การลงทุนเพื่อสังคม...ลงทุนแนวใหม่ใส่ใจสังคมสิ่งแวดล้อม (ตอนจบ)

ฉบับเมื่อวันที่ 17 ก.ค.ที่ผ่านมา ได้กล่าวถึงรูปแบบการลงทุนเพื่อสังคม การลงทุนในกิจการที่คำนึงถึงผลตอบแทนทางสังคม ทางสิ่งแวดล้อม ไปแล้ว 2 รูปแบบ ซึ่งได้แก่ การลงทุนเพื่อสังคมในรูป Venture Philanthropy คือ การให้ทุนสนับสนุนการทำกิจการเพื่อสังคมและองค์กรที่ไม่แสวงหาผลกำไร การลงทุนเพื่อสังคมในรูป Impact Investing คือ การลงทุนในกิจการเพื่อสังคมที่มุ่งสร้างทั้งผลกระทบทางสังคม และผลตอบแทนทางการเงินในเวลาเดียวกัน สัปดาห์นี้ขอกล่าวต่อในรูปแบบที่เหลืออีก 3 รูปแบบ ดังนี้

รูปแบบที่ 3 เรียกว่า Socially Responsible Investment หรือ SRI เป็นแนวทางการลงทุนผ่านกองทุนรวม หรือเครื่องมือการลงทุนประเภทต่างๆ ในตลาดทุนที่มีเป้าหมายเพื่อสร้างผลตอบแทนทางการเงิน โดยมีหลักเกณฑ์พิจารณาการลงทุนที่ให้ความสำคัญกับเรื่องสังคมและสิ่งแวดล้อม ปัจจุบันการลงทุนแบบ SRI มีมูลค่าสินทรัพย์รวมกันทั่วโลกอย่างน้อย 1.3 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ (ข้อมูลจาก Global Sustainable Investment Alliance, 2012)

รูปCalvert Investments ในประเทศสหรัฐอเมริกา ถือเป็นตัวอย่างของ Socially Responsible Investment มีการบริหารกองทุนรวมและเครื่องมือทางการลงทุนต่างๆ โดยมีสินทรัพย์ภายใต้การบริหารจัดการเป็นมูลค่ากว่า 13,000 ล้านเหรียญสหรัฐ Calvert Investments จะเฟ้นหากิจการที่มีแนวปฏิบัติด้านความยั่งยืนที่เป็นเลิศเพื่อการลงทุน

แบบที่ 4 คือ Crowd Funding หรือรูปแบบการลงทุนเพี่อสังคม โดยเป็นการระดมเงินลงทุน และเงินบริจาคผ่านเว็บไซต์ Crowd Funding ในจำนวนเงินที่ไม่มากนักจากผู้ลงทุนรายย่อยหลายๆ ราย เพื่อนำเงินที่ได้จากการระดมทุนไปให้เปล่า หรือให้กู้แก่กิจการที่ต้องการเงินทุนต่อไป

ตัวอย่างเช่น Kiva ประเทศสหรัฐอเมริกา (www.kiva.org) ทำหน้าที่เชื่อมโยงระหว่างผู้ให้กู้รายย่อยกับผู้กู้รายย่อยที่มีฐานะยากจนจากทั่วโลก เพื่อนำไปช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้กู้ให้ดีขึ้น โดยที่ผ่านมา Kiva ให้เงินกู้ไปแล้วกว่า 500 ล้านเหรียญสหรัฐแก่ผู้กู้กว่า 1 ล้านคนจาก 73 ประเทศ และเงินกู้ที่ได้คืนมีอัตราสูงถึง 98%

ในประเทศไทย www.taeJai.com จัดเป็นเว็บไซด์ Crowd Funding ที่นำเงินบริจาคไปช่วยเหลือกลุ่มคนที่อยากทำเรื่องดีๆ เพื่อสังคม ซึ่งมีทั้งองค์กรไม่แสวงกำไร NGOs กลุ่มคน และกิจการเพื่อสังคม (Social Enterprise) นอกจากนี้สมาชิกของ www.taeJai.com ยังสามารถมีส่วนร่วมติดตามผลการดำเนินโครงการที่ตนสนับสนุน และติดต่อพูดคุยกับเจ้าของโครงการได้โดยตรง

รูปแบบการลงทุนเพื่อสังคมรูปแบบสุดท้าย คือ Corporate Partnership as Social Investment กิจการเพื่อสังคมส่วนใหญ่มักมีความโดดเด่นด้านนวัตกรรม แต่ยังขาดความสามารถในการพัฒนาและขยายกิจการให้เติบโต เนื่องจากขาดเงินทุนและความสามารถในเชิงธุรกิจ

ดังนั้น บริษัทร่วมทุนและกิจการเพื่อสังคมหลายแห่งจึงร่วมมือกันในการเพิ่มมูลค่าทางสังคม และเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้ โดยร่วมกันสร้างสินค้าหรือบริการใหม่ หรือสร้างช่องทางกระจายสินค้าใหม่ให้กับกิจการเพื่อสังคมและตัวธุรกิจเอง ซึ่งการลงทุนในรูปแบบนี้ บางทีอาจเรียกว่า Corporate Shared Value (CSV) หรือ Hybrid Value-chain

ตัวอย่างเช่น MPESA ในประเทศอินเดีย เกิดขึ้นจากความร่วมมือด้านความรับผิดชอบต่อสังคมระหว่าง Vodaphone กับสถาบันการเงินระดับฐานราก (Microfinance Institution) และองค์กรเพื่อการพัฒนา โดยเริ่มต้นจากการให้บริการทางการเงินบนอุปกรณ์สื่อสารเคลื่อนที่สำหรับภาคการเงินระดับฐานรากไปสู่การให้บริการสำหรับประชาชนทั่วไปในประเทศเคนย่า ปัจจุบัน MPESA มีผู้ใช้บริการกว่า 17 ล้านคน

หวังว่า ทั้ง 5 รูปแบบของการลงทุนเพื่อสังคมจะทำให้ทุกท่านมีความเข้าใจและมีความสนใจลงทุนกับธุรกิจประเภทนี้ เพราะเมื่อท่านได้ลงทุนในกิจการเพื่อสังคมเหล่านี้นอกจากผลตอบแทนที่ได้รับแม้ว่าจะไม่หรูหรามากนัก แต่ท่านได้มีส่วนทำให้สังคมน่าอยู่ขึ้น สิ่งแวดล้อมดีขึ้น ซึ่งเป็นผลตอบแทนที่หาค่าไม่ได้