐมนตรีการค้าและผู้แทนประเทศสมาชิกเข้าร่วม นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า ความสำเร็จครั้งนี้สะท้อนบทบาทของไทยในฐานะประธานคณะกรรมการเจรจา ซึ่งประสานความร่วมมือกับสมาชิกจนการเจรจาที่เริ่มในปี 2566 บรรลุผล

ดร.กิริฎา เภาพิจิตร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงพาณิชย์ เป็นผู้แทนประเทศไทยเข้าร่วมพิธีลงนาม ในช่วงการประชุมคณะมนตรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ครั้งที่ 28 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน ครั้งที่ 49 ต่อมาเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน มีพิธีส่งมอบเอกสารความตกลงให้เลขาธิการอาเซียน โดยมีผู้นำอาเซียนร่วมเป็นสักขีพยาน

นางศุภจี กล่าวว่า DEFA เป็นความตกลงการค้าดิจิทัลระดับภูมิภาคฉบับแรกของโลกที่จัดทำระหว่างสมาชิกอาเซียน โดยมุ่งแก้ปัญหากฎระเบียบ มาตรฐาน และระบบดิจิทัลที่แตกต่างกัน ซึ่งทำให้การค้าข้ามพรมแดนมีขั้นตอนซ้ำซ้อนและต้นทุนสูง ความตกลงจะวางกติกาและมาตรฐานร่วม เพื่อให้ระบบของประเทศสมาชิกเชื่อมโยงและทำงานร่วมกันได้

การค้าไร้กระดาษ การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ และการยืนยันตัวตนทางดิจิทัล เป็นตัวอย่างของการเชื่อมโยงที่อาจช่วยลดเอกสารและขั้นตอนการทำธุรกรรม ประโยชน์ยังครอบคลุมกิจกรรมหลายภาคส่วน ทั้งการค้า เกษตรกรรม การเงิน พลังงาน การขนส่ง และสิ่งแวดล้อม ซึ่งนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้มากขึ้น

สำหรับไทย DEFA อาจช่วยให้ผู้ประกอบการรายย่อยและขนาดกลาง รวมถึงผู้ผลิตสินค้าและบริการดิจิทัล เข้าถึงตลาดอาเซียนได้สะดวกขึ้น โดยเฉพาะธุรกิจดิจิทัลคอนเทนต์ เกม และซอฟต์แวร์ ตลอดจนธุรกิจท่องเที่ยวและเกษตรที่ใช้เทคโนโลยีเพิ่มประสิทธิภาพและขยายช่องทางตลาด

ความตกลงยังครอบคลุมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและผู้บริโภคออนไลน์ ตลอดจนความร่วมมือด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์และการรับมือภัยคุกคามออนไลน์ พร้อมวางสมดุลระหว่างการเปิดโอกาสให้นวัตกรรมเติบโตกับการรักษาพื้นที่ให้ภาครัฐกำกับดูแลและคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ ประเด็นที่ครอบคลุมยังมีปัญญาประดิษฐ์ นวัตกรรมด้านข้อมูล เคเบิลใต้น้ำ และหลักการไม่เลือกปฏิบัติต่อสินค้าดิจิทัล

DEFA ยังส่งเสริมสภาพแวดล้อมสำหรับ Tech Startups และ SMEs ผ่านแนวทาง Regulatory Sandbox ให้ธุรกิจทดลองและพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือบริการใหม่ ภายใต้การกำกับดูแลความเสี่ยงอย่างเหมาะสม
ขั้นตอนต่อไป

ไทยจะเร่งกระบวนการภายในประเทศเพื่อให้สัตยาบัน และประสานสมาชิกอาเซียนเพื่อผลักดันให้ความตกลงมีผลใช้บังคับภายในกลางปี 2570 เมื่อมีผล DEFA จะเป็นกรอบหลักด้านเศรษฐกิจดิจิทัลของอาเซียนและแทนที่ความตกลงอาเซียนว่าด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ กระทรวงพาณิชย์เตรียมสร้างความเข้าใจแก่หน่วยงานรัฐและเอกชน โดยเน้น SMEs และอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพ

ผลการศึกษาของ Boston Consulting Group ประเมินว่า DEFA จะช่วยผลักดันมูลค่าเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียนให้เติบโตถึง 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2573.