อินเทอร์เน็ตไทย ยุค 4.0

ปิยนุช ผิวเหลือง

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดเวทีจุฬาฯ เสวนาครั้งที่ 8 ภายใต้หัวข้อ เรื่อง "พินิจอินเทอร์เน็ตไทยในยุคไทยแลนด์ 4.0(?)" เมื่อวันอังคารที่ 18 ก.ค. 2560 เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้จากผู้เชี่ยวชาญในแวดวงอินเทอร์เน็ตและแวดวงกฎหมายด้านไซเบอร์ของไทย เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์และทิศทางอินเทอร์เน็ตของไทยในยุค 4.0

สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย กล่าวว่า ปัจจัยหลักในการขับเคลื่อนนโยบายไทยแลนด์ 4.0 ของรัฐ คือปัจจัยด้านฐานข้อมูลและความรู้ผ่านการขับเคลื่อนธุรกิจขนาดเล็กแต่ทรงประสิทธิภาพ หรือกลุ่มสตาร์ทอัพ ที่ส่วนใหญ่มักใช้เทคโนโลยีขั้นสูงเข้ามาเกี่ยวข้อง ทั้งนี้มองว่าบทบาทของภาครัฐในการขับเคลื่อนไทยแลนด์ 4.0 คือ การส่งเสริมข้อมูลความรู้ให้กับภาคธุรกิจและภาคประชาชน เน้นสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ ซึ่งโครงการหลักที่รัฐบาลกำลังขับเคลื่อนเพื่อเปลี่ยนแปลงสู่อุตสาหกรรม 4.0 ในขณะนี้คือโครงการระเบียงเขตเศรษฐกิจภาคตะวันออก หรืออีอีซี โดยอุตสาหกรรมดิจิทัลเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมเป้าหมาย ซึ่งความท้าทายในการพัฒนาคือการเปิดฐานข้อมูลภาครัฐให้เป็นสาธารณะและมีความละเอียดในขั้นที่สามารถใช้พัฒนาการวิจัยข้อมูลเชิงลึก และใช้ในการต่อยอดทางธุรกิจเป็นประโยชน์กับระบบเศรษฐกิจ

กาญจนา กาญจนสุต รองประธานมูลนิธิศูนย์สารสนเทศเครือข่ายไทย เปิดเผยว่า การก้าวสู่ยุคไทยแลนด์ 4.0 ไทยต้องพัฒนาการเป็นศูนย์กลางด้านการเชื่อมโยงข้อมูลจากผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตรายใหญ่ๆ โดยต้องมีการเชื่อมโยงข้อมูลด้านดิจิทัลในภูมิภาคร่วมด้วย รวมถึงการสนับสนุนผู้ผลิตเนื้อหาในไทย และเอื้ออำนวยกฎระเบียบและนโยบายที่เหมาะสมในการพัฒนาธุรกิจ ประกอบกับการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายเดิมที่ไม่สอดคล้องกับธุรกิจในยุคสมัยปัจจุบัน ขณะที่ปัจจุบันพบว่าฮ่องกงและสิงคโปร์เป็นศูนย์กลางในภูมิภาคด้านการเชื่อมโยงอินเทอร์เน็ตของผู้ให้บริการรายใหญ่ เช่น เฟซบุ๊ก

ขณะที่ มรกต กุลธรรมโยธิน กรรมการผู้จัดการ บริษัท อินเทอร์เน็ตประเทศไทย กล่าวว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตในปริมาณสูง โดยจุดเปลี่ยนสำคัญคือการใช้สมาร์ทโฟน ซึ่งนอกเหนือจากการทำตลาดในประเทศ ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตในไทยมองเห็นโอกาสในประเทศเพื่อนบ้านและเข้าไปลงทุนด้านอินเทอร์เน็ตมากขึ้น สำหรับการพัฒนาด้านโครงสร้างพื้นฐานของรัฐบาลมองว่านโยบายการกระจายความเจริญไปสู่ท้องถิ่นสำคัญที่สุด ขณะที่ในกลุ่มผู้ให้บริการโอเวอร์เดอะท็อป หรือโอทีที ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงรูปแบบทางธุรกิจส่งผลกระทบต่อหลายอุตสาหกรรม

ปัจจุบันไทยอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อในการเปลี่ยนแปลงสู่ยุค 4.0 ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่ายในการวิเคราะห์เป้าหมายการพัฒนาอินเทอร์เน็ตในประเทศให้ดีขึ้น โดยความท้าทายในการพัฒนาคือการหาจุดสมดุลระหว่างเสรีภาพในการใช้งาน ความเป็นส่วนตัวความปลอดภัยของบุคคล และการกำกับดูแลของภาครัฐ

"การเติบโตของโอทีทีเสมือนดาบ 2 คม มีทั้งประโยชน์และผลกระทบด้านลบทำให้รัฐต้องเข้ามาควบคุมดูแล" มรกต กล่าว

ด้าน พัชรสุทธิ์ สุจริตตานนท์ ผู้เชี่ยวชาญจากคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลในประเทศไทย ต้องพัฒนาด้านกายภาพควบคู่กับกฎระเบียบและนโยบายของภาครัฐ โดยจากข้อมูลในปี 2559 พบว่าไทยมีการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต 60% ของประชากรทั้งหมด โดยอัตราการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตเทียบเท่าได้กับอัตราการใช้บริการเฟซบุ๊ก ซึ่งพบว่าในพื้นที่เมืองมีอัตราการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตสูงกว่าชนบท เกิดความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่ส่งผลกระทบต่อความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม ดังนั้น บทบาทหน้าที่ของภาครัฐจึงต้องลดปัญหาความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต สำหรับการเข้ามาแทรกแซงเพื่อกำกับดูแลด้านอินเทอร์เน็ตของรัฐ ต้องศึกษาปัจจัยด้านลบที่จะส่งผลกระทบในอนาคตด้วย

สำหรับ ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้จัดการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) เปิดเผยถึงบทบาทหน้าที่ของรัฐบาลชุดปัจจุบันกับการใช้กฎหมายเพื่อควบคุมการใช้งานอินเทอร์เน็ตในประเทศ ว่า "นโยบายการควบคุมอินเทอร์เน็ต 4.0 ในยุครัฐบาล คสช. อยู่ภายใต้แนวคิด ขู่ โม้ โชว์ โกหก เพื่อให้คนไทยรักษาระยะห่างในการแสดงความคิดเห็นทางการเมืองประกอบกับความเข้าใจด้านกฎหมายไซเบอร์ในระดับต่ำของคนไทย ซึ่งในทางปฏิบัติไม่สามารถเอาผิดได้ เช่น การแสดงความคิดเห็นผ่านสื่อโซเชียลมีเดียบางกรณีเป็นการควบคุมสิทธิการใช้อินเทอร์เน็ตของคนไทยที่ได้ผลระดับหนึ่ง" พัชรสุทธิ์ กล่าว n