
ญี่ปุ่นยกภัยไซเบอร์เป็นเหตุฉุกเฉิน คาดบริษัท 1 ใน 3 โดนเล่นงาน
ญี่ปุ่นยกระดับภัยไซเบอร์เป็นวาระฉุกเฉิน เดินหน้ากฎหมายป้องกันเชิงรุก แต่ยังเผชิญข้อจำกัดด้านกฎหมาย งบประมาณ และบุคลากร
KEY
POINTS
- ญี่ปุ่นประกาศให้ความมั่นคงทางไซเบอร์เป็นวาระฉุกเฉินของชาติ หลังหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนถูกโจมตีจนข้อมูลรั่วไหลจำนวนมาก
- มีการคาดการณ์ว่าบริษัทญี่ปุ่นกว่า 1 ใน 3 ต้องเผชิญกับการโจมตีทางไซเบอร์ ซึ่งส่งผลกระทบให้ภาคธุรกิจดิจิทัลหยุดชะงัก
- รัฐบาลญี่ปุ่นตอบโต้ด้วยการผ่านกฎหมายป้องกันเชิงรุก (Active Cyber Defense) และอนุมัติงบประมาณกว่า 1 หมื่นล้านเยนเพื่อยกระดับความปลอดภัย
ในวันที่ 6 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ทาคาอิจิ ซานาเอะ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นประกาศให้ความมั่นคงไซเบอร์เป็นวาระฉุกเฉินของประเทศ นำไปสู่ความพยายามในการปรับปรุงขีดความปลอดภัยไซเบอร์ของหน่วยงานในประเทศ ทั้งในส่วนของภาครัฐและเอกชนให้อัปเกรดระบบความปลอดภัยอย่างเร่งด่วน
มาตรการนี้เกิดขึ้นภายหลังหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนของญี่ปุ่นหลายสิบแห่ง ประสบภาวะถูกโจมตีทางไซเบอร์จนเป็นเหตุให้ข้อมูลลูกค้ารั่วไหลเป็นจำนวนมาก จนต้องมีการออกมาเรียกร้องให้ทั้งหน่วยงานภาครัฐและเอกชนต้องยกระดับการเตรียมความพร้อมรับมือภัยไซเบอร์ให้มากยิ่งขึ้น
สอดคล้องกับข้อมูลจากสำนักข่าว Reuters ระบุว่า บริษัทญี่ปุ่นกว่า 1 ใน 3 ของประเทศต้องเผขิญเหตุโจมตีทางไซเบอร์ในปี 2026 มุ่งเป้าไปทั้งระบบของบริษัทหรือผู้ให้บรการภายนอก จนส่งผลให้ภาคธุรกิจทางดิจิทัลของญี่ปุ่นประสบปัญหาหยุดชะงักไปกว่า 10% ภายในปีที่ผ่านมา
เป็นเหตุผลให้รัฐบาลญี่ปุ่นไม่สามารถนิ่งนอนใจ และต้องออกมาเคลื่อนไหวครั้งสำคัญ
แนวทางรับมือภัยไซเบอร์ของญี่ปุ่น
ด้วยเหตุนี้รัฐบาลญี่ปุ่นจึงได้ผ่านร่างกฎหมาย Active Cyber Defense โดยเปลี่ยนจากการตั้งรับไปสู่การรุกกลับเพื่อป้องกันล่วงหน้าอย่างเต็มรูปแบบ โดยมุ่งเป้าจะทุ่มทรัพยากรนของรัฐบาลในการรับมืออย่างเต็มที่ และได้อนุมัติงบประมาณมากกว่า 1 หมื่นล้านเยน(ราว 2.1 พันล้านบาท) เพื่อยกระดับความปลอดภัยไซเบอร์ให้ก้าวเข้าสู่ระดับโลก
3 กลไกหลักในการดำเนินนโยบายรับมือภัยไซเบอร์ของญี่ปุ่น
1.บังคับใช้กฎหมายป้องกันทางไซเบอร์เชิงรุก
รัฐบาลญี่ปุ่นเพิ่งผ่านร่างกฎหมายเชิงรุกในเดือนตุลาคม ปลดล็อกให้รัฐบาลมีอำนาจในการเข้าถึงเซิร์ฟเวอร์ของแฮกเกอร์ เพื่อสกัดกั้นภัยคุกคามล่วงหน้าเพื่อป้องกันความเสียหายได้ แทนที่จะต้องอรให้เกิดการโจมตีขึ้นก่อนแบบที่เคยเป็น.
2.จัดตั้งทีมผู้เชี่ยวชาญระดับหัวกะทิ
รวบรวมผู้เชี่ยวชาญทั้งจากภาครัฐและเอกชนทั่วประเทศ เข้ามาให้ความช่วยเหลือและตอบสนองเบื้องต้น ให้แก่องค์กรและบริษัทที่ได้รับผลกระทบจากการโจมตีทางไซเบอร์อย่างเร่งด่วน พร้อมจัดตั้งทีมเฉพาะกิจอีกชุดเพื่อเข้าไปช่วยเหลือองค์กรที่เปราะบางและขาดความพร้อม ในการอุดช่องโหว่การป้องกันทางไซเบอร์
โดยทีมนี้จะอาศัยเทคโนโลยีชั้นนำจากการประสานความร่วมมือผู้พัฒนา AI จากประเทศพันธมิตร เพื่อยกระดับองค์ความรู้ เครื่องมือ และเทคโนโลยีให้ทันสมัย เพื่อนำไปสู่การค้นหาและปิดช่องโหว่ในระบบความปลอดภัย พร้อมตอบโต้แฮกเกอร์อย่างมีประสิทธิภาพ
3.บูรณาการพิเศษด้านความมั่นคงประเทศ
ในกรณีที่ภัยคุกคามไซเบอร์เหล่านั้นได้รับการประเมินว่ากระทบต่อความมั่นคงระดับชาติ รัฐบาลจะส่งทีมปฏิบัติการที่ประกอบด้วยเจ้าหน้าที่จาก 3 หน่วยงานหลักอย่าง กระทรวงกลาโหม, สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และสำนักงานความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติมาแทรกแซงทันทีเพื่อรับมือเหตุฉุกเฉินต่างๆ
ข้อจำกัดที่จะตามมาในการรับมือจริง
จริงอยู่นับเป็นความตื่นตัวครั้งสำคัญของญี่ปุ่นกับการหันมาสนใจและรับมือภัยคุกคามทางไซเบอร์เต็มรูปแบบ แต่ด้วยรูปแบบของกฎหมาย Active Cyber Defense ที่เพิ่งผ่าน แม้จะได้รับความสนใจและงบประมาณสนับสนุนเป็นจำนวนมาก ก็ยังอาจเกิดข้อจำกัดต่อการปฏิบัติจริงในหลายด้าน
แรกสุดคือ ตัวบทกฎหมาย ที่ออกแบบมาให้สอดส่องการสื่อสาร ที่ถูกตั้งคำถามทั้งจากผู้เชี่ยวชาญและนักกฎหมายว่า อาจขัดต่อ กฎหมายคุ้มครองความลับทางการสื่อสาร ที่ได้รับการคุ้มครองในมาตรา 21 ของรัฐธรรมนูญญี่ปุ่น อีกทั้งกรณีเซิร์ฟเวอร์อยู่ในต่างประเทศ ญี่ปุ่นอาจมีความเสี่ยงต่อการละเมิดอธิปไตยและความมั่นคงของประเทศปลายทางอีกด้วย
ต่อมาคือ ปัญหาความยุ่งยากทางการประสานงาน ตัวเลขงบประมาณฉุกเฉิน 1 หมื่นล้านเยนแม้จะดูเยอะ แต่งบประมาณเหล่านี้กระจุกตัวอยู่ในสามหน่วยงานอย่างตำรวจไซเบอร์ สำนักงานดิจิทัล และระบบเทคโนโลยี AI รับมือการโจมตีไซเบอร์เป็นหลัก ไม่สอดคล้องกับปัญหาที่กำลังลุกลามทั่วประเทศ
สิ่งนี้จะทำให้เกิดข้อจำกัดด้านคอขวดทางกำลังพล โดยเฉพาะแนวคิดจัดตั้งทีมรับมือเฉพาะกิจเพื่อรับมือภัยคุกคามทางไซเบอร์โดยเฉพาะ แม้จะฟังดูดีแต่การขอยืมตัวบุคลากรข้ามหน่วยงานในญี่ปุ่นถือเป็นเรื่องที่มีความท้าทายเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในวัฒนธรรมองค์กรที่ต้องตัดสินใจเป็นลำดับชั้น จนทำให้การแบ่งปันและทำงานล่าช้ากว่าความเป็นจริง
นอกจากนี้ญี่ปุ่นยังมีปัญหาการขาดแคลนกำลังพลด้านผู้เชี่ยวชาญทางไซเบอร์เป็นเวลานาน ด้วยอัตราค่าเงินเยนที่ลดลงนำไปสู่ปัญหาบุคลากรหัวกะทิถูกดึงตัวไปจากประเทศ การสร้างทีมเฉพาะกิจแม้ฟังดูดี แต่ก็อาจทำให้ภาคเอกชนยิ่งขาดแคลนบุคลากรที่มีความสามารถ จนอาจต้องพึ่งพาความช่วยเหลือจากภาครัฐที่ยากต่อการทั่วถึงมากยิ่งขึ้น
ภาคเอกชนของญี่ปุ่นก็ประสบภาวะตึงตัวทางการเงินจากปัญหาทางเศรษฐกิจและค่าครองชีพ ทำให้ SMEs และองค์กรเอกชนหลายแห่งขาดทั้งงบประมาณและบุคลากรในการดูแลทางไซเบอร์โดยเฉพาะ การต้องลงทุนทางความปลอดภัยไซเบอร์จึงเป็นการเพิ่มภาระทางงบประมาณ ที่อาจส่งผลต่อบริษัทจำนวนมากได้เช่นกัน
นั่นทำให้แนวทางการรับมือภัยไซเบอร์ของรัฐบาลญี่ปุ่นอาจไม่ได้ราบรื่นอย่างที่คิด
ที่มา







