กูรู ธกส.แนะทางรอดข้าวไทย

ท่ามกลางสถานการณ์โครงการรับจำนำข้าวมาถึงทางตัน เพราะข้าวที่รับจำนำมาขายแพงทำให้ต้องใช้เงินไปแล้วมากกว่า 7 แสนล้านบาทที่สำคัญข้าวไทยกลับขายไม่ออกเพราะราคาแพงกว่าคู่แข่ง จนรัฐบาลไม่มีเงินส่งมาหมุนจ่ายให้ชาวนาในโครงการรับจำนำนาปี 2556/2557 ที่มีการออกใบประทวนไปแล้วกว่า 1.5 แสนล้านบาท

ขณะที่ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) มีเงินที่หน้าตักพอจ่ายแค่เพียง 5.49 หมื่นล้านบาทเท่านั้น หลังจากกระทรวงพาณิชย์ไม่สามารถระบายข้าวออกไปจากโกดังกลางที่รับจำนำมาได้

แถมเมื่อเจอช่วงสุญญากาศทางการเมืองบรรดาชาวนาจึงเดือดร้อนอย่างหนัก เนื่องจากรัฐไม่มีเงินไปจ่ายให้กับชาวนาที่รับใบประทวนไปแล้ว จนเกิดความเดือดร้อนกันถ้วนหน้า จนทำให้เกษตรกรชาวนาในหลายจังหวัดออกมาประท้วงกันตามท้องถนน และกำลังรวมพลกันฟ้องร้องต่อศาลปกครองเพราะรัฐบาลเบี้ยวจ่ายเงิน

ทำให้สังคมจับตาว่า โครงการรับจำนำข้าวที่เป็นโมเดลของพรรคเพื่อไทยจะไปทางไหน จะล้มพับหรือมีการแปลงรูปไปในทางอื่นใด เนื่องจากรูปแบบการรับจำนำข้าวนั้นรังแต่จะทำความเสียหายและขาดทุนย่อยยับที่สุดที่รัฐบาลเคยทำมา

เอ็นนู ซื่อสุวรรณ ประธานกรรมการมูลนิธิอาจารย์จำเนียร สาระนาค อดีตรองผู้จัดการ ธ.ก.ส. กูรูคนสำคัญในวงการการเงินภาคเกษตรที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง เสนอทางออกเรื่องการแก้ปัญหาพยุงราคาข้าวว่า น่าจะมีการศึกษาเรื่องชาวนาที่ปลูกข้าว มาทำแบบชาวไร่อ้อยที่ประสบความสำเร็จมาแล้ว ภายใต้โครงสร้างการจัดสรรผลประโยชน์ที่เป็นธรรม (โปรฟิต แชริ่ง) ระหว่างชาวไร่อ้อย โรงงานน้ำตาล และผู้ส่งออก ภายใต้โครงสร้างการบริหารจัดการและการจัดสรรผลประโยชน์ที่กำหนดชัดเจน และเป็นธรรมจากการมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายตาม พ.ร.บ.อ้อยและน้ำตาล

เอ็นนู ชี้ว่า รูปแบบนี้ผลประโยชน์จากน้ำตาลทุกเม็ดเป็นของทั้งชาวไร่อ้อยและโรงงานน้ำตาลในสัดส่วน 70 : 30 โดยชาวไร่อ้อยจะได้รับเงินค่าอ้อยเบื้องต้นเมื่อส่งอ้อยเข้าโรงงานตามโควตาที่ตกลงล่วงหน้า และอาจได้รับจัดสรรเพิ่มเติมอีกเป็นค่าอ้อยสุดท้ายในกรณีน้ำตาลที่ขายในตลาดโลกสูงกว่าที่คำนวณราคาอ้อยเบื้องต้น

ขณะที่มติที่ประชุมคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทรายที่ประกอบด้วย 3 ฝ่าย คือ ผู้แทนเกษตรกร โรงงานน้ำตาล และข้าราชการในสัดส่วนที่เท่ากัน จึงเป็นการตัดสินใจร่วมกันทั้งด้านการกำหนดโควตาการผลิตอ้อยและน้ำตาลในแต่ละฤดูการผลิต ผลที่ตามมาทำให้การบริหารจัดการตลอดห่วงโซ่ของระบบมีประสิทธิภาพ

นอกจากนั้น ยังมีกองทุนอ้อยและน้ำตาลทรายที่สะสมไว้เป็นกองทุนกันชนในกรณีราคาน้ำตาลทรายโลกตกต่ำมาก และมีกองทุนวิจัยพัฒนาอ้อยและน้ำตาลอีกด้วย โครงสร้างการจัดสรรผลประโยชน์ร่วมกันดังกล่าว ทำให้ชาวไร่อ้อยมีสิทธิแสดงความเห็นและต่อรองกับโรงงานน้ำตาลอย่างเท่าเทียม

โรงงานน้ำตาลก็ต้องสนับสนุนให้ชาวไร่อ้อยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอ้อยเพื่อให้มีผลผลิตอ้อยมากเพียงพอกับกำลังผลิตของโรงงาน ข้าราชการทำหน้าที่เป็นผู้ดูแลการบริหารจัดการให้เกิดประสิทธิภาพและจัดสรรผลประโยชน์อย่างถูกต้องและเป็นธรรม

เอ็นนู เสนอว่า กรณีของข้าวหากมีการกำหนดเป็น พ.ร.บ. และมีการปฏิบัติตามมติที่ประชุมของกรรมการ 3 ฝ่าย คือ ชาวนา โรงสี และผู้ส่งออก ในการจัดสรรประโยชน์ร่วมกันอย่างเท่าเทียม เท่ากับจะเป็นการปฏิรูปการช่วยเหลือชาวนาไทยได้อย่างถูกต้องเป็นธรรม เหมือนกับการช่วยเหลือชาวไร่อ้อยที่ได้ผลมาแล้ว

เมื่อข้าวสารและผลิตภัณฑ์จากข้าวเป็นกรรมสิทธิ์ร่วมกัน จะช่วยทำให้ทุกฝ่ายต้องร่วมมือกันแก้ไขปัญหาและร่วมมือกันพัฒนาระบบข้าวไทยให้เจริญก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน โดยไม่ทอดทิ้งให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องแบกรับภาระของปัญหาเพียงฝ่ายเดียวอีกต่อไป

เอ็นนู เชื่อว่า หากพวกเราช่วยกันผลักดันอย่างจริงจังให้เกิดระบบโครงสร้างที่เป็นธรรมดังกล่าวได้ จะช่วยลดปัญหาการจัดสรรงบประมาณจำนวนมาก สำหรับโครงการแก้ไขปัญหาของชาวนาที่เป็นเกษตรกรส่วนใหญ่ของประเทศ และเป็นการยกระดับอาชีพชาวนาให้เป็นอาชีพที่ลูกหลานชาวนาจะยินดีสืบทอดกิจการต่อจากพ่อแม่และไม่คิดจะขายที่นาไปทำกินอย่างอื่น เพราะเกษตรกรจะมีความเชื่อมั่นว่า อาชีพชาวนาเป็นอาชีพที่ “มีกิน มีเก็บมีเกียรติ และมีสุข”