โอกาสข้าวอินทรีย์ รับเทรนด์คนจีนห่วงสุขภาพ

ความไม่มั่นใจในความปลอดภัยของอาหารที่ผลิตในประเทศ ทำให้ชาวจีนหันมานำเข้าสินค้าอาหารจากต่างประเทศเพื่อบริโภคมากขึ้น ตั้งแต่นมผงสำหรับเด็กจากยุโรป นมจากนิวซีแลนด์ และล่าสุดยอมควักกระเป๋าจ่ายแพงกว่าเพื่อซื้อข้าวจากญี่ปุ่น

สำนักข่าวรอยเตอร์สอ้างข้อมูลจากสมาพันธ์สหกรณ์การเกษตรญี่ปุ่นว่า ในปีที่ผ่านมาจีนนำเข้าข้าวญี่ปุ่นมาจำนวนหนึ่ง ซึ่งยังถือว่ามีปริมาณน้อยมาก หรือเพียง 160 ตัน แต่เพิ่มขึ้นจากยอดการนำเข้าในปี 2556 มากกว่า 3 เท่าตัวซึ่งสะท้อนว่าผู้บริโภคกำลังสูญเสียความเชื่อมั่นเกี่ยวกับความปลอดภัยของสินค้าเกษตรที่ผลิตในประเทศ

พ่อค้ารายหนึ่งที่ขายข้าวญี่ปุ่นทางตลาดออนไลน์ Taobao มาตั้งแต่เดือน ส.ค.ที่ผ่านมา บอกว่า ชาวนาจีนใช้ยาฆ่าแมลงในการปลูกข้าว แต่ข้าวญี่ปุ่นไม่มีโลหะหนักปนเปื้อน

ทั้งนี้ มลพิษจากภาคอุตสาหกรรมส่งผลกระทบอย่างหนักต่อดินและน้ำในประเทศจีน โดยเมื่อเดือน พ.ค. 2556 เจ้าหน้าที่ในมณฑลกวางตุ้งตรวจสอบพบว่าตัวอย่างข้าวประมาณ 44% มีแคดเมียมปนเปื้อนอยู่เกินระดับที่กำหนด

ขณะที่กระทรวงคุ้มครองสิ่งแวดล้อมเปิดเผยผลการศึกษาเมื่อเดือน เม.ย.ปีที่แล้วว่า ดินในประเทศจีนราว 16.1% มีการปนเปื้อน และในบางพื้นที่มลพิษในดินอยู่ในภาวะที่เลวร้ายมากจนกระทั่งชาวนาบางส่วนไม่ยอมกินข้าวที่ตนเองปลูกเอง

หลังจากมีการพบการปนเปื้อนของแคดเมียมในข้าว ทำให้ผู้บริโภคชาวจีนส่วนหนึ่งหันมาซื้อข้าวไทย เพราะมองว่ามีราคาไม่แพงเกินไปและปลอดภัย

ต่างจากข้าวญี่ปุ่นที่ราคาไม่ถูกและหาไม่ได้ง่ายนักในประเทศจีน โดยราคาข้าวญี่ปุ่นที่ขายผ่านซูเปอร์มาร์เก็ตออนไลน์ Pinstore ของบริษัท สุมิโตโม่ อยู่ที่ประมาณกิโลกรัมละ 74 หยวน หรือราว 380 บาท ซึ่งแพงกว่าข้าวจีนมาก เพราะข้าวจีนมีราคาแค่กิโลกรัมละ 7.5 หยวน หรือประมาณ 39 บาทเท่านั้น

ขณะเดียวกัน เมื่อความต้องการซื้อข้าวญี่ปุ่นเพิ่มมากขึ้น ชาวจีนก็หันไปใช้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์อย่าง Taobao ของอาลีบาบา เพื่อซื้อข้าวโดยตรงจากคนขายที่อยู่ในญี่ปุ่น ซึ่งข้อมูลจาก Taobao ระบุว่า ลูกค้าจีนแต่ละคนยอมควักเงินซื้อข้าวญี่ปุ่น 5 กิโลกรัม ในราคา 1,499 หยวน หรือตกกิโลกรัมละ 300 หยวน เลยทีเดียว

ลูกค้าข้าวญี่ปุ่นคนหนึ่งเขียนบอกความรู้สึกในเว็บ Taobao ว่า “รสชาติข้าวญี่ปุ่นดีกว่าข้าวจีนมาก คุ้มค่ากับเงินที่จ่าย เนื้อข้าวและรสชาติเยี่ยม”

นอกจากนี้ เพื่อตอบรับกับความต้องการข้าวญี่ปุ่นที่เพิ่มขึ้น ผู้ผลิตชาวจีนบางส่วนบอกว่าพวกเขาใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวญี่ปุ่นและโปรโมทว่า ข้าวของตัวเองปลอดภัยกว่าข้าวจากพันธุ์ท้องถิ่นแท้ๆ ตัวอย่างเช่น เจ้าของข้าวแบรนด์ Echizen ที่บอกว่า ข้าวแบรนด์นี้ปลอดภัย ใช้น้ำจากแหล่งน้ำที่บริสุทธิ์ปลอดภัยในการเพาะปลูก และมีการควบคุมคุณภาพการผลิตอย่างเข้มงวดด้วย ขณะที่แพ็กเกจที่บรรจุข้าวระบุด้วยว่าเป็นข้าวพันธุ์ญี่ปุ่น

แม้ว่าข้าวยี่ห้อนี้จะปลูกในเขตฉางซิง ซึ่งถือเป็นฮับการผลิตแบตเตอรี่แบบตะกั่วในมณฑลเจ้อเจียง แต่ผู้บริหารของบริษัทผู้ผลิตยืนยันว่า ข้าวผ่านการทดสอบการปนเปื้อนของโลหะหนัก ยาฆ่าแมลง และสารเคมีอื่นๆ จากเจ้าหน้าที่ของรัฐแล้ว

สำหรับการบริโภคข้าวในจีนนั้น ข้อมูลของทางการจีนระบุว่า ชาวจีนบริโภคข้าวประมาณปีละ 120 ล้านตัน และในช่วงเดือน ม.ค.-พ.ย. 2557 ได้นำเข้าข้าวจากต่างประเทศมากกว่า 2.2 ล้านตัน ซึ่งรวมข้าวจากเวียดนาม 1.2 ล้านต้น และข้าวไทย 6.26 แสนตัน

ส่วนญี่ปุ่นเป็นประเทศผู้ส่งออกข้าวรายเล็กของโลก หรือส่งออกข้าวในช่วงเดือน ม.ค.-พ.ย. 2557 เพียง 3,777 ตันเท่านั้น แต่ญี่ปุ่นก็กำลังหาลู่ทางขยายตลาดในประเทศเอเชียต่อไป

นอกจากนี้ แม้ว่าการส่งออกไปตลาดจีนจะมีแนวโน้มสดใส แต่การเพิ่มยอดส่งออกผ่านช่องทางปกติอาจเติบโตได้ช้า เพราะที่ผ่านมาจีนอนุญาตให้โรงสีข้าวญี่ปุ่นเพียงรายเดียวส่งข้าวมายังจีน ขณะที่หลายรายเริ่มเข้าสู่กระบวนการขอส่งข้าวมายังจีน แต่ก็หยุดชะงักไปและซัพพลายเออร์บางรายก็รอการอนุมัติมานานถึง 3 ปีแล้ว

ปีนี้กระทรวงเกษตรสหรัฐ ประเมินว่าจีนจะนำเข้าข้าวประมาณ 4.3 ล้านตัน เพิ่มจากปีที่แล้วราว 10% โดยส่วนหนึ่งเป็นผลจากข้อตกลงซื้อข้าวจากไทยและพม่า