กากอุตสาหกรรมจ่อวิกฤต รัฐเร่งตรวจ 1,500 โรงงาน สกัดมลพิษถึงชุมชน

รัฐบาลเร่งตรวจโรงงานกำจัดกากอุตสาหกรรม 1,500 แห่ง สกัดมลพิษก่อนกระทบชุมชน

 

การจัดการกากอุตสาหกรรมกำลังเป็นโจทย์สำคัญของการพัฒนาเมืองและภาคอุตสาหกรรม เมื่อของเสียจากโรงงานไม่ได้จบลงเพียงภายในพื้นที่ประกอบกิจการ แต่หากจัดการไม่ถูกต้องอาจกลายเป็นแหล่งกำเนิดมลพิษที่ส่งผลต่อดิน น้ำ และอากาศ ตลอดจนสุขภาพของประชาชนในชุมชนโดยรอบ

 

รัฐบาลจึงเดินหน้าตรวจสอบโรงงานกำจัดกากอุตสาหกรรมทั่วประเทศ ตั้งเป้าตรวจเข้ม 1,500 แห่ง เพื่อยกระดับการกำกับดูแลและป้องกันการลักลอบจัดการของเสียผิดกฎหมาย

 

 

นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่า กระทรวงอุตสาหกรรมได้จัดตั้งชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจลงพื้นที่ตรวจสอบโรงงานลำดับที่ 105 และ 106 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการคัดแยกและจัดการของเสียจากอุตสาหกรรม

 

โดยระหว่างวันที่ 2–5 พฤศจิกายนที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ตรวจสอบโรงงานใน 5 จังหวัด ได้แก่ ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ระยอง ปราจีนบุรี และสมุทรปราการ รวม 337 แห่ง จากเป้าหมายทั้งหมด 1,500 แห่ง

 

ผลการตรวจสอบเบื้องต้นพบการกระทำผิดและไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขการอนุญาตในหลายกรณี โดยมีประเด็นสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ การติดตั้งหรือใช้เครื่องจักรไม่ตรงตามที่ได้รับอนุญาต การไม่จัดส่งรายงานตามที่กฎหมายกำหนด และระบบบำบัดมลพิษไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงที่อาจสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนโดยรอบ

 

สำหรับมาตรการจัดการ กรมโรงงานอุตสาหกรรมใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 มาตรา 37 และมาตรา 39 ออกคำสั่งให้โรงงานระงับการกระทำผิด ปรับปรุงแก้ไข หรือหยุดประกอบกิจการชั่วคราวตามลักษณะความผิด

 

พร้อมบังคับใช้พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 มาตรา 52 และมาตรา 54 เพื่อควบคุมการจัดการวัตถุอันตรายให้เป็นไปตามหลักวิชาการ ลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนสู่สิ่งแวดล้อม

 

จากการตรวจโรงงานสู่การจัดการมลพิษเชิงระบบ

ประเด็นสำคัญของการตรวจสอบครั้งนี้ไม่ได้อยู่เพียงการค้นหาโรงงานที่กระทำผิด แต่ยังสะท้อนความท้าทายของการกำกับดูแลห่วงโซ่การจัดการกากอุตสาหกรรม ตั้งแต่การคัดแยก การขนส่ง ไปจนถึงการบำบัดและกำจัดขั้นสุดท้าย

 

เพราะหากขั้นตอนใดขาดการควบคุม ของเสียอาจหลุดออกจากระบบการจัดการที่ถูกต้อง และกลายเป็นภาระด้านสิ่งแวดล้อมของชุมชนในระยะยาว

 

ในมุมการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน การกำกับดูแลโรงงานกำจัดกากอุตสาหกรรมจึงเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างเมืองที่ปลอดภัยและมีความสามารถในการรับมือกับมลพิษ โดยต้องอาศัยทั้งการตรวจสอบตามกฎหมาย ระบบติดตามข้อมูลการจัดการของเสีย และการติดตามผลการแก้ไขอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงการตรวจพบความผิดแล้วสิ้นสุดกระบวนการ

 

นางสาวลลิดาระบุว่า กระทรวงอุตสาหกรรมจะเดินหน้าตรวจสอบโรงงานให้ครบเป้าหมาย 1,500 แห่ง พร้อมติดตามโรงงานที่ได้รับคำสั่งทางปกครองให้ดำเนินการแก้ไขอย่างใกล้ชิด โดยจะรวบรวมผลการตรวจสอบ การออกคำสั่ง และการดำเนินคดีทั้งหมด เสนอต่อที่ประชุมคณะกรรมการแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569

 

ซึ่งมีนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นประธาน เพื่อพิจารณากำหนดมาตรการแก้ไขปัญหาในระดับชาติต่อไป

 

รัฐบาลยืนยันว่า การเติบโตของภาคอุตสาหกรรมต้องไม่แลกกับความปลอดภัยของประชาชนและสิ่งแวดล้อม โดยจะไม่ผ่อนปรนต่อผู้กระทำผิด และติดตามการแก้ไขจนเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

 

แต่สิ่งที่ต้องจับตาหลังจากนี้ คือผลการตรวจสอบโรงงานที่เหลืออีกกว่า 1,100 แห่ง รวมถึงประสิทธิภาพในการบังคับใช้กฎหมายและติดตามการแก้ไขปัญหา

 

เพราะเป้าหมายของการจัดการกากอุตสาหกรรมไม่ควรหยุดอยู่ที่การตรวจพบโรงงานผิดกฎหมาย แต่ต้องทำให้มั่นใจได้ว่าของเสียจะได้รับการจัดการอย่างถูกต้อง และไม่ถูกผลักภาระให้ประชาชนกับสิ่งแวดล้อมในระยะยาว