เปิดบันทึกลับไอยูยู

ยุโรปขู่ชักใบแดง-ห่วงการเมืองไทยทำปัญหาซับซ้อน

ปัญหาการทำประมงผิดกฎหมาย ขาดการรายงานและไร้การควบคุม (ไอยูยู) ของไทยอยู่ในช่วงคาบลูกคาบดอก และอาจจะมีการเลื่อนการประชุมระหว่างตัวแทนไทยกับคณะกรรมาธิการยุโรปด้านประมงและทะเล (DG MARE) สหภาพยุโรป (อียู) ในการพิจารณาทบทวนใบเหลืองให้แก่ไทย

เรื่องนี้เปิดเผยขึ้นเมื่อ วีรชัย พลาศรัย เอกอัครราชทูต คณะผู้แทนถาวรไทย ประจำสหประชาชาติ ณ นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ซึ่งได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่อธิบายปัญหานี้กับทางอียู ได้ทำหนังสือ “ลับมาก” ถึงกระทรวงการต่างประเทศ เมื่อวันที่ 15 เม.ย.ที่ผ่านมา โดยได้ระบุผลการหารือผ่านทางโทรศัพท์กับ ซีซาร์ เดเบน หัวหน้าที่ปรึกษาของ DG MARE เกี่ยวกับปัญหาไอยูยู 5 ประเด็น

หนังสือระบุว่า เดเบนแจ้งว่ารู้สึกเป็นห่วงสถานการณ์ของไทยอย่างยิ่ง และเห็นว่าไทยมีปัญหาด้านการปฏิบัติ ทั้งการบังคับใช้กฎหมายและการดำเนินการตามแผน แสดงให้เห็นว่าไทยขาด Political Will ที่จะปฏิบัติตามที่ตกลงกัน

เดเบน แจ้งอีกว่า การที่กรมประมงส่งหนังสือถึงเดเบน เมื่อวันที่ 11 เม.ย.ที่ผ่านมา เกี่ยวกับการออกใบอนุญาตส่งออกผลิตภัณฑ์ที่มาจากวัตถุดิบจากเรือห้องเย็นที่ไม่ได้อยู่ในบัญชีรายชื่อเรือที่ได้รับการรับรองตามกฎระเบียบด้านสุขอนามัยของประชาคมยุโรป ได้สร้างปัญหาต่อการตรวจสินค้านำเข้าจากไทย

“แม้ไทยจะแสดงความพยายามในการแก้ไขปัญหาอย่างมาก แต่ยังคงมีปัญหาที่ต้องแก้ไขในเชิงลึก และสถานการณ์ทางการเมืองและรัฐธรรมนูญของไทยก็อาจจะมีส่วนทำให้สถานการณ์ซับซ้อนยิ่งขึ้น ขณะนี้จะมีการพิจารณาว่าจะยังคงกำหนดการหารือในเดือน พ.ค. 2559 นี้หรือไม่ และขอทราบความเห็นไทยในเรื่องนี้

“โดยมีข้อพิจารณาว่าการยกเลิกประชุมในเดือน พ.ค. จะช่วยให้ฝ่ายไทยมีเวลามากขึ้นในการปฏิบัติตามที่ได้ตกลงกันไว้ และอาจไปประชุมกันในช่วงต้นฤดูร้อนที่กรุงเทพฯ แทน ซึ่งเดเบนจะแจ้งให้ทราบเกี่ยวกับการตัดสินใจของฝ่ายอียูในวันที่ 25 เม.ย.นี้” หนังสือระบุ

ถัดมาสำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรต่างประเทศประจำอียู ได้ทำหนังสือถึงปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ แจ้งการเข้าพบ DG MARE เมื่อวันที่ 19 เม.ย. 2559 สรุปใจความได้ว่า DG MARE มองว่า รัฐบาลไทยมุ่งมั่นและมีนโยบายการแก้ปัญหาไอยูยูอย่างชัดเจน แต่ในทางปฏิบัติกลับไม่เป็นเช่นนั้น ทำให้ DG MARE ขาดความเชื่อมั่นในหน่วยงานปฏิบัติ เช่น การเพิกถอนใบอนุญาตเรือประมง/โรงงานแปรรูปสัตว์น้ำที่กระทำผิด การให้ข่าวว่าได้แก้ไขปัญหาไปแล้ว 99% ขัดแย้งกับข้อมูลที่ DG MARE ได้รับอย่างสิ้นเชิง

นอกจากนี้ ไทยยังไม่มีข้อมูลที่แม่นยำและชัดเจนในการออกใบอนุญาตทำประมงให้กับจำนวนเรือที่เหมาะสม การตรวจสอบการทำประมง และการจับกุมเรือที่กระทำผิด ทั้งเรือที่ไม่ได้รับใบอนุญาต ไม่ติดระบบติดตาม ไปทำประมงผิดกฎหมายในน่านน้ำประเทศอื่น ไม่ควบคุมการขนถ่ายสัตว์น้ำในน่านน้ำไทย ขณะเดียวกันยังขาดการดำเนินงานที่สอดคล้องกับ พ.ร.ก.การประมง และแผนจัดการประมง รวมทั้งการออกกฎหมายรองทั้งหมด 91 ฉบับ ก็ไม่มีข้อมูลที่ชัดเจน

“DG MARE ไม่ประสงค์ที่จะให้ใบแดงประเทศไทย แต่จะพยายามช่วยเหลือและพยายามอย่างเต็มที่เพื่อไม่ให้ประเทศไทยได้ใบแดง แต่ไทยจะต้องปฏิบัติและพิสูจน์ให้เห็นว่าไทยมีการแก้ไขปัญหาอย่างเห็นผลเป็นรูปธรรม” หนังสือจากสำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรต่างประเทศ ระบุ

ทั้งนี้ ระบุด้วยว่าขอให้ DG MARE แจ้งให้ฝ่ายไทยทราบด้วยว่าจะยังให้คงมีการประชุมหารือร่วมกันในเดือน พ.ค.นี้ ตามกำหนดการเดิมหรือไม่

เมื่อวันที่ 21 เม.ย. คณะกรรมาธิการยุโรปได้ออกแถลงการณ์ สรุปว่า การหารือกับฝ่ายไทยที่ผ่านมาเป็นไปอย่างยากลำบาก และยังมีข้อกังวลอย่างยิ่งเกี่ยวกับวิธีที่ไทยใช้ต่อสู้กับปัญหาไอยูยู

ด้าน พล.ร.ท.จุมพล ลุมพิกานนท์ โฆษกศูนย์บัญชาการแก้ไขปัญหาการทำการประมงผิดกฎหมาย (ศปมผ.) ยอมรับว่า สาเหตุที่การแก้ปัญหาไอยูยูยังล่าช้า เพราะจะต้องออกกฎหมายลูกตามหลัง พ.ร.ก.ประมงอีก ซึ่งได้ดำเนินการไปแล้ว 49 ฉบับ จาก 91 ฉบับ แต่ยังต้องผ่านกระบวนการกฤษฎีกาและรัฐสภา

“ข้อเสนอแนะจากอียูทั้งหมด 65 ข้อ ดำเนินการไปแล้วกว่า 36 รายการ และจะยังดำเนินการต่อไป แต่ละรายการจะต้องใช้เวลา ขณะนี้ได้มีการมอบหมายให้วีรชัยเป็นตัวแทนอธิบายให้กับอียูเข้าใจ ซึ่งมีแนวโน้มและท่าทีที่ดี” พล.ร.ท.จุมพล ระบุ

พล.อ.ฉัตรชัย สาริกัลยะ รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยหลังเชิญตัวแทน ศปมผ. เข้าชี้แจงว่า ศปมผ.แก้ปัญหาก้าวหน้ามากกว่า 85% และได้แก้ไขตามข้อสังเกตอียูเกือบทั้งหมดแล้ว เพียงแต่ไทยยังมีปัญหาเรื่องการรายงานที่ยังไม่ชัดเจนเพียงพอเท่านั้น

“เรื่องใบเหลือง ใบแดง ผมขอไม่พูดนะ เพราะเป็นเรื่องของอียูที่เขาจะพิจารณา แต่วันนี้เรามาดูเรื่องการแก้ไขปัญหาของเรา ก็พบว่าแก้ไขสำเร็จหลายเรื่องและแก้แล้วทุกเรื่องที่อียูตั้งข้อสังเกตมา เช่น เรื่องกฎหมายก็ชี้แจงว่า เราแก้ไข พ.ร.ก.แล้ว แต่ไม่อธิบายว่า นอกจาก พ.ร.ก.ไทยได้แก้ไขอะไรเพิ่มเติม เรียกว่าขาดการอธิบายระหว่างบรรทัด

“หรือการบังคับใช้กฎหมาย เรามีการจับกุมผู้กระทำผิดไอยูยูจำนวนมาก ก็ควรลงรายละเอียดให้เขาดูว่าเป็นคดีอะไรบ้าง และคดีถึงไหน อันนี้ต้องบอกอียูทำเป็นปฏิทินให้ดูให้ละเอียด ผมเข้าใจว่าแนวโน้มการพิจารณาในวันที่ 19-20 พ.ค. ที่บรัสเซลส์น่าจะมีคำตอบที่ดี” พล.อ.ฉัตรชัย กล่าว

ขณะที่ อดิศร พร้อมเทพ อธิบดีกรมประมง กล่าวว่า ไม่มีการรายงานสัญญาณว่าไทยจะได้ใบแดงจากอียู แต่ยอมรับว่ามีความเข้าใจไม่ตรงกันในการชี้แจงและการอธิบายข้อมูลของไทย