การแข่งขันของโทรศัพท์มือถือ

ปัจจุบันมีการกล่าวกันมากว่าธุรกิจไม่ได้แข่งขันในลักษณะเดี่ยวแบบตัวต่อตัว แต่เป็นการแข่งขันระหว่างห่วงโซ่อุปทาน สำหรับกรณีศึกษาสำคัญในปัจจุบัน คือ การแข่งขันระหว่างห่วงโซ่อุปทานของค่ายแอปเปิลและค่ายแอนดรอยด์

เดิมบริษัท แอปเปิล เป็นดาวรุ่งพุ่งแรงมาก โดยเป็นบริษัทที่โดดเด่นแตกต่างจากบริษัทอื่นๆ คือ ยอดเยี่ยมทั้งในส่วนฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ สำหรับในด้านฮาร์ดแวร์แม้ไม่ได้ผลิตสินค้าด้วยตนเองแต่อย่างใด แต่ออกแบบผลิตภัณฑ์เอง ขณะเดียวกันจะควบคุมหรือครอบงำบริษัทพันธมิตรอย่างใกล้ชิดตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ โดยกำหนดให้ทุกบริษัทต้องส่งประมาณการต้นทุนการผลิตของตนเองมาให้พิจารณา กำหนดต้องจำแนกค่าใช้จ่ายต่างๆ กำหนดต้องลดราคาขายแก่แอปเปิลให้ต่ำที่สุด โดยอาศัยอำนาจต่อรองมหาศาลที่ตนเองเป็นลูกค้ารายใหญ่ สำหรับชิ้นส่วนสำคัญแล้ว กำหนดให้ต้องขายแก่แอปเปิลเท่านั้น ห้ามขายแก่บริษัทอื่นๆ เพื่อป้องกันบริษัทคู่แข่งจะนำชิ้นส่วนเหล่านี้ไปผลิตเป็นโทรศัพท์มือถือและแท็บเล็ตลอกเลียนแบบแข่งกับผลิตภัณฑ์ของแอปเปิล บางครั้งบริษัท แอปเปิล ถึงกับซื้อเครื่องจักรผลิตอุปกรณ์สำคัญนั้นๆ เอง แล้วเอาไปให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนของตนเองเช่าใช้ โดยห้ามนำเครื่องจักรดังกล่าวไปผลิตชิ้นส่วนจำหน่ายแก่บริษัทอื่นโดยเด็ดขาด

ปัจจุบันระบบปฏิบัติการ iOS ของแอปเปิลต้องเผชิญกับดาวรุ่งพุ่งแรง คือ ระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ ซึ่งแม้เพิ่งเปิดตัวเมื่อปี 2550 โดยไม่มีใครคาดคิดว่าจะได้รับความนิยมอย่างถล่มทลายในอนาคต โดยแอนดรอยด์ได้ก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งระบบปฏิบัติการที่มีการใช้แพร่หลายมากที่สุดในโลกสำหรับโทรศัพท์มือถือนับตั้งแต่ปี 2553 เป็นต้นมา ปัจจุบันครองตลาดโลกมากถึง 75% ทั้งนี้ ส่วนแบ่งตลาดของแอนดรอยด์ยังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยส่วนแบ่งตลาดในแต่ละประเทศจะแตกต่างกันไป กรณีสหรัฐ ส่วนแบ่งตลาดประมาณครึ่งหนึ่ง แต่กรณีของจีน ส่วนแบ่งตลาดพุ่งสูงถึง 90%

ระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ยังมีส่วนแบ่งตลาดก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งอันดับ 1 สำหรับแท็บเล็ตนับตั้งแต่ปี 2555 เป็นต้นมา ยิ่งไปกว่านั้นยังนิยมใช้แพร่หลายไปยังอุปกรณ์อื่นๆ อย่างกว้างขวางแบบคาดไม่ถึง ตั้งแต่กล้องถ่ายรูป โทรทัศน์ เกมคอมพิวเตอร์ ฯลฯ

สำหรับการบริหารห่วงโซ่อุปทานของระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ ซึ่งมีหัวเรือใหญ่ คือ กูเกิล นับว่าแตกต่างจากกรณีของแอปเปิลมาก โดยกูเกิลเป็นบริษัทซอฟต์แวร์ ไม่ได้เก่งในด้านฮาร์ดแวร์ แม้จะไปซื้อกิจการโทรศัพท์มือถือของโมโตโรล่า แต่ก็ไม่ประสบผลสำเร็จมากนัก โดยแอนดรอยด์เป็นระบบเปิด ผู้ผลิตมือถือต่าง ๆ สามารถนำระบบปฏิบัติการของกลูเกิ้ลไปพัฒนาต่อยอดเองได้ ซึ่งต่างจากระบบปฏิบัติการ iOS ของแอปเปิลที่เป็นระบบปิด ดังนั้น แม้ระบบปฏิบัติแอนดรอยด์จะยิ่งใหญ่เพียงใดก็ตาม แต่นับถึงปัจจุบันยังขาดทุน ไม่ได้สร้างรายได้แก่กลูเกิ้ลแต่อย่างใด เนื่องจากไม่ได้เก็บค่าสิทธิบัตรจากผู้ใช้

สำหรับในส่วนของฮาร์ดแวร์ในกลุ่มแอนดรอยด์นั้น ซัมซุงนับว่าโดดเด่นที่สุด ครองตลาดเป็นผู้ผลิตโทรศัพท์มือถือรายใหญ่ที่สุดในโลก แต่ความจริงแล้วคนซื้อโทรศัพท์มือถือของซัมซุงไม่ใช่เพราะว่านิยมชมชอบแบรนด์ซัมซุงอย่างที่คิด แต่เพราะต้องการซื้อโทรศัพท์มือถือในระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ ซึ่งสินค้าแอนดรอยด์ของซัมซุงนับว่าดีเยี่ยมกว่ายี่ห้ออื่นๆ ต่างหาก ดังนั้น แม้ซัมซุงประสบผลสำเร็จอย่างมากมาย ยังมีความเสี่ยงหลายประการ ทั้งความเสี่ยงจากที่จะถูกลอกเลียนแบบจากโทรศัพท์มือถือยี่ห้ออื่นๆ ในระบบแอนดรอยด์เช่นเดียวกัน รวมถึงความเสี่ยงว่าในอนาคตวันดีคืนดีกูเกิลอาจจะเก็บค่าสิทธิบัตรการใช้ระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ จากปัจจุบันที่ให้ใช้ฟรี หรือกูเกิลอาจจะผลิตโทรศัพท์มือถือของตนเองออกมาแข่งขันมากยิ่งขึ้น

แม้ซัมซุงจะเป็นบริษัทใหญ่โต มีกำไรมหาศาล แต่การที่จะแยกทางจากระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์และพัฒนาระบบปฏิบัติการของตนเองขึ้นมานั้นไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากซัมซุงเป็นบริษัทที่เชี่ยวชาญในด้านฮาร์ดแวร์เป็นหลัก ในอดีตที่ผ่านมาบริษัทโนเกียที่เป็นบริษัทฮาร์ดแวร์ พยายามพัฒนาระบบปฏิบัติการซิมเบียนของตนเอง ก็ไม่ประสบผลสำเร็จแต่อย่างใด หรือแม้แต่บริษัท ไมโครซอฟท์ ซึ่งเป็นบริษัทซอฟต์แวร์ระดับยอดเยี่ยมของโลกอยู่แล้ว ความพยายามที่จะพัฒนาระบบปฏิบัติการสำหรับโทรศัพท์มือถือของตนเองนั้น นับถึงปัจจุบันยังประสบผลสำเร็จค่อนข้างน้อย ตามหลังระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์และ iOS ของค่ายแอปเปิลอยู่หลายช่วงตัวผู้เชี่ยวชาญเห็นว่าในอนาคตการต่อสู้ระหว่างระบบปฏิบัติแอนดรอยด์และ iOSน่าจะพอหอมปากหอมคอ อยู่รอดด้วยกันทั้งคู่ ไม่ได้ต่อสู้กันแบบล้างผลาญเหมือนกับในอดีตที่เครื่องวิดีโอเทป VHS เอาชนะ Betamax จนสูญพันธุ์ หรือกรณีระบบปฏิบัติการวินโดวส์ของไมโครซอฟท์์เอาชนะแมคอินทอสแทบจะโดยสิ้นเชิง ครองตลาดเกือบทั้งหมดหรือกรณีของโปรแกรม Internet Explorer ทำเอา Netscape สูญพันธุ์ไปเลย