สุญญากาศบินไทยไร้ผู้นำเสี่ยงบินกลางมรสุมรุมอุตฯการบิน

การประชุมสมาชิกธุรกิจการบินในสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ (ไออาตา) ประจำปี 2012 ณ กรุงปักกิ่ง ประเทศจีน เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา มีประเด็นที่ถูกหยิบยกมาหารือแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างกลุ่มสมาชิกสายการบินมากที่สุด ยังคงเป็น 4 ประเด็นหลัก คือ เศรษฐกิจโลกชะลอตัว ราคาน้ำมันแพง อัตราภาษีสนามบินสูง และสงครามราคา

โทนี ไทเลอร์ ผู้อำนวยการไออาตา กล่าวว่า อุตสาหกรรมการบินยังมองไม่เห็นปัจจัยบวกเลย จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่อุตสาหกรรมนี้มีแนวโน้มในการทำกำไรลดลงต่อเนื่อง โดยภาพรวมทั้งอุตสาหกรรมจะทำกำไรในปีนี้ได้เพียง 3,000 ล้านเหรียญสหรัฐเท่านั้น แต่ก็ถือว่าเป็นสิ่งที่ดีมากแล้ว

สำหรับปัจจัยเสี่ยงเรื่องเศรษฐกิจโลก ต่างมองไปยังเศรษฐกิจยุโรปที่ยังคงอยู่ในภาวะอ่อนแอ แต่ไม่ได้กระทบเพียงธุรกิจการบินเพื่อท่องเที่ยว ยังกระทบถึงธุรกิจขนส่งสินค้า อันถือเป็นตัวช่วยในการทำกำไร

ภาพดังกล่าวเริ่มสะท้อนได้จากการที่เศรษฐกิจของจีนเติบโตแบบลดลง ซึ่งหากวิเคราะห์ให้ดีแล้ว เมื่อตลาดผู้ซื้ออย่างยุโรปเกิดปัญหา ตลาดผู้ผลิตใหญ่อย่างจีนอาจเจอผลกระทบด้านการส่งออกไปยุโรป

ปัจจัยเหล่านี้ล้วนทำให้ความต้องการบนน่านฟ้าลดลง ซึ่งสวนทางกับจำนวนสายการบิน หรือซัพพลายในตลาดที่กลับเพิ่มสูงขึ้นในปัจจุบัน และซัพพลายใหม่ วัดได้จากการขยายจำนวนสนามบินในจีน การสั่งซื้อเครื่องบินเพิ่มของจีนกว่า 600 ลำ และกลุ่มแอร์เอเชียสั่งซื้อเครื่องบินเพิ่มอีก 100 ลำ กลุ่มสายการบินต้นทุนต่ำของอินโดนีเซียยังสั่งซื้อใหม่อีก 200 ลำ

สะท้อนให้เห็นว่ามีโอกาสที่จะขยายตลาดออกนอกอาณาจักรมาแข่งในตลาดสายการบินระหว่างประเทศมากขึ้น ซึ่งประเมินแล้วเวลานี้เศรษฐกิจโลกไม่ได้อยู่ในภาวะที่ดี แต่ซัพพลายในตลาดกลับกำลังสูงขึ้น ล้วนบีบคั้นให้ธุรกิจการบินแข่งขันอย่างดุเดือดด้วยราคา เพียงเพื่อต้องการให้มีผู้ใช้บริการ

ด้านราคาน้ำมันที่ผันผวนมาก เป็นสิ่งที่สายการบินส่วนใหญ่ล้วนให้ความกังวล ทุกค่ายต้องหาทางปรับตัว แต่เชื่อว่าในช่วงครึ่งปีหลังต้นทุนน้ำมันจะทรงตัว ส่วนอัตราภาษีสนามบินที่ในบางประเทศเริ่มปรับให้สูงขึ้น ทำให้การจัดการต้นทุนรวมของสายการบินต้องมีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อกำหนดราคาค่าตั๋วที่เหมาะสม

“ปัจจัยลบที่พูดถึงแม้จะไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่มันทวีความรุนแรงขึ้นแล้ว” ปิยสวัสดิ์ อัมระนันทน์ กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ (ดีดี) บริษัท การบินไทย กล่าว

ดีดีการบินไทย ยังกล่าวอีกว่า ที่ผ่านมาคนในวงการพูดกันเพียงว่าปัจจัยเหล่านี้จะกระทบกับตลาด แต่ยังไม่เกิด ปีนี้เห็นชัดว่าหลายสายการบินเริ่มอยู่ไม่ได้ บางสายการบินที่ล้มแล้วแต่ยังอยู่ได้ เพราะรัฐบาลเข้ามาสนับสนุน นับจากนี้อาจจะได้เห็นสายการบินอีกจำนวนมากล้มหายตายจากไป

ขณะที่ การบินไทย เวลานี้ถูกไล่บี้สายการบินมาตรฐานจากจีน สายการบินจากกลุ่มประเทศอาหรับที่เคาะราคาค่าตั๋วได้ถูกกว่า ซึ่งเป็นผลจากการที่ใช้เครื่องบินใหม่ ประหยัดน้ำมันได้มากกว่า ทำให้ต้นทุนรวมถูกกว่าคู่แข่งในระดับเดียวกัน

ดังนั้น สิ่งที่เป็นหัวใจสำคัญในการแก้ปัญหา จึงเป็นเรื่องของการบริหารจัดการต้นทุน ต้องลดต้นทุนให้ได้ดีที่สุด ซึ่งเลี่ยงไม่ได้ที่ต้องอาศัยการมีผู้นำองค์กรขับเคลื่อน แต่ท่ามกลางมรสุมรุมเร้าดังกล่าว ในอีกไม่กี่วัน การบินไทยกลับต้องเข้าสู่ภาวะสุญญากาศขาดผู้นำอีกครั้ง เมื่อบอร์ดการบินไทยมีมติไม่ว่าจ้าง “ปิยสวัสดิ์ อัมระนันทน์” ต่อ

ปิยสวัสดิ์ บอกว่า การยกเลิกการว่าจ้างดีดีอย่างไม่สามารถอธิบายเหตุผลต่อสาธารณชนได้ของบอร์ดการบินไทย ทำให้กังวลว่าในอนาคตบอร์ดอาจจะเข้ามาล้วงลูกการทำงานในส่วนอื่นๆ ได้อีก ซึ่งหากเป็นเช่นนั้นจริงๆ มีความเป็นไปได้ที่การบินไทยจะเข้าสู่ภาวะถูกแทรกแซงเหมือนเช่นในอดีต โดยเฉพาะการแทรกแซงเรื่องซื้อเครื่องบิน

กรณีเครื่องบินรุ่น A345 เป็นตัวอย่างที่ดีมาก เพราะในอดีตการบินไทยถูกแทรกแซงจนต้องสั่งซื้อเครื่องบินรุ่นดังกล่าวมา 4 ลำ ซึ่งไม่เหมาะกับสภาพตลาด ปัจจุบันจึงต้องจอดไว้เฉยๆ 3 ลำ เพราะเป็นเครื่องบินที่เปลืองน้ำมัน จึงกังวลว่าเครื่องบินใหม่ที่มีแผนจะต้องสั่งเพิ่มอีก 38 ลำ จะซ้ำรอยเดิม

ผลการตัดสินใจจากบอร์ดดังกล่าว ปิยสวัสดิ์ ยังระบุว่า มีผลต่อภาพลักษณ์ของการบินไทยในระดับโลกด้วย ทำให้การบินไทยกลายเป็นสายการบินที่ขาดความน่าเชื่อถือ โดยมีกระแสข่าวว่า สกายแท็ก หน่วยงานประเมินคุณภาพบริการภายในของสายการบิน เลื่อนการประกาศให้การบินไทยเป็นสายการบิน 5 ดาว จากผลของการยกเลิกจ้างดีดี

นอกจากนี้ กระแสข่าวที่ดีดีการบินไทยคนปัจจุบันถูกทาบทามให้นั่งเป็นบอร์ดในไออาตา ยังส่อเค้าต้องยกเลิกด้วยเช่นกัน ซึ่งปิยสวัสดิ์มองว่าเป็นสิ่งที่น่าเสียดาย เพราะการที่มีตัวแทนจากการบินไทยเข้าไปนั่งเป็นบอร์ด จะทำให้สายการบินไทยได้รับการยอมรับในระดับโลกมากขึ้น และยังมีผลต่อการกำหนดบทบาทในเวทีโลกด้วย

ด้านการสรรหา ดีดี การบินไทยคนใหม่ ด้วยกระบวนการต่างๆ แล้ว คงใช้เวลาอีกไม่น้อย ซึ่งอาจจะไม่ต่ำกว่า 36 เดือนที่เก้าอี้นี้ต้องว่างอย่างเลี่ยงไม่ได้