เรื่องใหญ่! ประชากรสูงวัยแซงเด็ก 0–5 ปี ครั้งแรกในประวัติศาสตร์โลก

สำนักงานสำมะโนประชากรสหรัฐฯ หรือ U.S. Census Bureau เผยแพร่รายงาน “An Aging World: 2025” เดือนสิงหาคม 2026 ชี้ว่า

 

ประชากรโลกกำลังสูงวัยเร็วกว่าที่เคยคาดการณ์ไว้เมื่อ 10 ปีก่อน และกำลังนำไปสู่โลกที่มีโครงสร้างประชากรสูงวัยอยู่ในสัดส่วนสูงอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในประวัติศาสตร์มนุษย์

 

รายงานฉบับนี้เป็นรายงานลำดับที่ 6 ในชุด An Aging World ซึ่งเริ่มเผยแพร่ตั้งแต่ปี 1987 จัดทำโดย Rachel Bacon, Daniel Goodkind, Paul Kowal, Anne Morse และ Mitali Sen โดยได้รับการสนับสนุนจาก National Institute on Aging (NIA) ของสหรัฐฯ และใช้ข้อมูลจากหลายฐานข้อมูลระหว่างประเทศ ทั้ง International Database ของ Census Bureau, Health and Retirement surveys, Gateway to Global Aging, World Bank, International Labour Organization (ILO) และ OECD

 

จำนวนผู้สูงอายุแซงเด็กเล็กครั้งแรกในประวัติศาสตร์

หนึ่งในข้อค้นพบสำคัญที่สุดของรายงานคือ ภายในปี 2025 สัดส่วน ประชากรโลกอายุ 65 ปีขึ้นไป มีจำนวนเพิ่มขึ้นมากกว่าเด็กอายุ 0–5 ปี ซึ่งนับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์เท่าที่มีการบันทึก และช่องว่างระหว่างประชากรสองกลุ่มนี้มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อไปเรื่อยๆ ด้วย

 

ในปี 2025 ประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปคิดเป็น 10.5% ของประชากรโลก แต่ภายในปี 2060 คาดว่าจะเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวเป็น 19.6% หรือเกือบ 1 ใน 5 ของประชากรโลก

 

ขณะที่ประชากรโลกทั้งหมดในปี 2023 มีราว 8,000 ล้านคน และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นอีกมากกว่า 2,000 ล้านคนภายในปี 2060 ที่น่าสนใจคือ มากกว่าครึ่งหนึ่งของประชากรที่จะเพิ่มขึ้น หรือประมาณ 1.148 พันล้านคน จะมาจากการเพิ่มขึ้นของประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไป

 

กลุ่มผู้มีอายุ 85 ปีขึ้นไป ยิ่งเพิ่มขึ้นรวดเร็ว โดย Census Bureau คาดว่าใน 160 ประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในแอฟริกา เอเชีย ละตินอเมริกา และแคริบเบียน จำนวนประชากรอายุ 85 ปีขึ้นไปจะเพิ่มขึ้นประมาณ 4 เท่า ระหว่างปี 2025–2060

 

 

ญี่ปุ่นแก่ที่สุดวันนี้ แต่ปี 2060 เกาหลีใต้จะแซง

ในปี 2025 ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีสัดส่วนประชากรสูงอายุมากที่สุดในโลก โดยประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปคิดเป็น 29.7% ของประชากรทั้งหมด

 

อย่างไรก็ตาม ภายในปี 2060 เกาหลีใต้ถูกคาดว่าจะขึ้นมาเป็นประเทศที่มีสัดส่วนประชากรสูงอายุมากที่สุดในโลก โดยประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปจะสูงถึงประมาณ 41% หรือมากกว่า 4 ใน 10 ของประชากรทั้งประเทศ

 

ส่วนญี่ปุ่นจะตกลงมาอยู่ในอันดับ 3

 

ยุโรปยังคงเป็นภูมิภาคที่มีโครงสร้างประชากรสูงวัยที่สุด โดยสัดส่วนประชากร 65 ปีขึ้นไปคาดว่าจะเพิ่มจาก 21% ในปี 2025 เป็น 30.8% ในปี 2060

 

แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้แอฟริกาจะยังเป็นภูมิภาคที่มีโครงสร้างประชากรอายุน้อยที่สุดของโลก แต่ด้วยขนาดและการเปลี่ยนแปลงของประชากร ภายในปี 2060 แอฟริกาจะมีประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปราว 249 ล้านคน มากกว่ายุโรปซึ่งคาดว่าจะมีประมาณ 214 ล้านคน

 

นั่นหมายความว่า ปัญหาสังคมสูงวัยในอนาคตจะไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะประเทศร่ำรวยหรือประเทศที่พัฒนาแล้วเท่านั้น!

 

 

 

คนอายุยืนขึ้น แต่ “สุขภาพดี” เพิ่มไม่ทัน

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายของสังคมสูงวัยไม่ได้อยู่เพียงจำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น

 

รายงาน An Aging World: 2025 ชี้ว่า อายุขัยของประชากรมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเร็วกว่าจำนวนปีที่ประชาชนมีสุขภาพดี 

 

กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ มนุษย์กำลังมีชีวิตยืนยาวขึ้น แต่จำนวนปีที่เพิ่มขึ้นนั้นไม่ได้หมายความว่าจะเป็นปีที่มีสุขภาพสมบูรณ์ทั้งหมด

 

ตัวอย่างในสหรัฐฯ พบว่าปี 2016–2019 พบว่า 73% ของประชากรสหรัฐฯ อายุ 65 ปีขึ้นไปมีโรคเรื้อรังตั้งแต่ 2 โรคขึ้นไป

 

นอกจากนี้ โรคอัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อมอื่นๆ ยังติดอยู่ใน 5 อันดับสาเหตุการเสียชีวิตสำคัญของประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปทั่วโลก จากข้อมูลปี 2021

 

แนวโน้มดังกล่าวหมายความว่า ประเทศต่าง ๆ ไม่เพียงต้องเตรียมระบบรองรับคนแก่ที่มีจำนวนมากขึ้น แต่ต้องรองรับประชากรที่อาจต้องอยู่กับโรคเรื้อรัง ความพิการ หรือข้อจำกัดในการใช้ชีวิตเป็นระยะเวลานานขึ้นด้วย

 

 

รายจ่ายสุขภาพรัฐจ่อเพิ่มเร็วกว่ารายได้ 2 เท่า

การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรกำลังสร้างแรงกดดันโดยตรงต่อระบบสุขภาพและการคลัง

 

รายงานระบุว่า ในช่วงทศวรรษข้างหน้า ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพของรัฐบาลในประเทศ OECD ถูกคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเฉลี่ยเทียบเท่า 2.6% ของ GDP ขณะที่รายได้ของรัฐบาลเพิ่มขึ้นเฉลี่ยเพียง 1.3% ของ GDP

 

ขณะเดียวกัน ระบบดูแลระยะยาว หรือ Long-term Care ยังคงพึ่งพาครอบครัวอย่างมาก โดยการดูแลที่ไม่ได้รับค่าตอบแทนจากสมาชิกครอบครัวและเพื่อนยังเป็นแหล่งหลักของการดูแลผู้สูงอายุในหลายประเทศ

 

และในหลายประเทศ OECD ผู้ดูแลที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปประมาณ 3 ใน 5 เป็น ผู้หญิง ทำให้การสูงวัยของประชากรไม่ได้สร้างผลกระทบเฉพาะต่อผู้สูงอายุ แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงภาระของสมาชิกครอบครัว การทำงาน รายได้ และความเหลื่อมล้ำระหว่างเพศด้วย

 

 

 

ทำไมโลกจึงแก่เร็วขึ้น?

U.S. Census Bureau อธิบายว่า การสูงวัยของประชากรเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสองด้านพร้อมกัน

 

ด้านหนึ่ง อัตราการเสียชีวิตลดลง จากความก้าวหน้าของบริการสุขภาพ การศึกษา และการพัฒนาเศรษฐกิจ ทำให้ประชาชนมีชีวิตยืนยาวขึ้น

แต่อีกด้านหนึ่ง อัตราการเกิดกำลังลดลง ทำให้ประชากรรุ่นใหม่มีขนาดเล็กลง

 

หากอัตราการเกิดต่ำกว่าระดับทดแทนประชากรปซึ่งโดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 2.1 คนต่อผู้หญิง 1 คน เป็นเวลานาน จำนวนคนที่เข้าสู่วัยมีบุตรก็จะลดลงตามไปด้วย และยิ่งเร่งให้จำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงในรุ่นต่อๆ ไป

 

ผลลัพธ์จึงไม่ได้มีเพียงผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น  แต่เป็นการเปลี่ยนรูปร่างของโครงสร้างประชากรทั้งหมด จากสังคมที่ฐานประชากรวัยเด็กและวัยทำงานมีขนาดใหญ่ ไปสู่สังคมที่ประชากรสูงวัยมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

 

U.S. Census Bureau ระบุว่า การเปลี่ยนแปลงไปสู่โครงสร้างประชากรที่มีคนอายุมากอยู่ในสัดส่วนสูงเช่นนี้ เป็นหนึ่งในการเปลี่ยนแปลงและความท้าทายที่สำคัญที่สุดที่หลายสังคมทั่วโลกจะต้องเผชิญในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า.

 

 

 

หมายเหตุ : U.S. Census Bureau หรือ สำนักงานสำมะโนประชากรสหรัฐฯ เป็นหน่วยงานของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ สังกัดกระทรวงพาณิชย์ ทำหน้าที่รวบรวม วิเคราะห์ และเผยแพร่ข้อมูลประชากร เศรษฐกิจ และสังคม รวมถึงจัดทำสำมะโนประชากรของสหรัฐฯ และฐานข้อมูลประชากรระหว่างประเทศ

 

อ้างอิง

https://www.census.gov/library/publications/2026/demo/P95-26-1.html