แพลตฟอร์มเขมือบโลก

โดย...ยุทธศักดิ์ คณาสวัสดิ์ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน

ดร.เจฟฟ์ ปาร์กเกอร์ แห่งคณะวิศวกรรมศาสตร์ วิทยาลัยดาร์ตมัธ ได้ร่วมเขียนหนังสือชื่อ “Platform Revolution: How Networked Markets Are Transforming the Economy and How to Make Them Work for You.” กล่าวถึงการปฏิวัติทางธุรกิจ จากเดิมรูปแบบ Linear Supply Chain คือแต่ละกิจการจะเริ่มจากซื้อวัตถุดิบ ผลิตชิ้นส่วน ประกอบเป็นสินค้าสำเร็จรูป แล้วจัดจำหน่าย หรือธุรกิจสื่อ จะเริ่มจากสร้างหรือซื้อเนื้อหา ปรับปรุงนำเนื้อหารวมเข้าด้วยกันแล้วจำหน่ายไปยังลูกค้า

ปัจจุบันก้าวมาสู่รูปแบบใหม่ คือ Digital Platform กล่าวคือ แพลตฟอร์มดิจิทัลจะเป็นหัวใจสำคัญที่เชื่อมโยงทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภคเข้าด้วยกัน แม้ส่งผลดีให้ทำธุรกิจง่ายขึ้นมาก สามารถขายสินค้าไป
ทั่วโลกผ่านอาลีบาบา หรือขายแอพหรือเกมไปทั่วโลกผ่านกูเกิลเพลย์อย่างง่ายดาย แต่การแข่งขันระหว่างธุรกิจเหล่านี้จะสูงมากจนแทบไม่มีกำไร

ปาร์กเกอร์ ยกตัวอย่าง นิวยอร์ก ไทมส์ เดิมมาร์เก็ตแคปสูงถึงหมื่นล้านเหรียญ แต่ปัจจุบันเหลือเพียง 2,000 ล้านเหรียญสหรัฐ เนื่องจากถูกแพลตฟอร์มสื่อดิจิทัลตีขนาบ ทั้งแย่งโฆษณาและแย่งผู้อ่านผ่านอินเทอร์เน็ตจำนวนมาก โดยเปลี่ยนมาอ่านจากแพลตฟอร์มประเภท News Aggregator เช่น กูเกิลนิวส์ ซึ่งรวบรวมข่าวสารจากหนังสือพิมพ์มากมาย

จากบทบาทสำคัญในเชิงธุรกิจยุคใหม่ ทำให้ธุรกิจแพลตฟอร์มสร้างกำไรมหาศาล โดยบริษัทที่มีมาร์เก็ตแคปสูงสุด 3 อันดับแรกของโลก ต่างเป็นธุรกิจแพลตฟอร์ม กล่าวคือ แอปเปิ้ล 6.3 แสนล้านเหรียญสหรัฐ อัลฟาเบท (กูเกิล) 5.6 แสนล้านเหรียญสหรัฐ และไมโครซอฟท์ 4.9 แสนล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งสูงกว่าจีดีพีของไทย ซึ่งมีขนาด 4 แสนล้านเหรียญสหรัฐ

เคล็ดลับความสำเร็จของแพลตฟอร์ม คือ จะต้องสร้างมูลค่าผ่าน Network Effect กล่าวคือ ส่งเสริมให้มีผู้ใช้บริการมากมายจนครองตลาดโดยสิ้นเชิง เช่น แพลตฟอร์มมือถือแอนดรอยด์ของค่ายกูเกิลมีผู้นิยมใช้จำนวนมาก จูงใจให้สร้างแอพจำนวนมาก และยิ่งมีแอพมากขึ้นเท่าใด ก็ยิ่งได้รับความนิยมใช้มากขึ้นเป็นทวีคูณ จนครองตลาดโลกมากกว่า 90%

ปาร์กเกอร์ยังยกเคล็ดลับความสำเร็จของแพลตฟอร์ม airbnb ซึ่งบทบาทหลักคือ สร้าง Bilateral Trust เพื่อให้เจ้าของห้องพักและผู้ใช้บริการเชื่อมั่นซึ่งกันและกัน โดยประกันความเสียหายและรับรองคุณภาพ พร้อมลงโทษด้วยการขึ้นบัญชีดำ ทำให้ธุรกิจเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยปัจจุบันคำนวณว่า airbnb มีมาร์เก็ตแคปสูงถึง 3 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ