‘‘กูเกิล" จ่ายภาษีย้อนหลัง 6,600 ล้านน้อยเกินไป

เมื่อวันที่ 23 ม.ค.ที่ผ่านมา กูเกิล ผู้ให้บริการเสิร์ชเอนจิ้นยอดนิยมและบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ของสหรัฐ ตกลงจ่ายภาษีย้อนหลังตั้งแต่ปี 2005 รวมเป็นเงิน 117 ล้านปอนด์ (ราว 5,990 ล้านบาท) และดอกเบี้ยอีก 13 ล้านปอนด์ (ราว 665 ล้านบาท) รวมทั้งสิ้น 130 ล้านปอนด์ (ราว 6,656 ล้านบาท) แก่รัฐบาลอังกฤษ สำหรับรายได้ทั้งหมด 7,200 ล้านปอนด์ (ราว 3.68 แสนล้านบาท)

ต่อมาในวันที่ 4 ก.พ. หนังสือพิมพ์เดอะการ์เดียน รายงานว่า เมื่อตรวจสอบที่บัญชีของกูเกิลแล้ว พบว่า 33 ล้านปอนด์ (ราว 1,689 ล้านบาท) เป็นเงินในส่วนหุ้นซึ่งเป็นสวัสดิการให้พนักงานสามารถเลือกซื้อ ซึ่งได้รับการยกเว้นภาษีตามกฎหมายของอังกฤษ ทำให้กูเกิลไม่ต้องจ่ายภาษีถึง 130 ล้านปอนด์  (ราว 6,656 ล้านบาท) อีกต่อไป

อย่างไรก็ตาม การยกเว้นภาษีดังกล่าวไม่ได้เป็นประเด็นเท่าการคิดภาษีอย่าง “ไม่ยุติธรรม” เท่าไรนัก โดยมิเชล ซาแปง รัฐมนตรีคลังฝรั่งเศส วิพากษ์วิจารณ์การจ่ายภาษีของกูเกิลในครั้งนี้ว่า อังกฤษปล่อยให้กูเกิลยกยอดขายมูลค่าถึง 5,000 ล้านปอนด์ (ราว 256 แสนล้านบาท) ไปบันทึกไว้ที่ไอร์แลนด์ ซึ่งมีอัตราภาษีถูกกว่าเกาะอังกฤษ

การหลบเลี่ยงภาษีของกูเกิลมีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการบนเกาะอังกฤษว่า “การเลี่ยงภาษีด้วยการกระจายรายได้ (ไปสู่ประเทศที่อัตราภาษีต่ำกว่า)” โดยเพิ่งเปลี่ยนชื่อมาจาก “กูเกิลแทกซ์” (ภาษีกูเกิล) เมื่อปี 2014 หลังจากกรมสรรพากรและศุลกากรแห่งอังกฤษ (เอชเอ็มอาร์ซี) เข้าตรวจสอบกูเกิลเมื่อ 6 ปีก่อน

ประเทศที่อัตราภาษีต่ำและเป็นที่ชื่นชอบของบรรดาบริษัทจากประเทศที่อัตราภาษีนิติบุคคลสูงลิบ เช่น หมู่เกาะเคย์แมน อาณานิคมของสหราชอาณาจักร ที่แม้จะเป็นหมู่เกาะเล็กๆ แต่มีบริษัทต่างชาติเข้าไปจดทะเบียนมากถึง 2 หมื่นบริษัท ในขณะที่บริษัททั้งหมดบนเกาะดังกล่าวมีทั้งหมด 1 แสนแห่ง เพราะไม่มีการจัดเก็บภาษีนั่นเอง

เช่นเดียวกับสวิตเซอร์แลนด์เอง ก็ได้ชื่อในการเป็นหลุมหลบภัยสำหรับการเลี่ยงภาษีเช่นกัน เนื่องจากมีภาษีต่ำ รวมถึงมีการเว้นและลดหย่อนภาษีมากมาย

กาเบรียล ซักมา นักเศรษฐศาสตร์จากเกาะอังกฤษ ผู้โด่งดังจากหนังสือเดอะ ฮิดเดน เวลท์ ออฟ เนชั่น หรือความมั่งคั่งซ่อนเร้นของแต่ละประเทศ ประเมินว่า 8% ของความมั่งคั่งโลก หรือ 7.6 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 270 ล้านล้านบาท) ซ่อนอยู่ในสวิตเซอร์แลนด์ เกาะเบอร์มิวดา หมู่เกาะเคย์แมน สิงคโปร์ และลักเซมเบิร์ก

ประเทศเหล่านั้นรู้จักกันดีในด้านการเลี่ยงภาษี แต่เมื่อวันที่ 27 ม.ค.ที่ผ่านมา แทกซ์จัสติสเน็ตเวิร์ก เครือข่ายนักวิจัยและนักเคลื่อนไหวเพื่อศึกษาผลกระทบจากการเลี่ยงภาษี เปิดเผยรายงานว่า สหรัฐเองก็เป็นดินแดน “ปลอดภัย” สำหรับการหลบเลี่ยงภาษีด้วยเช่นเดียวกัน

รายงานดังกล่าวระบุว่า สหรัฐปฏิเสธที่จะเข้าร่วมการแลกเปลี่ยนข้อมูลโดยอัตโนมัติขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (โออีซีดี) ซึ่งเป็นระบบที่โออีซีดีออกแบบขึ้นเพื่อตรวจสอบการหลีกเลี่ยงภาษีในรูปแบบดังกล่าว

วิธีการหลีกเลี่ยงภาษีแบบ “กูเกิลแทกซ์” เป็นที่วิพากษ์วิจารณ์เป็นอย่างมาก และแม้กูเกิลจะตกลงจ่ายภาษีเมื่อวันที่ 23 ม.ค.ที่ผ่านมา แต่ภาษีดังกล่าวนับว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับรายได้ของกูเกิล ก่อให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก นำไปสู่การกดดันคณะกรรมาธิการยุโรป (อีซี) ในการจัดการเรื่องดังกล่าว