จำนำข้าวสูญ8หมื่นล้าน

ธปท. ชี้รัฐสูญจำนำข้าว 8.3 หมื่นล้าน ใช้เลี้ยงคนไทยได้ถึง 15 ล้านคนจากแก่จนตาย เผยทำมานับสิบปี ชาวนายังจนเหมือนเดิม

ฝ่ายวิจัยเศรษฐกิจ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เผยแพร่การศึกษาเรื่อง “เจาะลึกการจัดการข้าวไทยในมิติการกระจายรายได้และประสิทธิภาพการผลิต” พบว่ามาตรการพยุงราคาข้าวทั้งโครงการรับจำนำและการประกันราคาข้าว ต่างมีจุดอ่อนด้านการจัดการหลายด้าน โดยเฉพาะการคอร์รัปชันและการบริหารสต๊อกที่เพิ่มขึ้นมาก เพราะยิ่งถือไว้นานรัฐยิ่งมีโอกาสขาดทุนเพิ่มขึ้น

รายงานระบุว่า การพยุงราคาข้าวที่ทำมาหลายสิบปีได้สร้างภาระผูกพันมากต่องบประมาณรัฐ โดยตั้งแต่ปี 2527-2553 รัฐมีภาระต้องชดเชยให้ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ณ เดือน ส.ค. 2554 สูงถึง 1.4 แสนล้านบาท คิดเป็น 7% ของงบประมาณ หรือ 1% ของจีดีพี หากยังดำเนินนโยบายนี้ต่อจะส่งผลให้เป็นดินพอกหางหมูต่อเนื่องต่อไป

นอกจากนี้ ยังพบว่าตั้งแต่ปีเพาะปลูก 2548/2549-2554/2555 มีเกษตรกรได้ประโยชน์จากการแทรกแซงราคาข้าวเพียง 14% ของครัวเรือนผู้ปลูกข้าวทั้งหมด ขณะที่ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่าตั้งแต่ปี 2547-2552 สัดส่วนคนจนยังคงเดิม คือ 40% แสดงว่าการจัดการข้าวของรัฐทำให้เกษตรกรมีรายได้สูงขึ้นบ้าง แต่ไม่มีการกระจายอย่างทั่วถึง และไม่สามารถทำให้เกษตรกรหลุดพ้นจากความยากจนได้

รายงานยังระบุว่า การที่รัฐบาลต้องขาดทุนจากโครงการจำนำข้าวปีละประมาณ 1 แสนล้านบาท แต่เงินถึงมือชาวนาเพียง 17% นั้น เท่ากับมีเงินที่ไม่ถึงมือเกษตรกรประมาณ 8.3 หมื่นล้านบาท มากพอที่จะดูแลคนตั้งแต่เกิดจนตายได้ถึง 15 ล้านคน รัฐจึงควรนำเงินที่ขาดทุนไปจัดสวัสดิการสังคมโดยตรง เช่น ดูแลเด็กเล็ก 1-6 ขวบ หรือสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่เป็นประโยชน์ในระยะยาวแทน ดังนั้นรัฐควรค่อยๆ ลดบทบาทการแทรกแซงราคา และหันมาช่วยเหลือชาวนาด้านวิทยาการและสิ่งจำเป็นต่อการทำนา เพื่อพัฒนาเกษตรกรรมที่ยั่งยืนแทน