เหยื่อการยึดรถหรือทวงหนี้

ช่วงนี้เศรษฐกิจไม่ค่อยดี เงินทองหายาก ลูกหนี้มักผิดนัดชำระหนี้ โดยเฉพาะค่างวดผ่อนรถยนต์ รถจักรยานยนต์ ทำให้เจ้าหนี้หรือไฟแนนซ์ทวงหนี้เร่งทวงหนี้ เร่งยึดรถ ต้องใช้บริการพนักงานติดตามหนี้หลายประเภท มีทั้งคนดีและคนไม่ดี ควบคุมการทำงานยาก จนมีพวกที่นอกคอกไปทวงหนี้หรือไปยึดรถและไม่ได้นำส่งเจ้าหนี้ จนเป็นข่าวมาแล้วเมื่อเร็วๆ นี้ ซึ่งตามกฎหมายทวงถามหนี้ฉบับใหม่ได้มีการกำหนดข้อสันนิษฐานกฎหมายว่า หากลูกหนี้ชำระหนี้โดยสุจริตถือว่าชำระหนี้โดยชอบแล้ว ส่วนการกระทำของลูกหนี้หรือตัวแทนของไฟแนนซ์ ถ้าฟังได้ว่าเป็นลูกจ้างหรือตัวแทนไฟแนนซ์ ไฟแนนซ์ก็ต้องร่วมรับผิดกับลูกจ้างหรือตัวแทนด้วย ประเด็นสำคัญเกี่ยวกับการมอบอำนาจ ความเป็นผู้เสียหายของผู้เช่าซื้อและประเด็นอื่นๆ ทนายคลายทุกข์ขอนำเสนอเป็นรายประเด็นดังนี้

ประเด็นแรก การมอบอำนาจยึดรถ ถ้าไม่มีหนังสือมอบอำนาจ ผู้ทวงถามหนี้ก็ไม่สามารถที่จะไปยึดรถที่บ้านหรือที่ทำงานของลูกหนี้ได้ หากฝ่าฝืนก็จะมีความผิดและบทลงโทษ ตามพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 มาตรา 9(4) และมีบทลงโทษทางปกครอง ตามมาตรา 34 แต่ตามกฎหมายแล้วการทวงถามหนี้ ไม่จำเป็นต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ ถ้าทวงหนี้อยู่ในสำนักงานของเจ้าหนี้ เช่น การทวงถามหนี้ทางโทรศัพท์ (อ้างอิงคำพิพากษาฎีกาที่ 3958/2527)

ตัวบทกฎหมายอ้างอิง

พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 มาตรา 9 การทวงถามหนี้ ให้ผู้ทวงถามหนี้ปฏิบัติดังต่อไปนี้

(4) ในกรณีที่เป็นผู้รับมอบอำนาจจากเจ้าหนี้ ผู้รับมอบอำนาจช่วงในการทวงถามหนี้ ผู้ประกอบธุรกิจทวงถามหนี้ หรือผู้รับมอบอำนาจจากผู้ประกอบธุรกิจทวงถามหนี้ ให้ผู้ทวงถามหนี้แจ้งให้ทราบถึงชื่อตัวและชื่อสกุล หรือชื่อหน่วยงานของตนและของเจ้าหนี้ และจำนวนหนี้ และถ้าผู้รับมอบอำนาจดังกล่าวทวงถามหนี้ต่อหน้า ให้แสดงหลักฐานการมอบอำนาจให้ทวงถามหนี้ด้วย

มาตรา 34 ในกรณีที่ปรากฏแก่คณะกรรมการตามมาตรา 27 ว่าผู้ทวงถามหนี้ฝ่าฝืน หรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 8 วรรคสอง (1) หรือ (4) มาตรา 9 มาตรา 10 วรรคหนึ่ง มาตรา 11 (6) หรือมาตรา 13 (1) ให้คณะกรรมการตามมาตรา 27 มีอำนาจสั่งให้ระงับการกระทำที่ฝ่าฝืน หรือปฏิบัติให้ถูกต้องหรือเหมาะสมภายในระยะเวลาที่กำหนด

หากผู้ทวงถามหนี้ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของคณะกรรมการตามวรรคหนึ่ง ให้คณะกรรมการตามมาตรา 27 พิจารณามีคำสั่งลงโทษปรับทางปกครองไม่เกินหนึ่งแสนบาท

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3958/2527

การทวงหนี้ไม่มีกฎหมายบังคับว่าต้องทำเป็นหนังสือหรือมีหลักฐานเป็นหนังสือ การตั้งตัวแทนเพื่อให้ทวงถามหนี้สินจึงไม่จำเป็นที่จะต้องทำเป็นหนังสือหรือทำหลักฐานเป็นหนังสือ

การทวงถามหนี้สินตามพระราชบัญญัติล้มละลาย มาตรา 8(9) เป็นการทวงถามหนี้สินตามปกติประการหนึ่ง แต่กรณีที่เจ้าหนี้จะได้รับประโยชน์จากข้อสันนิษฐานของกฎหมาย การทวงถามจะต้องทำเป็นหนังสือ โดยไม่จำเป็นจะต้องเป็นหนังสือของเจ้าหนี้โดยตรง อาจเป็นหนังสือของตัวแทนเจ้าหนี้ก็ได้ และการที่เจ้าหนี้มอบหมายให้ตัวแทนทวงถามลูกหนี้ก็ไม่ต้องทำเป็นหนังสือหรือทำหลักฐานเป็นหนังสือ

ประเด็นที่สอง ความเป็นผู้เสียหายของผู้เช่าซื้อรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ ผู้เช่าซื้อเป็นผู้ครอบครองทรัพย์สินขณะที่คนร้ายมาหลอกลวงหรือมายักยอกทรัพย์ ถือว่าเป็นผู้เสียหายตามกฎหมายแล้ว เพราะผู้เช่าซื้อมีหน้าที่ต้องชำระค่างวด และเป็นหน้าที่ต้องส่งมอบทรัพย์คืน หากผิดนัดชำระหนี้ จึงได้รับความเสียหายหากมีบุคคลใดมาละเมิด โดยการฉ้อโกงหรือยักยอกทรัพย์หรือลักทรัพย์ไปจากผู้เช่าซื้อ ผู้เช่าซื้อจึงร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนดำเนินคดีได้ โดยไม่จำเป็นต้องได้รับมอบอำนาจจากไฟแนนซ์ ซึ่งเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในรถยนต์ที่เช่าซื้อ (อ้างอิงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4801/2555)

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 2 ในประมวลกฎหมายนี้

(4) “ผู้เสียหาย” หมายความถึงบุคคลผู้ได้รับความเสียหายเนื่องจากการกระทำผิดฐานใดฐานหนึ่ง รวมทั้งบุคคลอื่นที่มีอำนาจจัดการแทนได้ ดังบัญญัติไว้ในมาตรา 4, 5 และ 6

ประเด็นที่สาม ความรับผิดของลูกจ้างหรือตัวแทนเจ้าหนี้ของสถาบันการเงิน ลูกจ้างหรือตัวแทนของไฟแนนซ์ หากไปยึดรถหรือทวงหนี้แล้วทุจริต เช่น นำรถไปใช้ส่วนตัวหรือนำไปขายต่อหรือขโมยอะไหล่หรือทรัพย์สินภายในรถที่เช่าซื้อ หรือรับเงินค่างวดแล้วไม่นำส่งไฟแนนซ์ ไฟแนนซ์ในฐานะตัวการต้องร่วมรับผิดในผลละเมิดกับลูกจ้างและตัวแทนของตนเองทางแพ่ง ส่วนทางอาญาไม่ต้องร่วมรับผิดกับผู้กระทำความผิด

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ต้องรับผิดในผลร่วมกับลูกจ้าง

มาตรา 425 นายจ้างต้องร่วมกันรับผิดกับลูกจ้างในผลแห่งละเมิด ซึ่งลูกจ้างได้กระทำไปในทางการที่จ้างนั้น

มาตรา 427 บทบัญญัติในมาตราทั้งสองก่อนนั้น ท่านให้ใช้บังคับแก่ตัวการและตัวแทนด้วยโดยอนุโลม

ประเด็นที่สี่ กฎหมายทวงถามหนี้ปิดปากเจ้าหนี้ ในกรณีลูกหนี้ชำระหนี้โดยสุจริต ตามมาตรา 3 และมาตรา 10 วรรคสอง

พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 มาตรา 3 ในพระราชบัญญัตินี้

“ผู้ทวงถามหนี้” หมายความว่า เจ้าหนี้ซึ่งเป็นผู้ให้สินเชื่อ ผู้ประกอบธุรกิจตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองผู้บริโภค ผู้จัดให้มีการเล่นการพนันเป็นปกติธุระตามกฎหมายว่าด้วยการพนัน และเจ้าหนี้อื่นซึ่งมีสิทธิรับชำระหนี้อันเกิดจากการกระทำที่เป็นทางการค้าปกติ หรือเป็นปกติธุระของเจ้าหนี้ ทั้งนี้ ไม่ว่าหนี้ดังกล่าวจะชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ก็ตาม และให้หมายความรวมถึง ผู้รับมอบอำนาจจากเจ้าหนี้ดังกล่าว ผู้รับมอบอำนาจช่วงในการทวงถามหนี้ ผู้ประกอบธุรกิจทวงถามหนี้ และผู้รับมอบอำนาจจากผู้ประกอบธุรกิจทวงถามหนี้ด้วย

“ลูกหนี้” หมายความว่า ลูกหนี้ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดา และให้หมายความรวมถึง ผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาด้วย

มาตรา 10 หากลูกหนี้ได้ชำระหนี้แก่ผู้ทวงถามหนี้โดยสุจริต ให้ถือว่าเป็นการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้โดยชอบ ทั้งนี้ ไม่ว่าผู้ทวงถามหนี้จะได้รับมอบอำนาจให้รับชำระหนี้จากเจ้าหนี้หรือไม่ก็ตาม

การทวงถามหนี้ไม่ว่าผู้ทวงถามหนี้จะเป็นลูกจ้างหรือตัวแทนของเจ้าหนี้หรือไม่ ถ้าลูกหนี้ชำระหนี้โดยสุจริตตามกฎหมายทวงถามหนี้ฉบับใหม่ ถือว่าเป็นการชำระหนี้แก่เจ้าหนี้โดยชอบแล้ว