รู้จักวัคซีน PCV ป้องกันปอดอักเสบในเด็กเล็ก หลัง สธ.เพิ่มเข้าแผนวัคซีนแห่งชาติ

กระทรวงสาธารณสุขเดินหน้าเพิ่มวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมค็อกคัสชนิดคอนจูเกต (Pneumococcal Conjugate Vaccine: PCV) ในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคแห่งชาติ เพื่อป้องกันโรคติดเชื้อรุนแรงในเด็กเล็ก โดยเฉพาะโรคปอดอักเสบ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และการติดเชื้อในกระแสเลือด ซึ่งอาจนำไปสู่ความพิการหรือเสียชีวิตได้

 

เมื่อวานนี้ ( 7 พฤศจิกายน 2569)  นพ.มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค เปิดเผยว่า ข้อมูลจากกองระบาดวิทยาในช่วงปี 2566–2568 พบเด็กอายุ 0–5 ปี ป่วยด้วยโรคติดเชื้อนิวโมค็อกคัสชนิดรุนแรงรวม 5,217 ราย โดยมีอัตราป่วยต่อประชากรแสนคนเพิ่มขึ้นจาก 47.35 รายในปี 2566 เป็น 60.98 รายในปี 2567 และ 61.24 รายในปี 2568 สะท้อนถึงความจำเป็นในการป้องกันโรคตั้งแต่ช่วงวัยเด็กเล็ก

 

วัคซีน PCV คืออะไร ป้องกันโรคอะไรได้บ้าง?

วัคซีน PCV (Pneumococcal Conjugate Vaccine) เป็นวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมค็อกคัส ซึ่งเกิดจากแบคทีเรีย Streptococcus pneumoniae ที่สามารถก่อให้เกิดโรคหลายชนิด ตั้งแต่หูชั้นกลางอักเสบ ไซนัสอักเสบ ไปจนถึงโรคปอดอักเสบ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และการติดเชื้อในกระแสเลือด

 

ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐอเมริกา (CDC) ระบุว่า เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี เป็นหนึ่งในกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อโรคติดเชื้อนิวโมค็อกคัส โดยเชื้อสามารถก่อให้เกิดโรคได้หลายชนิด ได้แก่

 

• โรคปอดอักเสบ ทำให้มีไข้ ไอ หายใจเร็ว หอบเหนื่อย และอาจรุนแรงจนต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล
• โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ  เป็นการติดเชื้อรุนแรงที่อาจทำให้เกิดความพิการทางระบบประสาทหรือเสียชีวิต
• การติดเชื้อในกระแสเลือด  อาจนำไปสู่ภาวะติดเชื้อรุนแรงและเป็นอันตรายต่อชีวิต
• โรคหูชั้นกลางอักเสบและไซนัสอักเสบ ซึ่งเป็นการติดเชื้อที่อาจเกิดจากเชื้อนิวโมค็อกคัสเช่นกัน

 

อย่างไรก็ตาม วัคซีน PCV ไม่ได้ป้องกันโรคปอดอักเสบจากทุกสาเหตุ แต่ช่วยลดความเสี่ยงการติดเชื้อจากเชื้อนิวโมค็อกคัสสายพันธุ์ที่วัคซีนครอบคลุม โดยเฉพาะการติดเชื้อชนิดรุนแรง

 

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุในเอกสารคำแนะนำเกี่ยวกับวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อนิวโมค็อกคัสสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ว่าวัคซีนชนิดนี้มีบทบาทสำคัญในการลดภาระโรคติดเชื้อนิวโมค็อกคัสในเด็ก และสนับสนุนให้บรรจุวัคซีนดังกล่าวไว้ในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของประเทศ

 

เด็กต้องฉีดวัคซีน PCV กี่เข็ม เมื่ออายุเท่าไหร่?

กรมควบคุมโรคระบุว่า กระทรวงสาธารณสุขกำหนดตารางการรับวัคซีน PCV แบบ 2+1 รวม 3 เข็ม ประกอบด้วยวัคซีนชุดเบื้องต้น (Primary series) 2 เข็ม และวัคซีนเข็มกระตุ้น (Booster) อีก 1 เข็ม ดังนี้

 

• เข็มที่ 1   อายุ 2 เดือน
• เข็มที่ 2   อายุ 4 เดือน
• เข็มที่ 3 (กระตุ้น)   12 เดือน

 

การได้รับวัคซีนตามช่วงอายุที่กำหนดจะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อนิวโมค็อกคัส ลดโอกาสเกิดโรคและการติดเชื้อชนิดรุนแรง โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่

 

 

พาลูกไปรับวัคซีน PCV ได้ที่ไหน?

นพ.มณเฑียรแนะนำให้ผู้ปกครองนำบุตรหลานเข้ารับวัคซีน PCV ตามช่วงอายุที่กำหนด ณ หน่วยบริการสาธารณสุขที่เข้าร่วมโครงการ โดยสามารถสอบถามรายละเอียดและกำหนดการให้บริการได้จากสถานพยาบาลใกล้บ้าน

 

ผู้ปกครองควรนำสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก หรือสมุดวัคซีนติดตัวไปด้วย เพื่อให้บุคลากรสาธารณสุขตรวจสอบประวัติการได้รับวัคซีน และให้คำแนะนำเกี่ยวกับการรับวัคซีนได้อย่างเหมาะสม

 

สำหรับเด็กที่ได้รับวัคซีนไม่ครบตามช่วงอายุ ผู้ปกครองควรปรึกษาแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเพื่อประเมินตารางการรับวัคซีนที่เหมาะสมกับอายุและประวัติการได้รับวัคซีนของเด็ก

 

 

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาเด็กไปพบแพทย์?

CDC อธิบายว่า อาการของโรคติดเชื้อนิวโมค็อกคัสจะแตกต่างกันตามอวัยวะที่ติดเชื้อ เช่น การติดเชื้อในปอดอาจทำให้มีไข้ ไอ เจ็บหน้าอก และหายใจลำบาก ขณะที่การติดเชื้อเยื่อหุ้มสมองอาจทำให้มีไข้ ปวดศีรษะ คอแข็ง หรือมีอาการซึมผิดปกติ

 

กรมควบคุมโรคจึงแนะนำให้ผู้ปกครองหมั่นสังเกตอาการผิดปกติของบุตรหลาน โดยเฉพาะอาการต่อไปนี้

• มีไข้สูง
• หายใจเร็ว หอบเหนื่อย หรือหายใจลำบาก
• ซึมผิดปกติ
• รับประทานอาหารหรือดื่มนมได้น้อยลง

 

หากพบอาการดังกล่าวควรรีบพาเด็กไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที เนื่องจากการติดเชื้อรุนแรงอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน ความพิการ หรือเสียชีวิตได้

 

นอกจากการรับวัคซีนแล้ว ผู้ปกครองควรดูแลสุขอนามัยของเด็กอย่างสม่ำเสมอ โดยล้างมือด้วยน้ำและสบู่ หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีอาการป่วย และพาเด็กเข้ารับวัคซีนตามเกณฑ์ที่กำหนด