ความร่วมมือ ด้านพลังงานอาเซียน

สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (ITD)www.itd.or.th

อาเซียนมีความร่วมมือด้านพลังงานมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2519 โดยมีแผนปฏิบัติการความร่วมมือพลังงานของอาเซียน 5 ปี ตั้งแต่ปี 2538 จนถึงปัจจุบัน ภายใต้เป้าหมายเพื่อการเชื่อมโยงพลังงานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมแห่งอาเซียน เพื่อลดผลกระทบจากการผลิตและใช้พลังงานต่อสิ่งแวดล้อม และเพื่อกระตุ้นประเทศสมาชิกอาเซียนให้พัฒนาพลังงานหมุนเวียนเพื่อให้อาเซียนกลายเป็นประชาคมแห่งพลังงานสะอาด

ประเทศสมาชิกอาเซียนตระหนักถึงความมั่นคงด้านพลังงาน เพื่อรองรับการใช้พลังงานจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจ โดยมีปัจจัยเร่ง ผลักดันให้เกิดความร่วมมือด้านพลังงานทดแทน คือการมุ่งลดปริมาณการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล เพื่อลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม และเร่งพัฒนาการใช้พลังงานสะอาดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

อาเซียนได้จัดตั้ง "ศูนย์พลังงานอาเซียน" เมื่อเดือน ม.ค. 2542 ในฐานะองค์กรระหว่างรัฐบาลที่เป็นอิสระภายในโครงสร้างของอาเซียน เพื่อเป็นตัวแทนผลประโยชน์ของประเทศสมาชิกอาเซียนในภาคพลังงาน มีบทบาทสำคัญในการมุ่งเน้นการริเริ่มสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของอาเซียนและเพิ่มความมั่นคงด้านพลังงานผ่านนโยบายการพัฒนาแบบบูรณาการและนโยบายด้านพลังงาน ได้แก่ โครงการการเชื่อมโยงระบบไฟฟ้าของอาเซียน โครงการท่อส่งก๊าซอาเซียน ถ่านหินและเทคโนโลยีถ่านหินที่สะอาด การประหยัดพลังงานและการอนุรักษ์ พลังงานทดแทน นโยบายและการวางแผนด้านพลังงานของภูมิภาค และพลังงานนิวเคลียร์

ภายใต้พิมพ์เขียวประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน 2025 กำหนดให้ความร่วมมือด้านพลังงาน โดยให้ความสำคัญกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ดังนั้นพลังงานสะอาดและพลังงานทดแทนเป็นคำตอบสำหรับความต้องการพลังงานในอนาคต โดยอาเซียนได้กำหนดกรอบความร่วมมือด้านพลังงาน 7 ด้านและมีเป้าหมายดังนี้

1.การเชื่อมโยงระบบไฟฟ้าของอาเซียน มีเป้าหมาย คือ ริเริ่มการค้าไฟฟ้าพหุภาคีในภูมิภาคย่อยอย่างน้อยหนึ่งแห่งในอาเซียนภายในปี 2561

2.ท่อส่งก๊าซระหว่างประเทศอาเซียน มีเป้าหมาย คือ การเพิ่มขีดความสามารถในการเชื่อมต่อภายในอาเซียนเพื่อความมั่นคงด้านพลังงาน

3.ถ่านหินและเทคโนโลยีถ่านหินสะอาด มีเป้าหมาย คือ เสริมสร้างภาพลักษณ์ของถ่านหินในอาเซียนด้วยการส่งเสริมเทคโนโลยีถ่านหินสะอาด รวมถึงการเพิ่มจำนวนโครงการในปี 2563

4.การใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพและการอนุรักษ์ มีเป้าหมาย คือ ลดความเข้มข้นของพลังงานในอาเซียนลงร้อยละ 20

5.พลังงานทดแทนมีเป้าหมาย คือ เพิ่มสัดส่วนของพลังงานหมุนเวียนที่ตกลงร่วมกันภายในปี 2563

6.นโยบายและแผนภูมิภาค มีเป้าหมาย คือ รายงานความร่วมมือด้านพลังงานของอาเซียนเป็นประจำทุกปี

7.พลังงานนิวเคลียร์ มีเป้าหมาย คือ สร้างขีดความสามารถด้านพลังงานนิวเคลียร์รวมถึงระบบการกำกับดูแลด้านอาวุธนิวเคลียร์

อาเซียนได้ตั้งเป้าหมายเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนเป็นร้อยละ 23 ของการผลิตพลังงานทั้งหมดในภูมิภาคภายในปี 2568 ซึ่งเป็นเป้าหมายที่ท้าทาย ดังนั้นอาเซียนต้องเร่งดำเนินการให้เกิดผลเป็นรูปธรรม เพื่อให้บรรลุเป้าหมายภายใต้ความร่วมมือและการสร้างความเข้าใจอย่างใกล้ชิดระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม