การคุ้มครองคำย่อ "กปปส."

ผู้เขียนถูกแฟนคอลัมน์คนหนึ่งทักว่ามีการเปลี่ยนแนวเขียน ไม่ค่อยเป็นวิชาการแล้ว ซึ่งที่จริงผู้เขียนไม่ได้ตั้งใจเช่นนั้น แต่เนื่องจากมีความกังวลต่อเศรษฐกิจของประเทศไทยที่ตกเอาๆ ซึ่งก็เป็นเรื่องที่คาดการณ์ไว้แล้ว พูดกันมาตั้งแต่ต้นปี 2556 ไม่ใช่เกิดขึ้นเพราะม็อบหรือการประท้วงต่อต้านรัฐบาลเพียง 70 วันนี้ อย่างที่หลายๆ คนในฝ่ายรัฐบาลพยายามโยนให้เป็นแพะและการชะลอตัวทางเศรษฐกิจของประเทศไทยก็ไม่ใช่แค่จ่อๆ อยู่หน้าประตู แต่ได้เข้าประตูมาแล้ว เราเพียงแต่จะผ่อนหนักให้เป็นเบาได้อย่างไรเท่านั้น ผู้เขียนก็เลยต้องพูดแล้วพูดอีก แล้วก็พูดควบคู่กันไปกับเรื่องของการคอร์รัปชั่นที่เน่าเฟะอยู่ในขณะนี้ เพราะเป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้เศรษฐกิจของประเทศไทยตกลงไปอย่างกู่ไม่กลับ ทั้งสองเรื่องนี้เป็นเรื่องที่ผู้เขียนเองก็ได้กล่าวถึงมานานหลายเดือนแล้ว โดยเฉพาะเรื่องของภาวะเศรษฐกิจ และโดยที่เรื่องเศรษฐกิจเป็นเรื่องในชีวิตประจำวันที่หลายท่านได้สัมผัสด้วยตัวเองอยู่แล้ว จึงเข้าใจได้ง่ายกว่าเรื่องทรัพย์สินทางปัญญาที่ห่างตัวออกไป เป็นเรื่องที่อิงกับกฎหมายเสียมากและมีความซับซ้อนกว่า ทำให้ดูวิชาการมาก

อย่างไรก็ตาม ตอนนี้ก็มีเหตุการณ์ที่ทำให้ต้องกลับมาเขียนเรื่องทรัพย์สินทางปัญญาอีกจนได้ และเป็นเหตุการณ์ในปัจจุบันที่อยู่ใกล้ตัวเราจึงน่าจะเข้าใจได้ง่ายขึ้น เรื่องของเรื่องก็คือคำย่อ “กปปส.” ซึ่งย่อมาจากคณะกรรมการประชาชนเพื่อการเปลี่ยนแปลงประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ซึ่งเมื่อเอ่ยขึ้นทุกคนก็ทราบว่ามีวัตถุประสงค์อะไร แต่เมื่อไม่นานมานี้ ผู้เขียนได้ทราบว่ามีการนำคำสั้นๆ ที่กำลังฮิตติดปากคนจำนวนมากนี้ไปใช้ แต่เป็นคำย่อของชื่ออื่นและใช้กับเรื่องอื่น จึงมีการถามกันว่า คำย่อนี้เป็นทรัพย์สินทางปัญญาหรือไม่ จะมีการคุ้มครองกันอย่างไร ซึ่งถ้ามองกันในแง่ของทรัพย์สินทางปัญญากับตัวย่อต่างๆ ก็คงจะคุ้มครองกันลำบาก โดยเฉพาะที่ “กปปส.” เป็นคณะกรรมการ และไม่มีเครื่องหมายอะไรเป็นส่วนประกอบคำย่อเอาเสียเลย ต่างกับกรณีของบางองค์กรหรือมูลนิธิที่มีชื่อ ตัวย่อ และเครื่องหมายประกอบ ซึ่งพอที่จะนำเครื่องหมายนั้นไปจดทะเบียนรับการคุ้มครองภายใต้พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้าได้ เหตุการณ์ที่ตัวย่อ “กปปส.” เผอิญดังเปรี้ยงปร้างขึ้นมาในขณะนี้จนแทบจะกลายเป็นยี่ห้อ หรือ “Brand” ไปจนมีการลอกเลียนกันไปใช้ จึงต่างกับองค์กรหรือมูลนิธิอื่นๆ ยิ่งถ้าว่ากันตรงๆ ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2543 แล้วก็ยิ่งชวนให้ตีความกันใหญ่ เพราะเมื่อดูตามที่มาตรา 4 ได้บัญญัติไว้ว่า “เครื่องหมาย” หมายความถึง ภาพถ่าย ภาพวาด ภาพประดิษฐ์ ตรา ชื่อ คำ ข้อความ ตัวหนังสือ ตัวเลข ลายมือชื่อ กลุ่มของสี รูปร่าง หรือรูปทรงของวัตถุ หรือสิ่งเหล่านี้อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน ก็ดูว่าน่าจะให้การคุ้มครองได้

แต่ถ้าดูต่อลงไปอีกในมาตราเดียวกัน ก็ได้บัญญัติไว้ว่า “เครื่องหมายการค้า” หมายความว่า เครื่องหมายที่ใช้หรือใช้เป็นที่หมาย หรือเกี่ยวข้องกับสินค้าเพื่อแสดงว่าสินค้าที่ใช้เครื่องหมายของเจ้าของเครื่องหมายการค้านั้น แตกต่างจากสินค้าที่ใช้เครื่องหมายการค้าของบุคคลอื่น ก็น่าจะเริ่มงงได้แล้วว่าจะได้รับการคุ้มครองไหม และถ้าจะให้งงชีวิตเข้าไปอีกก็คือ ต้องไปอ่านมาตรา 7 วรรค 2 ที่ว่าด้วยความบ่งเฉพาะของเครื่องหมายการค้า กล่าวคือเครื่องหมายการค้าที่มีลักษณะบ่งเฉพาะ ต้องประกอบด้วยลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งอันเป็นสาระสำคัญ ซึ่งในที่นี้ขอยกเป็นตัวอย่างเพียงเรื่องเดียว คือ ชื่อตัว ชื่อสกุลของบุคคลธรรมดา ที่ไม่เป็นชื่อสกุลตามความหมายอันเข้าใจกันโดยธรรมดา ชื่อเต็มของนิติบุคคลตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น หรือชื่อในทางการค้าที่แสดงโดยลักษณะพิเศษและไม่เล็งถึงลักษณะหรือคุณสมบัติของสินค้าโดยตรง

พอดูมาถึงตรงนี้ก็จะเห็นความยากลำบากในการจะได้รับการคุ้มครองแล้ว และอาจต้องคอยเฝ้าติดตามระวังกันเอาเอง ยิ่งถ้าไปดูมาตรา 8 ที่บัญญัติไว้เกี่ยวกับเครื่องหมายการค้าที่ไม่อาจรับจดทะเบียนได้ ซึ่งก็คือ

“เครื่องหมายการค้าที่มีหรือประกอบด้วยลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ ห้ามมิให้รับจดทะเบียน” ก็จะเห็นว่ามีบัญญัติไว้ด้วยว่า เครื่องหมายที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือรัฐประศาสโนบายนั้น ห้ามรับจดทะเบียน จึงอาจเป็นไปได้ว่าฝ่ายที่อยู่ตรงข้ามกับ กปปส.ต้องอ้างมาตรานี้เพื่อคัดค้านการจดทะเบียน เพราะเป็นมาตราที่กว้างมาก โดยเฉพาะประเด็นเรื่องรัฐประศาสโนบาย หน่วยงานที่รับผิดชอบด้านการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าเองก็คงพลิกตำรากันไม่ทัน หรือไม่ก็ตีความกันอยู่จนเวลาล่วงเลยไป และไม่มีความจำเป็นต้องจดทะเบียนเครื่องหมายการค้ากันอีก

ที่สำคัญเจ้าของคำย่อนี้ รวมถึงมวลมหาประชาชนก็คงไม่สนใจที่จะคุ้มครองคำย่อนี้ เพียงแค่ปล่อยให้ฮิตติดอันดับไป แล้วก็คอยติดตามตรวจสอบให้ดี อย่าให้ไปใช้ในทางที่ผิดก็พอแล้ว