อันตราย...ขายดีเทน้ำเทท่า

ยุคนี้ถ้ามองไปรอบๆ ตัวจะเห็น Overnight Success อย่างมากมาย เอ๊ะ!! แล้วผู้เขียนล่ะ ดังข้ามคืนรึเปล่าอ่ะ? ฮึม!! ไม่บอกปล่อยให้งงต้องบอกว่าวัดกันยาวๆ เรื่องที่จะเล่าน่าสนใจมากเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นในระดับโลก แล้วกำลังจะคืบคลานเข้ามาในบ้านเราในไม่ช้า

สินค้าอย่างรองเท้า Crocs ที่ฮิตระบาดอย่างรวดเร็ว แต่ก็ต้องมาพบภาวะขาดทุนล้มละลายเมื่อไม่นานมานี้ (แม่เจ้า!! วันก่อนเจ๋ง วันนี้เจ๊ง ...ยังจำได้พึ่งอ่าน The Success Story of Crocs ไม่นาน วันนี้ต้องมาอ่าน The Fall of Crocs ซะงั้น!!)

เพราะเมื่อเวลาผ่านไปคนที่ซื้อรองเท้าไม่ซื้ออีก เพราะตั้งแต่ซื้อคู่แรกก็กะขำๆ แต่เนื่องด้วยยุคนี้ Social Network มันสร้างกระแสที่ระบาดไวมาก ดังนั้นกระแสใส่ขำๆ ตลกๆ ก็กลายเป็นว่าคนจำนวนมากอยากขำๆ บ้าง ก็เกิดเป็นความต้องการมหาศาล ...ร้อนตัวถึงเจ้าของสินค้าอย่าง Crocs ต้องเร่งผลิตรองเท้าจำนวนมาก โดยการลงทุนขยายโรงงานการผลิตครั้งใหญ่ต้องผลิตให้ทันกับความต้องการที่ปะทุอย่างรุนแรงทั่วโลก

ประเด็นมันย้อนกลับมาที่จุดเริ่มคือ เจ้าของสินค้าลืมคิดไปว่าอันที่จริง คนแห่มาซื้อสินค้าก็เพราะมันเป็น Fashion คือ มาไวไปเร็ว ซึ่งถ้าจะพูดให้เห็นภาพก็คือ เดี๋ยวนี้การจะขายสินค้ากับคนยุคปัจจุบันมันยากขึ้นเรื่อยๆ เพราะคาดเดายากว่าความต้องการสินค้าเป็นแบบชั่วคราวหรือถาวร

เหตุการณ์ดังแบบข้ามคืนมันเป็นไปในเกือบทุกธุรกิจ เริ่มตั้งแต่คนดังเลย วันนี้จะเห็นคนดังข้ามคืนเยอะมากคือ ถ้าใครทำอะไรโดนๆอาจมีการแชร์จนดังในช่วงสั้นๆ เลยทีเดียว แต่ประเด็นก็คล้ายๆ กันคือ มันไม่สามารถคาดเดาได้แล้วก็ยากที่จะรักษาความดังที่ได้มาอย่างรวดเร็ว

Case ทั้งหมดที่เล่ามาตั้งแต่ Crocs จนกระทั่ง Overnight Star มันล้วนเกิดพร้อมๆ Social Network ที่คนแชร์และกระตุ้นความอยากรู้อยากได้ของกันและกันส่งให้ความต้องการบริโภคสินค้าและบริการต่างๆ กลายเป็นเหมือนคลื่นสึนามิ การเตรียมพร้อมตัวเองในยุคนี้ผมว่าเราต้องฝึกความยึดหยุ่น อย่างใน Case ของบริษัท หากไม่แน่ใจว่าสินค้าที่ดังอย่างรวดเร็วจะเป็นเพียงกระแสหรือความยั่งยืนอาจต้องใช้การ Outsource ในการผลิตแทน ซึ่งในปัจจุบันการ Outsource ในเรื่องต่างๆ มันทำได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะในส่วนที่ควบคุมได้ยาก และ Margin ต่ำอย่างการผลิต

ทุกวันนี้หลายๆ ธุรกิจเริ่มพยายามปรับตัวจากการผลิตแบบ Mass Production ครั้งละมากๆ มาสู่การผลิตแบบเฉพาะ หรือ Mass Customize มากขึ้น เช่น อย่างธุรกิจหนังสือ ปัจจุบันมีเครื่องพิมพ์ที่พิมพ์หนังสือเล่มต่อเล่มเลย คล้ายๆ เครื่องกดกาแฟสมัยก่อนเลยที่ชงสด อันนี้พิมพ์สดคือ อยากอ่านก็พิมพ์ออกมาเลยไม่ต้องคาดการณ์ความต้องการล่วงหน้า ...ฮึม!! เป็นไปได้นะว่าในอนาคตร้านหนังสืออาจเป็นเพียงตู้หยอดเหรียญเหมือนตู้โค้ก หรือสามารถสั่งพิมพ์แล้วมารับที่ร้าน 711 อะไรก็ว่าไป เรียกได้ว่าสะดวกทั้งคนขายและคนซื้อ

ในส่วนสินค้าที่เดิมเป็นการผลิตแบบเต็มๆ ก็เริ่มมีเทคโนโลยีของเครื่องพิมพ์ 3D ที่สามารถผลิตสินค้าออกมาแบบสั่งผลิตกันสดๆ เช่นกัน เพียงแต่ปัจจุบันอาจจะยังค่อนข้างแพง แต่เชื่อเถอะว่าเมื่อถึงเวลาแล้วมันจะถูกเอง เหมือนอย่างวันนี้ใครจะเชื่อว่า Super Computer ที่ขนาดเท่าห้องในอดีตจะสามารถบรรจุใน Smart Phone ที่เราใช้ในปัจจุบัน ด้วยราคาแสนถูก เอาง่ายๆ ประสิทธิภาพของ Smart Phone ในมือคนกว่าพันล้านคนทั่วโลกมีประสิทธิภาพทำอะไรได้มากกว่า Super Computer ในอดีตเสียอีก

ถ้าจะนึกสนุกๆ ผมว่าเรากำลังจะเห็นการเปลี่ยนแปลงในทุกอุตสาหกรรม ถ้าเทคโนโลยีการผลิตมุ่งพัฒนาไปใน Speed ที่เราเห็น ผมว่าในไม่ช้า Mass Production อาจถึงคราวอวสานคือ พูดง่ายๆว่าเศรษฐีที่เราเห็นในยุคนี้เขารวยจากการผลิต การสร้างโรงงาน เน้นการสร้างโรงงาน ผลิตจำนวนมาก และควบคุมต้นทุน สิ่งเหล่านี้อาจจะค่อยๆ ตายไป เพราะการแข่งขันของการผลิตจะสูงขึ้นเรื่อยๆ

อนาคตของสินค้าและบริการน่าจะแบ่งออกเป็นแค่ 2 กลุ่มใหญ่ๆ ชัดเจน คือ หนึ่ง ของโคตรถูก (อันนี้จับตลาดคนชั้นกลางที่กำลังจะกลายเป็นคนชั้นล่างก็จะอยู่ในตลาดอันนี้) สอง ของโคตรแพง (อันนี้จับกลุ่มเศรษฐีที่มีจำนวนน้อย แต่ Control ความมั่งคั่งกว่า 90% ของทุกประเทศและทั้งโลก)

ผมว่าการเปลี่ยนแปลงมันเข้ามาใกล้ประเทศไทยมากขึ้นเรื่อยๆ ใครที่อยากจะอยู่รอดคงต้องเตรียมพร้อมกับกระแสของการเปลี่ยนแปลงที่จะเปลี่ยนทุกธุรกิจ ทุกอุตสาหกรรม แบบชนิดที่เรียกว่า ตีลังกาคิด ก็ลองวิเคราะห์และเตรียมรับมือกันให้ดีจะอยู่หรือไป ผมว่าวัดกันที่ Vision กันละครับ