“อีโบลา” ผู้ชายหายป่วยแล้วยังพบเชื้อค้างในอสุจิหลายสัปดาห์!
“อีโบลา” ผู้ชายหายป่วยแล้วยังพบเชื้อค้างในอสุจิหลายสัปดาห์! พร้อมรายละเอียดการติดเชื้อและวิธีการป้องกัน
ข้อมูลจาก “กรมควบคุมโรค” ระบุแม้ผู้ป่วยจะหายจากโรคไวรัส “อีโบลา” พบว่าเชื้อยังคงอยู่ในอสุจิอีกหลายสัปดาห์ แนะหลีกเลี่ยงป้องกันการมีเพศสัมพันธ์กับคนแปลกหน้า
จากสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสอีโบลา สายพันธุ์ Bundibugyo ในทวีปแอฟริกา ซึ่งองค์การอนามัยโลก (WHO) ได้ประกาศให้เป็นภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศ (PHEIC) โดยปัจจุบันพบการระบาดหลักในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (มีผู้ป่วยสงสัย 867 ราย เสียชีวิต 214 ราย) และสาธารณรัฐยูกันดา (พบผู้ป่วยยืนยัน 5 ราย เสียชีวิต 1 ราย)
แม้จะยังไม่พบผู้ติดเชื้อในประเทศไทย แต่กระทรวงสาธารณสุขได้ยกระดับมาตรการป้องกันอย่างเข้มงวดเมื่อวานนี้ (26 พ.ค.2569) เนื่องจากพบตัวเลขผู้เดินทางมาจากประเทศพุ่งสูงผิดปกติ
อีโบลา ติดต่อผ่านทางไหน? - พบยังค้างในอสุจิหลายเดือนแม้หายจากโรค
ทั้งนี้ กลุ่มโรคติดต่อระหว่างประเทศ กองโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับโรคอีโบลา (Ebola Virus Disease) ซึ่งสายพันธุ์ Bundibugyo จัดอยู่ในกลุ่มดังกล่าว ในปี 2563 ว่า
โรคนี้ค้นพบครั้งแรกในปีค.ศ. 1976 ใกล้กับแม่น้ำอีโบลา ในประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DR Congo) จึงนำเอาชื่อนี้มาตั้งเป็นชื่อเชื้อและชื่อโรค สัตว์ที่เป็นแหล่งรังโรคของอีโบลา คือ ลิง (Monkeys) กอริลล่า ชิมแปนซี ดูอิเกอร์ป่าหรือตัวแอนทีโลปขนาดเล็ก (Duikers) และเม่นที่ตายหรือถูกฆ่าตายในป่าดงดิบ และค้างคาวกินผลไม้
โรคนี้ไม่มีแมลงหรือยุงเป็นพาหะนำโรค โรคนี้จะสามารถแพร่กระจายจากผู้ที่ติดเชื้อไปสู่คนปกติ เมื่อผู้ที่ติดเชื้อมีอาการของโรคแล้วเท่านั้น
การติดเชื้อเกิดจากการสัมผัสโดยตรงกับเลือด น้ำเหลือง และเนื้อเยื่อจากสัตว์ที่ติดเชื้อ นอกจากนี้ยังสามารถติดจากคนสู่คนผ่านทางการสัมผัสที่บริเวณใบหน้า จมูก ปาก ผ่านทางน้ำลาย เหงื่อ ปัสสาวะ อุจจาระ อาเจียน การใช้สิ่งของร่วมกัน เพศสัมพันธ์ และจากแม่สู่ลูก
นอกจากนี้ มีหลักฐานว่าในผู้ชายที่หายจากการติดเชื้อแล้ว ยังสามารถแพร่เชื้อไปสู่คนปกติผ่านทางน้ำหล่อเลี้ยงอสุจิได้ (semen) นานถึง 7 สัปดาห์ หลังจากหายป่วย การศึกษาในผู้ป่วยที่ติดเชื้อจากห้องปฏิบัติการ สามารถตรวจพบเชื้ออีโบลาในน้ำอสุจิได้ ในวันที่ 61 หลังเริ่มป่วย แต่ไม่พบในวันที่ 76 หลังเริ่มป่วย แต่สำหรับผู้หญิง ปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลสนับสนุนที่เพียงพอ เช่นเดียวกับการแพร่เชื้อทางอากาศ
ความเสี่ยงสูงสุดคือการสัมผัสกับผู้ป่วย โดยไม่สวมเครื่องป้องกันร่างกายในช่วงป่วยระยะสุดท้าย เมื่อผู้ป่วยกำลังอาเจียน ถ่ายเหลว หรือเลือดออกและระหว่างการเผา การติดเชื้อในโรงพยาบาลพบได้บ่อย ผู้ป่วยอีโบลาที่ติดเชื้อจากเข็มและกระบอกฉีดยาที่ไม่ได้ผ่านการฆ่าเชื้ออย่างถูกต้อง
ลักษณะและอาการของโรค
โรคอีโบลาเป็นโรคติดเชื้อเฉียบพลันที่มีอาการรุนแรง ระยะเวลาตั้งแต่ได้รับเชื้อ จนกระทั่งแสดงอาการของโรค (Incubation period) โดยเฉลี่ยประมาณ 8-10 วัน (อยู่ในช่วง 2-21 วัน)
อาการของโรคอีโบลา เริ่มจากอาการของ dry symptoms ได้แก่ ไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว อ่อนเพลีย หมดแรง หลังจากนั้นจะตามมาด้วยอาการ wet symptoms ได้แก่ ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ถ่ายเหลว อาการอื่นๆ เช่น ตาแดง ผื่นนูนแดงขึ้นตามลำตัว (maculopapular rash) และอาการสะอึก (เป็นอาการในช่วงท้ายของโรค)
นอกจากนี้ อาจจะมีเลือดออกภายในอวัยวะต่างๆ อาการเลือดออกง่ายร่วมกับภาวะตับถูกทำลาย ไตวาย ความดันโลหิตต่ำ อาการทางระบบประสาทส่วนกลาง และช็อกด้วยอวัยวะหลายอย่างเสื่อมหน้าที่ เกิดภาวะล้มเหลวของอวัยวะหลายๆระบบพร้อมกัน อัตราการเสียชีวิตในระยะนี้จะสูงมาก 50% (อยู่ในช่วง 25-90%) ของจำนวนผู้ป่วยทั้งหมด
ปัจจุบัน ยังไม่มียาที่ใช้สำหรับรักษาโรคอีโบลาอย่างจำเพาะ มียาหลายตัวที่ยังอยู่ในช่วงการศึกษาวิจัย การรักษาเป็นแบบประคับประคองตามอาการ
วิธีการดูแลป้องกันตนเอง
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์ที่ป่วยหรือเสียชีวิต เช่น ลิง เม่น ค้างคาวผลไม้
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้ที่มีอาการเจ็บป่วยหรือเสียชีวิต
- ควรล้างมือด้วยน้ำและสบู่บ่อยๆ โดยเฉพาะก่อนและหลังการรับประทานอาหาร และหลังจากการทำกิจกรรมต่างๆ
- หลีกเลี่ยงการทานอาหารที่ปรุงไม่สุกหรือสุกๆดิบๆ
- ผลไม้ควรเลือกที่ต้องปอกเปลือกก่อนทาน และล้างให้สะอาดก่อนทุกครั้ง
- รวมถึงหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์กับบุคคลแปลกหน้า (ที่สงสัยว่ามาจากพื้นที่เสี่ยง)
....
อ้างอิง
