
ถอดกลยุทธ์ ‘ข้าวโซ-อิ’ ปรับธุรกิจอาหารไทยยังไงให้ขายดีในลอนดอน
การเปิดร้านในลอนดอนไม่ใช่แค่ยกสูตรอาหารไทยไปขาย แต่ต้องปรับทั้งเมนู เครื่องดื่ม การตลาด และระบบบริหารจัดการ ‘วิน ศรีนวกุล’ ถอดบทเรียนขยายธุรกิจข้าวโซ-อิ พร้อมโจทย์สำคัญทำอย่างไรให้อยู่รอดระยะยาว
การนำพาแบรนด์อาหารไทยข้ามแดนไปสร้างชื่อในระดับสากลนับเป็นอีกหนึ่งเป้าหมายของผู้ประกอบการไทยหลายรายทว่าการเปิดร้านอาหารในเมืองมหาอำนาจทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมอย่างกรุงลอนดอน ไม่ใช่เรื่องของการยกเอาสูตรอาหารเดิมไปวางขายเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยความยืดหยุ่นในการปรับตัวและการรับมือกับอุปสรรคหน้างานที่ไม่เหมือนในตำรา
“วิน ศรีนวกุล” เจ้าของร้านข้าว โซ-อิ (Khao-Sō-i) ร้านข้าวซอยชื่อดังจากจังหวัดเชียงใหม่ ผู้ประกอบการรุ่นใหม่ที่นำอาหารพื้นถิ่นล้านนาข้ามไปสร้างชื่อในกรุงลอนดอน จนได้รับความสนใจจากลูกค้าท้องถิ่นและมีผู้คนต่อคิวเข้าร้านจำนวนมาก
อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จในการบุกตลาดต่างประเทศอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น เพราะโจทย์ที่ท้าทายยิ่งกว่าคือการทำให้ธุรกิจสามารถเติบโตและดำเนินต่อไปได้ในระยะยาว
“วิน” จึงได้ถ่ายทอดเบื้องหลังการตัดสินใจขยายธุรกิจสู่ตลาดอังกฤษ พร้อมเปิดบทเรียนการปรับตัวของร้านอาหารไทย ทั้งด้านเมนู พฤติกรรมผู้บริโภค การบริหารจัดการ และการรับมือกับความท้าทายในตลาดต่างประเทศ
จากเชียงใหม่สู่ลอนดอน กับโอกาสครั้งเดียวในชีวิต
การเดินทางสู่ตลาดต่างประเทศของข้าวโซ-อิ ไม่ได้เริ่มต้นจากการวางแผนเปิดสาขาในต่างแดนมาตั้งแต่ต้น หากแต่เกิดจากโอกาสที่ไม่คาดฝันเมื่อเจ้าของแบรนด์ภัทรา (Patara Fine Thai Cuisine) ในเครือ เอสแอนด์พีได้เดินทางไปท่องเที่ยวที่เชียงใหม่และมีโอกาสได้รับประทานข้าวโซอิ ความประทับใจในคอนเซปต์และรสชาตินำมาซึ่งคำเชิญชวนให้ไปทดลองเปิด Pop-up Store ในกรุงลอนดอน ตามที่โพสต์ทูเดย์ นำเสนอไปก่อนหน้านี้
https://www.posttoday.com/smart-sme/751927
“วิน” ได้ถอดความรู้สึกในวินาทีตัดสินใจไว้ว่า โอกาสระดับนี้ในชีวิตไม่ได้เข้ามาบ่อยๆ หากไม่รับไว้หรือทำแบบครึ่งๆ กลางๆ คงจะรู้สึกเสียใจไปตลอดชีวิต
"มันเป็นโอกาส 1 ครั้งในชีวิต ผมว่าในชีวิตนี้โอกาสแบบนี้ไม่เข้ามาอีกแล้ว ถ้าวันนั้นผมไม่รับไว้ หรือทำแบบกั๊กๆ กลางๆ ไม่เต็ม 100% ทำ 80-90% ผมว่าเราจะเสียใจไปทั้งชีวิต แล้ววันนั้นเราก็ขอบคุณตัวเองที่เราทั้งคู่ 100% แบบไม่ได้นอน จนมัน Success มาก"
นอกจากนี้ การตัดสินใจร่วมทุนกับพันธมิตรเชิงกลยุทธ์อย่าง Rocks Group ก็ถือเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยเติมเต็มจุดอ่อนด้านการบริหารจัดการระบบหน้าและหลังร้าน การวางแผน SOP การวิเคราะห์ข้อมูล Data และยุทธศาสตร์การทำการตลาดระดับสากล
เหตุผลสำคัญที่เลือกลอนดอนเป็นหมุดหมายแรกในยุโรป เนื่องจากลอนดอนเป็นเมืองมหานครสากล ที่ผู้บริโภคเปิดกว้างต่อวัฒนธรรมอาหารหลากหลาย ต่างจากบางประเทศในยุโรปที่มีวัฒนธรรมอาหารท้องถิ่นเข้มงวด ลอนดอนไม่มีอาหารท้องถิ่นที่ยึดติดนอกจาก Fish & Chips และวัฒนธรรมผับ ผู้บริโภคชาวลอนดอนจึงมองหาร้านอาหารคุณภาพสูงจากทั่วโลกอยู่เสมอ
สิ่งที่ธุรกิจต้องปรับตัว
การขยายธุรกิจอาหารไปต่างประเทศจำเป็นต้องเผชิญกับสภาพแวดล้อม พฤติกรรมผู้บริโภค และสภาพอากาศที่แตกต่างจากประเทศไทยอย่างสิ้นเชิง วิน ได้ถอดบทเรียนการปรับตัวในตลอดช่วงปีที่ผ่านมา ออกเป็น 3 เรื่อง คือ
1.การบริหารเมนูตามฤดูกาล
เขามองว่า ในประเทศไทย อาหารไทยไม่เคยมีแนวคิดเรื่องการปรับเปลี่ยนเมนูตามฤดูกาล แต่สำหรับตลาดลอนดอน สภาพอากาศมีผลต่อความต้องการของร่างกายและพฤติกรรมการรับประทานอาหารของคนท้องถิ่นอย่างมาก Khao So-i จึงต้องปรับเปลี่ยนเมนูทุก 6 เดือน
- เช่น Summer Menu (ฤดูร้อน) เน้นอาหารที่ให้ความรู้สึกสดชื่น เช่น ยำมะม่วง กะหล่ำปลีผัดน้ำปลา ปลาส้มย่าง เสิร์ฟน้ำพริกหนุ่มคู่กับผักสดเย็น เครื่องดื่มเน้นเบียร์สีทอง และสามารถเปิดพื้นที่นั่งรองรับลูกค้ารวมทั้ง Outdoor และ Indoor ได้ถึง 70 กว่าที่นั่ง
- Winter Menu (ฤดูหนาว) ถอดเมนูเย็นออกแล้วแทนที่ด้วยอาหารอุ่นร้อนและแกงเข้มข้น เช่น เปลี่ยนแกงอ่อมเป็นแกงฮังเล โดยเลือกใช้ เนื้อไหล่แกะ (Lamb Shoulder) ของอังกฤษ ซึ่งนุ่มและไม่มีกลิ่นสาบ เสิร์ฟคอหมูย่างคู่กับน้ำจิ้มแจ่วคังก้า และเปลี่ยนมาเสิร์ฟน้ำพริกอ่องร้อนๆ คู่กับเบียร์ดำ โดยปรับที่นั่งเน้นเฉพาะ Indoor เหลือประมาณ 40 ที่นั่ง
2.โครงสร้างเครื่องดื่มและการจัดคอร์สอาหาร
ชาวลอนดอนมีพฤติกรรมการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์คู่กับมื้ออาหาร ร้านจึงต้องเพิ่มคราฟต์เบียร์และค็อกเทลที่ผสมผสานวัตถุดิบไทยและตั้งชื่อตามภูมิศาสตร์ไทย เช่น "Ping Mary" (ดัดแปลงจาก Bloody Mary โดยใช้ชื่อแม่น้ำปิง) หรือ Chiang Mai Highball และ Pandan Old Fashioned
นอกจากนี้ ยังมีการปรับโครงสร้างมื้ออาหารจากการเป็นร้านก๋วยเตี๋ยวจานเดียว มาเป็นประสบการณ์การรับประทานอาหารแบบ Starter - Main Course - Dessert โดยนำวัฒนธรรม "กับแกล้ม" ของเชียงใหม่มานำเสนอเป็น Starter ก่อนเข้าสู่ Main Course คือ ข้าวซอย และปิดท้ายด้วยขนมหวานนวัตกรรมไทย เช่น Pandan Sticky Date Pudding หรือ Thai Tea Cheesecake
3.การทำการตลาดเชิงรุกในพื้นที่
สำหรับการเปิดร้านถาวรใจกลางย่าน Circus (ใกล้ย่าน Soho) ข้าวโซ-อิ ต้องปรับกลยุทธ์การตลาดให้เข้ากับคนทำงานในพื้นที่ เช่น ผู้จัดการร้านต้องออกไปทำ Knock-Door แจกใบปิวตามตึกออฟฟิศรอบๆ เพื่อแนะนำแพ็กเกจ Lunch Special ราคา 19.99 ปอนด์ รวมถึงการจัดเตรียมเมนูชุดใหญ่สำหรับเทศกาลคริสต์มาส (Christmas Packages) รองรับการจองโต๊ะกลุ่มใหญ่แบบเลี้ยงสังสรรค์
สิ่งที่ไม่ยอมถอย รักษาเอกลักษณ์ดั้งเดิม
แม้จะต้องปรับตัวในหลายมิติ แต่หัวใจสำคัญที่จะทำให้แบรนด์ประสบความสำเร็จคือ การแยกแยะระหว่าง "สิ่งที่ยอมปรับ" กับ "สิ่งที่ไม่ยอมเปลี่ยน" เพื่อคงเอกลักษณ์ความเป็นไทยไว้โดยไม่เจือปน
วินเน้นย้ำว่า การคงชื่อภาษาถิ่นล้านนาทับศัพท์ เช่น ไส้อั่ว (Sai Oua) และให้พนักงานบริการชาวต่างชาติช่วยอธิบายลูกค้าว่าเป็น Fermented Pork Northern Lanna Way เป็นการสร้างการรับรู้เชิงวัฒนธรรม เพื่อให้อาหารไทยมีคำศัพท์เฉพาะที่คนทั่วโลกจดจำได้ เหมือนคำว่า "Omakase" ของอาหารญี่ปุ่น
นอกจากนี้ ในเรื่องของคุณภาพอาหารและงบประมาณข้าวโซ-อิยอมที่จะแบกรับต้นทุนการขนส่งวัตถุดิบหลักจากไทย และยอมขนทีมงานเชฟจากประเทศไทยไปคุมหน้างาน แม้จะทำให้ผลกำไรในช่วงแรกยังไม่สูงก็ตาม เพราะถือว่า "คุณภาพและชื่อเสียงของแบรนด์สำคัญกว่ากำไรระยะสั้น"
ความท้าทาย รับปัญหาหน้างาน
การทำธุรกิจในต่างประเทศต้องรับมือกับความท้าทายที่ไม่เคยเจอในประเทศไทย วิน เผยว่า อย่างแรกคือเรื่อง กฎระเบียบ สัญญาเช่า และการจัดหาวัตถุดิบ
การเปิดร้านอาหารในเมืองไทยเป็นเรื่องคุ้นเคยที่โทรศัพท์หาซัพพลายเออร์หรือผู้รับเหมาก็สามารถดำเนินการได้ทันที แต่การเปิดร้านในลอนดอนเปรียบเหมือนการเริ่มจากศูนย์
- ต้องเรียนรู้ระบบสัญญาเช่าสถานที่กับ Landlord การขอใบอนุญาตก่อสร้างและการปรับปรุงอาคาร
- การจัดหาวัตถุดิบสมุนไพรสด เช่น ใบมะกรูด ขิง ข่า ตะไคร้ ซึ่งมีขั้นตอนการนำเข้าและข้อจำกัดมากกว่าปกติ
- การจัดการความเสี่ยงเรื่องตัวเลขยอดขายที่ผันผวนตามฤดูกาลในต่างแดน
นอกจากนี้ เคล็ดลับสำคัญที่สุดในการรับมือกับการขยายสาขาต่างประเทศคือการ "Invest in People" โดยข้าวโซ-อิ ตัดสินใจส่งทีมงานทุกแผนก ทั้งเชฟ, พนักงานบริการหน้าร้าน, ทีมการตลาด และ Back Office บินไปปฏิบัติงานจริง ณ สาขาลอนดอน
"สิ่งสำคัญคือการ Invest in People ผมพาทีมงานของผม ทั้งฝั่งเชฟ หน้าร้าน Marketing และ Back Office ไปลอนดอน ให้สัมผัสหน้างานจริงเยอะที่สุด เขาจะได้เข้าใจว่าสิ่งที่เคยเรียนมาจากเมืองนอก มันไม่เหมือนของจริง เวลาต้องลุยหน้างาน คอนแทกต์อินฟลูเอนเซอร์ หรือแก้ปัญหาเฉพาะหน้า การลงทุนกับคนทำให้องค์กรมีฐานที่แข็งแรง"
และนี่คือเรื่องราวของ ข้าวโซ-อิ ร้านข้าวซอย ที่กำลังสร้างชื่อให้กับอาหารท้องถิ่นของไทยในต่างแดน







