‘วีระชัย’ส่งไม้ต่อ ทวงคืนที่ดินสปก.3ล้านไร่

อีกไม่กี่วัน หรือในวันที่ 1 ก.พ.นี้ หนังสือลาออกของ วีระชัย นาควิบูลย์วงศ์ เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) จะมีผลทำให้หลายฝ่ายจับจ้องว่าจะมีผลต่อปฏิบัติการ
ทวงคืนที่ดิน ส.ป.ก. 5 ล้านไร่หรือไม่

“ตอนนี้ได้วางระบบการทำงานให้ ส.ป.ก.ไว้แล้ว ทั้งระบบข้อมูล ที่ใครจะเบิกข้อมูลที่ดินไปใช้ต้องลงเลขระเบียน เพื่อป้องกันไม่ให้มีการนำไปใช้เรียกรับประโยชน์ จัดทำระบบแผนที่ ทำแนวเขตป่าไม้และเขต ส.ป.ก.ให้ชัดเจน เพื่อจะได้ไม่เกิดปัญหาระหว่าง ส.ป.ก.กับกรมป่าไม้ ตลอดจนออกระเบียบชดเชยราคาที่ดินให้กับเกษตรกรที่ประสงค์คืนที่ให้กับ ส.ป.ก.ได้ เพื่อให้ที่ดินเกษตรสามารถที่จะเปลี่ยนมือจากเกษตรกรรายเก่า ไปยังเกษตรกรรายใหม่ได้โดยที่ที่ดินยังเป็นของ ส.ป.ก.ต่อไป” วีระชัย บอก

วีระชัย ยังสะท้อนปัญหาเกี่ยวกับการจัดสรรที่ดิน ส.ป.ก.ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ว่าปัจจุบันมีเกษตรกรที่มีอายุมากกว่า 65 ปีถือครองที่ดิน ส.ป.ก.อยู่ประมาณ 6 แสนครัวเรือน หรือคิดเป็นพื้นที่ 9 ล้านไร่ จากครัวเรือนเกษตรกรทั้งหมดที่ได้รับจัดสรรที่ดิน ส.ป.ก. 2.5 ล้านครัวเรือน หรือคิดเป็น 24% หากเกษตรกรที่มีอายุมากเหล่านี้นำที่ ส.ป.ก.ไปแอบขายได้ เพราะหากขายคืนจะได้ค่าชดเชยเพียง 60% ของราคาประเมิน หรืออาจโอนให้ลูกหลานที่ไม่ได้ทำการเกษตร ซึ่งจะส่งผลให้เกษตรกร 3 แสนครัวเรือนที่รอรับจัดสรรที่ดิน ส.ป.ก.อยู่จะต้องรอต่อไป

“การปฏิรูปการถือครองที่ดินของรัฐ หากจะทำให้ได้ผลจะต้องมีกลไกที่ทำให้ที่ดินหมุนเวียนได้ เหมือนแลนด์แบงก์แบบที่ญี่ปุ่นและไต้หวันทำ คือ เมื่อเกษตรกรที่อายุมากแล้วหรือไม่อยากทำการเกษตรแล้ว และครอบครองที่ดิน ส.ป.ก.มาไม่น้อยกว่า 5 ปี จะสามารถมาขอคืนที่ดินได้ โดยนอกจาก ส.ป.ก.จะจ่ายเงินค่าชดเชยให้กับผู้นำที่ดินมาคืนที่ 60% ของราคาประเมิน จะต้องมีมาตรการอื่นๆ ร่วมด้วย เพราะการนำที่ดิน ส.ป.ก.ไปแอบขายจะได้ราคาดีกว่า และกว่าจะตามตัวมาดำเนินคดีได้บางกรณีต้องใช้เวลาเป็น 10 ปี” วีระชัย เสนอ

เลขาธิการ ส.ป.ก.ยอมรับ การบุกรุกดินที่ ส.ป.ก.โดยเฉพาะที่ดิน ส.ป.ก.ที่มีผู้อิทธิพลในพื้นที่ครอบครองอยู่ ทำให้เจ้าหน้าที่ระดับปฏิบัติหนักใจอย่างมาก ซึ่งในช่วงที่ฝ่ายนโยบายเอาจริงเอาจังกับการทวงคืนที่ดิน ส.ป.ก. การทำงานของเจ้าหน้าที่ก็ง่ายขึ้น เช่น ในยุคที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เข้ามาบริหารประเทศ ซึ่งใช้เวลาไม่ถึงปีก็สามารถทวงคืนที่ดิน ส.ป.ก.จากนายทุนหรือผู้ที่ไม่มีสิทธิครอบครองได้ 2 ล้านไร่ จากทั้งหมด 5 ล้านไร่ เพราะทหารมีอำนาจพิเศษเข้าไปช่วยดำเนินการ เช่น กรณีจับกุมผู้ลักลอบขุดดินใน ส.ป.ก. ซึ่งเป็นผู้ที่มีอิทธิพลมากในท้องถิ่นก็ทำสำเร็จในยุคนี้ แต่หากไม่มีอำนาจพิเศษมาจัดการจะทำได้ยากมาก เห็นได้จากความล้มเหลวในการทวงคืนที่ดินที่ถูกบุกรุกในอดีต

นอกจากนี้ วีระชัย ได้ฝากการบ้านถึงเลขาธิการ ส.ป.ก.คนใหม่ว่า ปัจจุบันนอกจากมีการใช้ที่ดิน ส.ป.ก.ในการทำการเกษตรแล้ว ยังมีการนำที่ดิน ส.ป.ก.ไปใช้ประโยชน์อย่างอื่น เช่น การทำเป็นโซลาร์ฟาร์ม แม้กระทั่งการทำเหมืองบนที่ดิน ส.ป.ก. เพราะที่ดิน ส.ป.ก.บางแปลงมีสินแร่ที่มีมูลค่าอยู่ เช่น เหมืองหินปูน และเหมืองแร่ทองคำ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องมีระบบการจัดการที่เหมาะสมและคุ้มค่า 

“ผมเสนอให้ทบทวนการเก็บค่าธรรมเนียมการใช้ที่ดิน ส.ป.ก.ในการเข้าทำเหมืองใหม่เป็น 2 รูปแบบ คือ 1.การขอปรับเพิ่มค่าธรรมเนียม จาก 3% เป็น 20% เพราะที่ผ่านมายังไม่เคยปรับค่าธรรมเนียม ซึ่งการจัดเก็บจะเก็บครั้งเดียวตลอดอายุสัมปทาน หรือ 2.การเสนอเก็บค่าภาคหลวงเหมือนกับที่กรมอุตสาหกรรมเหมืองแร่จัดเก็บ แม้ว่ากรณีนี้จะมีการทักท้วงจากภาคเอกชนอยู่ก็ตาม” วีระชัย ทิ้งท้าย

คงต้องติดตามว่าการส่งไม้ต่อทวงคืนที่ดิน ส.ป.ก.ที่เหลือ 3 ล้านไร่ จะเป็นอย่างไร