ของดีมีอยู่ใกล้ตัว

คนเรามักมองสิ่งต่างๆ ที่อยู่ไกลตัว และหลงลืมของดีๆ ที่อยู่ใกล้มือ

จำได้ว่า สมัยเด็กๆ พ่อแม่เคยพาไปดูโขน คงเพราะหวังจะให้ลูกซึมซับความเป็นไทยตั้งแต่ยังเล็ก แต่เรากลับรู้สึกตัวอีกทีตอนโขนเล่นจบ ตอนถูกปลุกจากหลับใหลแทบจะตลอดการแสดง

20 ปีหลังจากนั้นเพิ่งได้มีโอกาสดูการแสดงโขนอีกครั้ง จากการเดินทางไปกับกรมศิลปากร ซึ่งเป็นโต้โผจัดหาโขนสัญจรชุดรามราชจักรี (ปราบนนทุก สีดาหาย ถวายพล และยกรบ) ไปแสดงในงานบวงสรวงเจ้าพ่อศรีเทพ งานประเพณีสำคัญของ จ.เพชรบูรณ์ ที่จัดเป็นประจำทุกปี ซึ่งในปีนี้งานประเพณีบวงสรวงจัดขึ้นเมื่อวันที่ 1213 ก.พ.

อาจเพราะอายุที่ผ่านร้อนหนาวมาพองาม บวกกับพัฒนาการของโขนยุคใหม่ที่ปรับให้กระชับ เหมาะกับยุคสมัยที่เปลี่ยนไป การดูโขนครั้งนี้จึงสนุกน่าติดตาม จนแอบเสียดายที่ไม่มีเวลาอยู่ดูจนจบ

ไม่เพียงแต่โขนบนเวที อีกสิ่งที่น่าประทับใจคือ ภาพของบรรดาผู้เฒ่าผู้แก่ที่หอบลูกจูงหลานมานั่งรอดูนาฏศิลป์ชั้นสูงตำรับกรมศิลป์ที่แวะเวียนมาเล่นที่นี่เป็นครั้งแรก และทั้งๆ ที่เกิดความผิดพลาดทางเทคนิค ไฟบนเวทีดับไปช่วงหนึ่งระหว่างการแสดง ทว่าพ่อแก่แม่เฒ่า ลูกเล็กเด็กแดงก็ไม่ลุกหนีไปไหน นั่งให้กำลังใจจนกระทั่งการแสดงกลับมาอีกครั้ง

ระหว่างรอโขนแสดงหลายคนแอบไปเดินหาซื้อของกินจากร้านค้าสารพัน โดยเฉพาะร้านแมลงทอดและไข่ปิ้งปรุงรส ที่ยกโขยงกันมาหารายได้ สะท้อนเมนูยอดนิยมของชาวบ้านได้เป็นอย่างดี

ไม่นับกิจกรรมบันเทิงสุดคลาสสิก ประเภทปาลูกโป่ง ยิงปืน ชิงของรางวัล รวมทั้งกิจกรรมช้อนไข่ของกิ่งกาชาด ที่ชาวบ้านแวะเวียนเข้าไปลุ้นกันหนาตา

เช้าวันรุ่งขึ้นชาวบ้านทยอยมาไหว้เจ้าพ่อศรีเทพตั้งแต่ไก่โห่ บ้างก็นำหัวหมู กล้วย มะพร้าว มาลัยดอกไม้ มาถวายตามแต่กำลังที่ตัวเองมี เพื่อบวงสรวงต่อเทพยดาสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองผู้ปกป้องรักษา ดลบันดาลโชคลาภ ความร่มเย็นเป็นสุข คุ้มครองปัดเป่าภัยพิบัติแก่ผู้เลื่อมใสศรัทธา

แต่เดิมศาลเจ้าพ่อศรีเทพเป็นศาลเพียงตาตั้งอยู่หน้าประตูเมือง ภายหลังเป็นที่เคารพสักการะของชาวบ้านมากขึ้น จึงอัญเชิญมาอยู่ในศาลใหญ่อย่างในปัจจุบัน

เมื่อถึงฤกษ์ พราหมณ์ประกอบพิธีอัญเชิญดวงวิญญาณเจ้าพ่อศรีเทพและทวยเทพยดามารับเครื่องเซ่นสังเวย จากนั้นก็ถึงเวลาขบวนแห่ของชาวบ้าน ซึ่งในปีนี้กำหนดหัวข้อให้โยงกับการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน

แต่ละขบวนแห่จัดเต็มทั้งจำนวนคนและเสื้อผ้าหน้าผม โดยนำจุดเด่นของแต่ละตำบลออกมานำเสนอ งานนี้ลูกเล็กเด็กแดงหนุ่มสาวรุ่นเล็กรุ่นใหญ่ ไปจนถึง สว. (สูงวัย) ก็มาร่วมเดินในริ้วขบวนท่ามกลางแสงแดดเปรี้ยง

การตีโจทย์เรื่องอาเซียนของชาวบ้านออกมาคล้ายคลึงกัน แทบทุกขบวนเน้นแต่งกายชุดประจำชาติของสมาชิก 10 ประเทศ พร้อมกับถือธงชาติของประเทศนั้นๆ

แม้ในแง่เนื้อหาสาระจะไม่ได้ให้ความรู้เรื่องอาเซียนมากนัก แต่เมื่อมองในแง่ดีนี่ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ชาวบ้านได้รู้ว่าอีกไม่นานไทยจะเข้าสู่ประชาคมอาเซียน และจะมีเพื่อนอีก 9 ประเทศที่ทั้งแตกต่างและหลากหลาย จากนี้ก็เป็นหน้าที่ของโรงเรียนและผู้นำชุมชนจะมีบทบาทในการสร้างความเข้าใจของชาวบ้านในเรื่องประชาคมอาเซียนมากกว่านี้

ในงานนี้ยังมีกุศโลบายสร้างความสามัคคีและเหนียวแน่นในหมู่คณะ โดยให้ชาวบ้านช่วยกันทำข้าวต้มมัดใหญ่ สำหรับถวายแด่เจ้าพ่อ เมื่อเสร็จพิธีก็นำข้าวต้มมัดมาแบ่ง เพื่อความเป็นสิริมงคล

วิถีไทยๆ แบบนี้กำลังหายไปจากสังคม และถูกแทนที่ด้วยวัฒนธรรมตะวันตก กระแสเคป๊อป เจป๊อป จนทำให้เราหลงลืมประเพณีวัฒนธรรม “ของดี” ที่มีอยู่ใกล้ตัว