ชี้เขื่อนผลิตไฟฟ้าพลังน้ำคือตัวการทำเสือสูญพันธุ์

ผลการวิจัยชิ้นล่าสุดพบว่าการสร้างเขื่อนผลิตกระแสไฟฟ้าพลังน้ำทั่วโลกส่งผลกระทบต่อที่อยู่อาศัยของเสือโคร่งและเสือจากัวร์ โดยการสร้างเขื่อนโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเอเชียกระทบกับเสือที่ยังเหลืออยู่บนโลกนี้กว่า 1 ใน 5

และในพื้นที่ป่าในท้องถิ่นบางแห่ง เขื่อนเป็นตัวเร่งให้เสือโคร่งสูญพันธุ์เร็วขึ้น ขณะที่เสือจากัวร์เผชิญภัยคุกคามที่เพิ่มขึ้น เนื่องจากเขื่อนในถิ่นที่อยู่ของพวกมันอาจเพิ่มขึ้นถึง 4 เท่าตัว

สำนักข่าว BBC ระบุว่า ในช่วงศตวรรษที่ผ่านมาเสือโคร่งหายไปจากแหล่งที่อยู่อาศัยเดิมกว่า 90% และแม้ว่าตัวเลขจะเพิ่มขึ้นมาบ้างในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แต่เสือโคร่งยังถูกองค์กรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) จัดอยู่ในบัญชีใกล้สูญพันธุ์ เนื่องจากทั้งโลกเหลือเสือโคร่งราว 3,500 ตัวเท่านั้น

เช่นดียวกับเสือจากัวร์ซึ่งมีถิ่นที่อยู่อาศัยกินพื้นที่ตั้งแต่แถบตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐไปจนถึงอาร์เจนตินา การกระจายตัวของมันลดลงไปครึ่งหนึ่ง

การศึกษาวิจัยล่าสุดซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Communications Biology ระบุว่า ความพยายามของทั่วโลกในการพัฒนาเขื่อนพลังน้ำเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าส่งผลกระทบต่อถิ่นที่อยู่อาศัยของเสือเหล่านี้

การวิจัยพบว่ามีเขื่อนนับพันที่ตัดขวางถิ่นที่อยู่อาศัยของทั้งเสือโคร่งและเสือจากัวร์ และการคำนวณพื้นที่ป่าที่ได้รับผลกระทบจากการสร้างเขื่อนของทีมได้ข้อสรุปว่า ถิ่นอาศัยของเสือกว่า 13,000 ตารางกิโลเมตรถูกน้ำท่วมขังจากการสร้างอ่างเก็บน้ำของเขื่อน ซึ่งมีผลกระทบอย่างชัดเจนต่อจำนวนเสือ

อนา ฟิลิปา พัลเมริม จากมหาวิทยาลัยปอร์โตซึ่งเป็นหนึ่งในทีมวิจัยเผยว่า “มีเสือกว่า 1 ใน 5 ได้รับผลกระทบจากการที่ถิ่นที่อยู่ถูกน้ำท่วมอันเนื่องจากการสร้างเขื่อน ด้วยเหตุนี้จึงคาดว่าการสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัยมีส่วนทำให้ประชากรเสือลดลง”

ลูค กิบสัน หนึ่งในทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ภาคใต้ในเมืองเซินเจิ้นของจีนเผยว่า “ถ้าไม่มีอ่างเก็บน้ำเหล่านี้ ประชากรเสือในปัจจุบันอาจมากกว่านี้ 20%”

ที่น่าตกใจกว่านั้นคือ การสร้างเขื่อนในบางพื้นที่ทำให้เสือสูญพันธุ์ไปเลย เนื่องจากการสร้างอ่างเก็บน้ำของเขื่อนผลิตกระแสไฟฟ้าพลังน้ำต้องสร้างถนน และการก่อสร้างก็มักจะต้องตัดแยกพื้นที่ป่าเดิมออกเป็นพื้นที่เล็กๆ

การสร้างเขื่อนเชี่ยวหลานในช่วงทศวรรษ 1980 ในไทยทำให้พื้นที่ป่าถูกน้ำท่วมราว 165 ตารางกิโลเมตร และยังทำให้พื้นที่นี้ถูกแบ่งแยกออกเป็นเกาะขนาดต่างๆ กันกว่า 100 เกาะ

“ไม่นานหลังจากน้ำท่วมเสือก็หายไปจากพื้นที่นี้” กิบสันกล่าว “การสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ใจกลางพื้นที่ป่าทำให้ป่าถูกแบ่งแยกออกเป็นผืนเล็กๆ และเพราะเหตุนี้ เสือจึงไม่สามารถมีชีวิตรอดในพื้นที่ป่าที่ถูกซอยเป็นพื้นที่เล็กๆ นั้น”

สำหรับเสือจากัวร์ เขื่อนที่กำลังสร้างเป็นภัยคุกคามพวกมันในระยะยาวมากกว่า โดยขณะนี้พื้นที่อยู่อาศัยของเสือจากัวร์หายไปกว่า 25,000 ตารางกิโลเมตรจากเขื่อนที่เกิดขึ้นแล้ว แต่ในอนาคตจำนวนของเขื่อนที่สร้างในเขตถิ่นที่อยู่ของเสือจากัวร์จะเพิ่มขึ้นถึง 4 เท่าตัว

เขื่อนเหล่านี้หลายเขื่อนจะตั้งอยู่ในป่าแอมะซอน โดยบราซิลมีแผนสร้างเขื่อนกว่า 300 เขื่อนที่ถิ่นอาศัยของเสือจากัวร์

Photo by Prakash MATHEMA / AFP