ไนต์คลับโรมาเนีย ซ้ำรอย ‘ซานติก้า’

เมื่อวันที่ 30 ต.ค. 2558 ที่ผ่านมา ณ กรุงบูคาเรสต์ ประเทศโรมาเนีย เกิดเหตุสลดไฟไหม้ที่คอเลคทีฟไนต์คลับ เชื่อว่ามีสาเหตุมาจากการจุดพลุในการแสดงดนตรี ทำให้เสาและเพดานที่เป็นแผ่นโฟมติดไฟและรุกไหม้ อีกทั้งยังพบว่าไนต์คลับแห่งนี้ถูกดัดแปลงมาจากโรงงานเก่า มีประตูทางออกเพียงสองแห่ง โดยประตูทางออกด้านหนึ่งเปิดได้เพียงครึ่งเดียว ทำให้หนีควันไฟออกมาได้ยาก จนมีผู้เสียชีวิตกว่า 32 คน บาดเจ็บกว่า 130 คน นายกรัฐมนตรีโรมาเนีย วิกเตอร์ พอนตา จึงได้ออกมาแสดงความรับผิดชอบกับโศกนาฏกรรมด้วยการลาออกจากตำแหน่งในเวลาต่อมา

เหตุการณ์เช่นนี้ เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นคล้ายกับซานติก้าคลับย่านเอกมัยในประเทศไทยเมื่อสิ้นปี พ.ศ. 2551 ซึ่งผ่านมาแล้วเป็นเวลา 7 ปี สำหรับเหตุการณ์ไฟไหม้ครั้งนั้น ที่ทำให้มีผู้เสียชีวิต 59 คน และบาดเจ็บ 212 คน เป็นภาพการสูญเสียครั้งใหญ่อันเป็นที่จดจำอีกครั้งหนึ่งที่เกิดจากความประมาท ละเลยการป้องกันทางด้านความปลอดภัยของอาคารสาธารณะ

โดยปกติแล้ว ในการจุดดอกไม้เพลิง ซึ่งกฎหมายให้ความหมายของดอกไม้เพลิงนั้น รวมไปถึง พลุ ประทัดไฟ ประทัดลม และวัตถุอื่นๆ ที่ลักษณะคล้ายคลึงกันนั้นก็ไม่ได้มีกฎหมายกำหนดให้ต้องขออนุญาตต่อนายทะเบียนท้องที่ใดในการจุดพลุหรือดอกไม้เพลิง แต่หากการจุดพลุ ทำให้ผู้อื่นเกิดความเสียหาย ก็จะต้องรับโทษทั้งทางแพ่งและอาญา การจุดพลุควรทำโดยผู้มีความชำนาญเพื่อป้องกันการเกิดเหตุร้ายขึ้น

ซานติก้าเป็นคดียาวนานถึงกว่า 7 ปีเศษ เพิ่งได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาเมื่อวันที่ 4 พ.ย.นี้ โดยสรุปเหตุเพลิงไหม้เกิดจากดอกไม้ไฟของนายบุญชู เหล่าสีนาท กรรมการบริษัท โฟกัสไลท์ ซึ่งเป็นบริษัททำเอฟเฟกต์ ติดตั้งดอกไม้ไฟไว้ในงาน ศาลตัดสินว่าเป็นการกระทำโดยประมาท ต้องรับโทษทางอาญา โดยศาลพิพากษาให้จำคุกนายบุญชู 3 ปี ส่วนเสี่ยขาว หรือนายวิสุข เสร็จสวัสดิ์ แม้ว่าตามข้อมูลบริษัทจะมิได้มีชื่อเป็นผู้แทน บริษัท ไวท์ แอนด์ บราเธอร์ส จำกัด ที่เป็นเจ้าของร้าน แต่ก็เป็นผู้บริหารร้านเกิดเหตุตามความเป็นจริง และการที่ทางสถานที่ร้านไม่ได้จัดให้มีไฟฉุกเฉินของทางหนีไฟ ขณะที่ประตูเข้าออกทางด้านหน้าร้านซึ่งเป็นประตูหลักเพียงประตูเดียว ทำให้ไม่เพียงพอต่อการระบายคนในร้านกว่าพันคนได้ทันท่วงที จึงถือได้ว่าเป็นการกระทำโดยประมาท ศาลได้ตัดสินให้จำคุกเสี่ยขาว 3 ปี ทันทีโดยไม่รอลงอาญา

ในอีกด้านหนึ่ง เหตุการณ์ที่ซานติก้า เกิดจากการละเลยการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ด้วย ผู้เสียหายได้เป็นโจทก์ยื่นฟ้องกรุงเทพมหานครเป็นคดีปกครองต่อศาลปกครอง เพื่อฟ้องเรียกค่าเสียหายและค่าขาดไร้อุปการะจากการกระทำละเมิดอันเกิดจากการละเลยต่อหน้าที่ ศาลปกครองได้มีคำพิพากษาให้ผู้ถูกฟ้องคือกรุงเทพมหานครชำระค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้ฟ้องคดี เนื่องจากละเลยให้เจ้าของกิจการสถานบริการก่อสร้างอาคารที่ผิดกฎหมายตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย

ในการควบคุมหรือกำหนดกฎเกณฑ์ขึ้นมาเพื่อป้องกันอำนาจส่วนใหญ่อยู่ที่รัฐ ก่อนอื่น รัฐควรที่จะรณรงค์ให้ทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยราชการและเอกชนใส่ใจในเรื่องความปลอดภัยของประชาชนเป็นสำคัญ กฎหมายที่มีอยู่ในทุกวันนี้ทั้งครอบคลุมแล้วหรือไม่ และหากมีกฎหมาย แต่การนำไปปฏิบัติยังถือเป็นศูนย์ก็เหมือนกฎหมายมีไว้แต่เป็นหมัน ไม่นำมาใช้กันเพื่อให้เกิดความสงบสุขในสังคมได้อย่างเป็นรูปธรรม เช่นนี้ก็ถือเป็นวิกฤตระดับชาติที่จะต้องมีการพัฒนากันต่อไป เพื่อให้ทางทฤษฎีกับทางปฏิบัติเป็นไปในทางเดียวกัน ต้องอาศัยอำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐแล้วที่จะควบคุมให้คนปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด

เหตุการณ์เกิดขึ้นคล้ายกัน ระหว่างไฟไหม้ไนต์คลับในโรมาเนียกับซานิก้า จึงน่าสังเกตว่า ทำไมจึงเกิดเหตุซ้ำรอยทั้งๆ ที่มีอุทาหรณ์กันให้เห็นอยู่บ่อยๆ หรืออาจจะเป็นเพราะผู้ประกอบการละเลยการให้ความสำคัญด้านความปลอดภัยของผู้ใช้บริการ คิดแต่จะแสดงหากำไรให้แก่ตนเองให้ได้มากที่สุด ใช้ต้นทุนน้อยที่สุดโดยลืมคำนึงถึงผลร้ายที่อาจตามมา

ทางที่ดีควรที่จะตระหนักในเรื่องนี้ เพราะเมื่อความสูญเสียได้เกิดขึ้นแล้ว ย่อมไม่มีอะไรทดแทนสิ่งเหล่านั้นได้ แม้ว่าจะมีการเยียวยา ช่วยเหลือผู้ที่ได้รับความเสียหาย แต่ถือว่าเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ และไม่สามารถเรียกสิ่งที่สูญเสียไปแล้วกลับคืนมาได้อีก