ผู้ปกครอง (1)

โดย...ทัธภร ธนาวริทธิ์

หลายคนที่ศึกษาด้านรัฐศาสตร์คงได้อ่านงานเขียน เรื่อง The Prince ของมาเคียเวลลี เป็นงานเขียนซึ่งแสดงความคิดทางการเมืองของเขาในช่วงศตวรรษที่ 15 เป็นช่วงที่การเมืองของอิตาลีอ่อนแอ มีความแตกแยกทางการเมือง

มาเคียเวลลี ในฐานะตัวแทนทูตได้เคยเดินทางไปต่างแดน ได้สังเกตและศึกษาการบริหารงานของรัฐต่างๆ ทำให้เข้าใจถึงสภาพของประชาชนในชาติที่มั่นคงเป็นปึกแผ่น The Prince นั้นมีเนื้อหามุ่งเน้นการเสริมสร้างและรักษาเอกภาพของอิตาลี ซึ่งกล่าวถึงระบบอำนาจเด็ดขาดต่างๆ วิธีการปกครอง การปฏิบัติ อำนาจและการควบคุมของผู้ปกครอง แม้ว่างานเขียนของมาเคียเวลลีจะกล่าวถึงผู้ปกครองรัฐ แต่แนวความคิดหลายๆ อย่างนั้นสามารถนำมาใช้ในการปกครองและบริหารองค์กร บริษัท ธุรกิจได้เช่นกัน ในบทความนี้จะหยิบยกแนวคิดบางประการที่คนทั่วไปสามารถนำมาใช้ในชีวิตประจำวันได้

“จะต้องหลีกเลี่ยงบรรดาคนประจบสอพลอตามแบบวิธีการใด” มาเคียเวลลี กล่าวว่า ข้อผิดพลาดที่ผู้ปกครองป้องกันตัวเองได้อย่างยากลำบาก คือ คนประจบสอพลอ เพราะมนุษย์มักพอใจกับสิ่งต่างๆ ของตัวเอง และคนบรรดาคนประจบสอพลอเหล่านี้จะไม่ทำให้ท่านไม่พอใจหรือข้องใจ เพราะการบอกความจริง มาเคียเวลลีจึงแนะนำว่า ผู้ปกครองจะต้องเลือกที่ปรึกษาผู้ที่ทรงปัญญาจากในรัฐของเขาเอง และให้คนเหล่านี้ได้ตัดสินใจอย่างมีอิสระในการพูดความจริงต่อเขา และจะต้องพูดเฉพาะในสิ่งที่เขาถาม และไม่พูดเรื่องอื่นอีก เขาควรจะปฏิบัติตนกับที่ปรึกษา (คณะที่ปรึกษา) แต่ละคนให้รู้ว่ายิ่งพูดอย่างเสรีเท่าไรก็ยิ่งเป็นที่ยอมรับเท่านั้น และเขาจะเดินตามสิ่งที่เขาได้พิจารณาไปแล้ว

หากไม่เช่นนั้นก็จะทำให้เขาตกเป็นเหยื่อของพวกประจบสอพลอหรือไม่ก็เปลี่ยนไปเรื่อยๆ เท่าๆ กับจำนวนความคิดเห็นที่แตกต่าง จนสุดท้ายเขาก็จะหมดความนับถือดังนั้นเขาควรจะรับฟังความคิดเห็นของที่ปรึกษาอยู่เสมอในเวลาที่ต้องการ ควรจะต้องซักถามให้ละเอียด ให้เข้าใจในหลักการอย่างกระจ่างชัด และควรระวังเอาตัวออกห่างผู้ที่ให้คำปรึกษาแก่เขาในเวลาที่ไม่ได้ร้องขอ แสดงความไม่พอใจเมื่อที่ปรึกษาไม่พูดความจริง

สิ่งสำคัญที่สุด คือผู้ปกครองจะต้องเป็นผู้ทรงปัญญา มีความสุขุมรอบคอบด้วยตัวเอง ในกรณีได้ (คณะ) ที่ปรึกษาที่ดี หากฟังคำแนะนำจากบุคคลผู้เดียว ถึงแม้จะได้รับคำปรึกษาที่ดีก็จะไม่ยั่งยืน เพราะเขาอาจจะเสียรัฐไปให้คนคนนั้น หากเขาฟังคำปรึกษามามากกว่าหนึ่งคน ตัวเขาเองก็จะไม่รู้วิธีการสร้างคณะที่ปรึกษาที่มีความเป็นเอกภาพ เพราะในส่วนที่ปรึกษานั้นก็เป็นมนุษย์ธรรมดาทั่วไปซึ่งแต่ละคนล้วนคิดถึงผลประโยชน์ของตัวเองเป็นหลัก

มาเคียเวลลีจึงสรุปว่า คำปรึกษาที่ดีนั้นไม่ว่าจะมาจากใครก็ตามต้องเกิดจากความรอบคอบของผู้ปกครอง ไม่ใช่ว่าความสุขุมรอบคอบของผู้ปกครองเกิดมาจากคำปรึกษาที่ดี