ระวังการละเมิดลิขสิทธิ์

....เดชา กิตติวิทยานันท์

ท่านที่เป็นเจ้าของกิจการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกิจการขนาดใหญ่ที่มีการใช้คอมพิวเตอร์ตั้งแต่ 10 เครื่องขึ้นไป จะต้องระมัดระวังไม่ให้มีการละเมิดลิขสิทธิ์ เพราะปัจจุบันมีสำนักงานกฎหมายที่รับจ้างต่างชาติ ที่เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ใช้วิธีสุ่มตรวจตามบริษัทต่างๆ ว่าเป็นลูกค้าของเจ้าของลิขสิทธิ์หรือไม่ หากพบว่าไม่ได้เป็นลูกค้าจะส่งนักสืบเข้าไปหาข้อมูล หลังจากนั้นจะไปร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวน และขอหมายค้นจากศาลทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อเข้าทำการตรวจค้น

ถ้าหากพบการละเมิดลิขสิทธิ์ในคอมพิวเตอร์จะทำการอายัดเครื่องคอมพิวเตอร์ทุกเครื่อง ส่งผลให้ไม่สามารถใช้งานได้ หลังจากนั้นจึงมีการเรียกค่าเสียหายทางแพ่ง

สำหรับเกณฑ์ในการเรียกค่าเสียหายทางแพ่งประกอบด้วย

1.เรียกค่าเสียหายจากการละเมิดลิขสิทธิ์ที่ผ่านมาโดยคำนวณตามระยะเวลา

2.บังคับให้ซื้อโปรแกรมลิขสิทธิ์ในราคาที่แพง

3.บังคับให้จ่ายค่าใช้จ่ายในการสืบสวนจับกุมต่อรายอย่างน้อย 2 แสนบาท

4.บังคับให้จ่ายค่าใช้จ่ายในการตรวจสอบปีละ 1 ครั้ง ครั้งละประมาณ 3 หมื่นบาท โดยทั่วไปจะเรียกค่าเสียหายต่อเครื่องประมาณ 2 แสนบาท ซึ่งถือว่าเป็นค่าใช้จ่ายที่สูงมาก ดังนั้นเจ้าของกิจการพึงหลีกเลี่ยงการละเมิดลิขสิทธิ์

ความหมายของคำว่า ลิขสิทธิ์ หมายถึง สิทธิแต่เพียงผู้เดียวที่จะกระทำการใดๆ เกี่ยวกับงานที่ผู้สร้างสรรค์ได้ริเริ่มโดยการใช้สติปัญญาความรู้ ความสามารถ และความวิริยอุตสาหะของตัวเองในการสร้างสรรค์ โดยไม่ลอกเลียนงานของผู้อื่น โดยงานที่สร้างสรรค์ต้องเป็นงานตามประเภทที่กฎหมายลิขสิทธิ์ให้คุ้มครอง โดยผู้สร้างสรรค์จะได้รับความคุ้มครองทันทีที่สร้างสรรค์โดยไม่ต้องจดทะเบียน

ตามกฎหมายลิขสิทธิ์ให้ความคุ้มครองแก่งานสร้างสรรค์ 9 ประเภท ได้แก่

1.งานวรรณกรรม เช่น หนังสือ จุลสาร สิ่งพิมพ์ คำปราศรัย โปรแกรมคอมพิวเตอร์

2.งานนาฏกรรม เช่น ท่ารำ ท่าเต้น

3.งานศิลปกรรม เช่น จิตรกรรม ประติมากรรม ภาพพิมพ์ ภาพถ่าย ศิลปะประยุกต์

4.งานดนตรีกรรม เช่น ทำนอง ทำนองและเนื้อร้อง

5.งานสิ่งบันทึกเสียง เช่น เทป ซีดี

6.งานโสตทัศนวัสดุ เช่น วีซีดี ดีวีดี ที่มีภาพหรือมีทั้งภาพและเสียง

7.งานภาพยนตร์

8.งานแพร่เสียงแพร่ภาพ

9.งานอื่นใดในแผนกวรรณคดี วิทยาศาสตร์ หรือศิลปะ

ปัญหาที่พบเกี่ยวกับการละเมิดลิขสิทธิ์ ส่วนมากจะเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ หรือการละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ โดยทั่วไปมี 5 ลักษณะ ได้แก่

2.การใช้งานจำนวนมากในเครือข่าย เกิดจากการมีผู้ใช้งานจำนวนมากในเครือข่ายเข้าใช้ซอฟต์แวร์ที่ส่วนกลางพร้อมกัน

3.การละเมิดลิขสิทธิ์ทางอินเทอร์เน็ต แม้จะมีผู้จำหน่ายซอฟต์แวร์ผ่านอินเทอร์เน็ตอย่างถูกต้องก็ตาม แต่ก็มีการละเมิดลิขสิทธิ์ผ่านอินเทอร์เน็ตเป็นจำนวนมากได้เช่นกัน

4.การติดตั้งซอฟต์แวร์ในฮาร์ดดิสก์ เกิดจากการที่ผู้จำหน่ายคอมพิวเตอร์ทำการติดตั้งซอฟต์แวร์ให้กับลูกค้าอย่างผิดกฎหมาย เพื่อจูงใจให้เกิดการซื้อ

5.การสำเนาซอฟต์แวร์อย่างผิดกฎหมาย คือการทำสำเนาอย่างผิดกฎหมาย หรือจำหน่ายสินค้าที่ละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์โดยเจตนา สำหรับกรณีของซอฟต์แวร์ที่มีบรรจุภัณฑ์นั้นพบว่า ได้มีการจำหน่ายซีดีหรือดิสเก็ตที่ทำสำเนาอย่างผิดกฎหมายพร้อมด้วยคู่มือสัญญาการใช้งานและบัตรลงทะเบียนโดยมีบรรจุภัณฑ์และคุณสมบัติป้องกันการปลอมแปลงที่เหมือนกันกับผลิตภัณฑ์ของแท้ให้เห็นเช่นกัน

กรณีศึกษาเกี่ยวกับคดีละเมิดลิขสิทธิ์

การละเมิดลิขสิทธิ์โปรแกรมออกแบบผลิตภัณฑ์ โจทก์เป็นเจ้าของโปรแกรมออกแบบผลิตภัณฑ์ ยื่นฟ้องจำเลยต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ในฐานความผิดละเมิดลิขสิทธิ์และเรียกค่าเสียหาย โจทก์พร้อมเจ้าหน้าที่ได้เข้าตรวจสอบ พบว่าบริษัทจำเลยได้กระทำการละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ติดตั้งโปรแกรมซึ่งไม่ได้มีการขออนุญาตกับเครื่องคอมพิวเตอร์ภายในบริษัทจำเลย จำนวน 12 เครื่อง โจทก์จึงฟ้องจำเลยร่วมกันกระทำละเมิดลิขสิทธิ์งานโปรแกรมคอมพิวเตอร์ของโจทก์ โดยร่วมกันทำซ้ำ การคัดลอก ทำสำเนาจากต้นฉบับจากสำเนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เรียกค่าเสียหายจากจำเลยพร้อมดอกเบี้ยเป็นรวมเกือบ 3 ล้านบาท ซึ่งปัจจุบันคดีอยู่ในกระบวนพิจารณาในชั้นศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง

บทลงโทษผู้ละเมิดลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537

มาตรา 69 ผู้ใดกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์ หรือสิทธิของนักแสดงตามมาตรา 27 มาตรา 28 มาตรา 29 มาตรา 30 หรือมาตรา 52 ต้องระวางโทษปรับตั้งแต่ 2 หมื่นบาท ถึง 2 แสนบาท

ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำเพื่อการค้า ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 6 เดือนถึง 4 ปี หรือปรับตั้งแต่ 1 แสนบาทถึง 8 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

มาตรา 70 ผู้ใดกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์ตามมาตรา 31 ต้องระวางโทษปรับตั้งแต่ 1 หมื่นบาท ถึง 1 แสนบาท

ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำเพื่อการค้า ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 3 เดือน ถึง 2 ปี หรือปรับตั้งแต่ 5 หมื่นบาท ถึง 4แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ