การบริหารความเสี่ยงเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม

เมื่อเร็วๆ นี้ ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้จัดสัมมนา CG Forum 3/2014 : Challenging as Expectations for Board Engagement on Strategic Risk Management Oversight โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความตระหนักแก่คณะกรรมการบริษัทจดทะเบียนในการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ ซึ่งถือเป็นหน้าที่สำคัญประการหนึ่ง แม้ว่าการสัมมนาครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อส่งเสริมบทบาทของคณะกรรมการบริษัทจดทะเบียนก็ตาม แต่กิจการทั่วไปที่ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ ก็สามารถนำวิธีการไปปรับใช้ได้อย่างไม่ยากเลย

เมื่อกล่าวถึง “ความเสี่ยง” แล้ว เป็นเรื่องที่ทุกองค์กรธุรกิจรู้สึกกังวลและหวาดกลัวถึงผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้น ซึ่งอาจจะทำให้ความเสียหายต่อฐานะการเงิน ชื่อเสียง และความไว้วางใจของลูกค้าที่มีต่อบริษัท อย่างไรก็ตาม ใช่ว่าทุกความเสี่ยงจะไม่สามารถบริหารจัดการได้ ความเสี่ยงเป็นเรื่องที่สามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้า และบริหารจัดการได้โดยการวางมาตรการแก้ไขให้อยู่ในระดับที่องค์กรสามารถรับลดผลกระทบนั้นได้

ดังนั้น การบริหารความเสี่ยงจึงเป็นเรื่องที่กิจการจะต้องให้ความสำคัญยิ่ง โดยเฉพาะการบริหารความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์ (Strategic Risk Management) เพราะเป็นการจัดการความเสี่ยงที่บริษัทจะต้องเผชิญ ซึ่งอาจจะมีผลกระทบต่อการบรรลุเป้าหมายที่บริษัทกำหนดไว้ การบริหารจัดการความเสี่ยงยังมีประโยชน์ในด้านของการนำปัจจัยความเสี่ยงที่ประเมินแล้วว่าจะเป็น “ภัยคุกคาม” (Threat) มาแปลงกลับให้เป็น “โอกาส” (Opportunities) เพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันทางธุรกิจต่อไป

ฉะนั้น คณะกรรมการบริษัทจะต้องมีความเข้าใจในธุรกิจของตนให้รอบด้าน เพื่อที่จะสามารถคาดการณ์ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้ครอบคลุม และประเมินผลกระทบได้อย่างแม่นยำ อันนำไปสู่การวางมาตรการรองรับเมื่อความเสี่ยงที่คาดการณ์ไว้ได้เกิดขึ้น รวมถึงการกำหนดระดับความเสียหาย (หากมี) ที่บริษัทยอมรับได้

จากที่กล่าวมาข้างต้นนั้น เมื่อนำมาประยุกต์กับกิจการขนาดกลางและขนาดเล็ก มีข้อพึงปฏิบัติที่แบ่งได้เป็น 3 ขั้นตอน กล่าวคือ ฝ่ายจัดการกำหนดนโยบายและผู้รับผิดชอบด้านความเสี่ยงให้ครอบคลุมทุกด้านของกิจกรรมธุรกิจ ฝ่ายจัดการมีการตรวจสอบและติดตามการปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่อง และฝ่ายจัดการมีการทบทวนและประเมินความเสี่ยงใหม่ให้ทันต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างสม่ำเสมอ ทั้งนี้ เพื่อตรวจสอบว่าการดำเนินการที่ผ่านมาสำเร็จลุล่วงไปถึงระดับใด และมีจุดใดที่จะต้องปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมหรือไม่ เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

เพื่อให้ผู้อ่านได้เข้าใจภาพการบริหารความเสี่ยงมากขึ้น ขอยกตัวอย่างเช่นกรณีของกิจการที่ใช้สินค้าภาคเกษตรกรรมเป็นวัตถุดิบการผลิตอาจต้องประสบปัญหาเรื่องความผันผวนของราคาวัตถุดิบ ซึ่งในท้ายที่สุดก็จะส่งผลต่อกำไรของกิจการ ดังนั้น กิจการจึงสามารถวางแผนเพื่อจัดการความเสี่ยงได้ในหลายกรณี เช่น การทำสัญญาซื้อขายสินค้ากับ Supplier เป็นการล่วงหน้า การเข้าซื้อขายสัญญาอนุพันธ์ (Derivatives) ที่มีสินค้าอ้างอิงเป็นสินค้าเกษตร รวมถึงการเข้าซื้อกิจการ (Backward Integration) ที่ผลิตและจำหน่ายสินค้าเกษตร เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม วิธีการบริหารความเสี่ยงในแต่ละรูปแบบนั้นอาจนำมา ซึ่งผลข้างเคียงที่กิจการจะต้องบริหารความเสี่ยงที่ตามมาในลำดับต่อไปด้วยเช่น การทำ Backward Integration ซึ่งต้องใช้เงินลงทุนสูงในการเข้าซื้อกิจการ ก็อาจนำมาซึ่งความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของกิจการ หรืออาจส่งผลให้กิจการมีหนี้สินสูงขึ้น ในกรณีที่กู้เงินมาเพื่อเข้าซื้อกิจการ เป็นต้น

การบริหารความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นหน้าที่ของทุกคนในองค์กร ตั้งแต่ระดับฝ่ายจัดการ ระดับพนักงานปฏิบัติการ และบุคคลที่เกี่ยวข้องในองค์กร ซึ่งเป็นกลไกที่จะต้องร่วมกันในการจัดการบริหารความเสี่ยงไปพร้อมกัน ดังนั้น การสื่อสารและการทำความเข้าใจให้กับพนักงานทุกระดับในองค์กรรับทราบและถือปฏิบัติ จึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้การบริหารความเสี่ยงสัมฤทธิผล

สุดท้าย สำหรับท่านผู้ประกอบการที่สนใจจะฟังการสัมมนาครั้งนี้เพื่อนำไปปรับใช้ให้เหมาะกับกิจการของตน สามารถรับชมวิดีโอย้อนหลังได้ที่ http://www. set.or.th/th/regulations/cg/cg/seminar_ p1.html