เด็ดขาด! อังกฤษจัดการ NCDs จะเป็นประเทศแรกที่ไม่มีคนสูบบุหรี่ได้หรือไม่?

ความคืบหน้าด้านสาธารณสุขในประเทศอังกฤษ ในช่วงเดือนที่ผ่านมาน่าสนใจเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะเรื่องการควบคุมโรค NCDs อันได้แก่ โรคอ้วน เบาหวาน โรคหัวใจ และมะเร็ง ซึ่งเป็นปัญหาหลักที่กดดันทั้งระบบบริการสาธารณสุขและเศรษฐกิจในระยะยาว

 

จากข้อมูลของรัฐบาลอังกฤษระบุว่า เด็กอังกฤษจำนวนมากมีปัญหาอ้วนและฟันผุซึ่งเป็นผลของการบริโภคอาหารไม่ดีต่อสุขภาพ  ตัวเลขเด็กวัยเริ่มโรงเรียนประมาณ 22.1% มีภาวะอ้วนหรือเกินน้ำหนัก และเพิ่มขึ้นเมื่อเด็กโตขึ้น การเป็นโรคอ้วนในวัยเด็กเกี่ยวข้องโดยตรงกับความเสี่ยงโรคเบาหวานชนิด 2 ภาวะหัวใจ และโรคเรื้อรังอื่น ๆ ตลอดชีวิต

นอกจากนี้ NCDs เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตเกือบทั้งหมดในสหราชอาณาจักร และเป็นต้นทุนสำคัญของ NHS หรือบริการสุขภาพแห่งชาติของสหราชอาณาจักร ซึ่งต้องใช้จ่ายหลายพันล้านปอนด์เพื่อจัดการกับโรคเหล่านี้ ทั้งในเชิงรักษาและการฟื้นฟูคุณภาพชีวิต

 

ดังที่หลายประเทศเห็นตรงกัน และหันแนวทาง ‘สาธารณสุข’ มายังมาตรการเชิงป้องกันตั้งแต่ต้นทางในการจัดการกับโรค NCDs มากกว่า เช่นเดียวกันสหราชอาณาจักร และทำให้เราได้เห็น 'นโยบาย' สำคัญที่ออกมาในช่วงปลายปีที่ผ่านมา

 

แบนโฆษณาอาหาร หวาน–มัน–เค็ม

 

อังกฤษออกกฎใหม่ตั้งแต่ 5 มกราคม 2026 เป็นต้นมา ใช้ ข้อจำกัดการโฆษณาอาหาร/เครื่องดื่ม HFSS โดย

• ห้ามโฆษณาก่อนเวลา 21:00 น. ในทีวี
• ห้ามโฆษณาแบบจ่ายเงินออนไลน์ตลอดเวลาเพื่อป้องกันเด็กและเยาวชน จากการถูกกระตุ้นให้บริโภคอาหารที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคอ้วนและโรคเรื้อรัง

รัฐบาลอังกฤษคาดว่ามาตรการนี้จะช่วย ลดแคลอรีที่เด็กบริโภคถึง 7.2 พันล้านแคลอรีต่อปี และป้องกันโรคอ้วนในเด็กราว 20,000 กรณี ในระยะเริ่มต้น และหวังว่าจะเกิดผลประโยชน์ต่อระบบสุขภาพในอนาคตระยะยาวด้วย

 

การจำกัดการโฆษณา HFSS เป็นผลจากการปรับแก้กฎหมายอย่างต่อเนื่อง โดยรัฐบาลเดิมตั้งเป้าว่าจะบังคับใช้มาตรการตั้งแต่ปี 2023 ก่อนจะเลื่อนมาหลายครั้ง และขยายกรอบเวลาให้ผู้ประกอบการปรับตัว

แม้บางองค์กรและภาคธุรกิจจะกังวลเรื่องผลกระทบต่อการโฆษณาแบรนด์   แต่องค์การด้านสุขภาพยังมองว่ามาตรการนี้เป็น ก้าวสำคัญที่ไม่อาจกลับหลังได้ แต่องค์การด้านสุขภาพยังมองว่ามาตรการนี้เป็น ก้าวสำคัญที่ต้องไปต่อ!

 

มาตรการนี้เจอข้อวิจารณ์ หรือ ข้อจำกัด เช่น การบังคับนี้ควรจะปิดช่องโหว่ เช่น โฆษณาในสื่อกลางแจ้ง หรือโฆษณาแฝงที่ไม่แสดงผลิตภัณฑ์ออกมาจะทำอย่างไร  รวมไปถึงการจัดประเภทอาหารที่อยู่ในเกณฑ์ ยังมีความซับซ้อน และถูกตั้งคำถามว่าครอบคลุมสินค้าที่คนทั่วไปอาจจะรู้สึกว่า ‘ดี’ ต่อสุขภาพหรือไม่

 

 

ทั้งนี้ สำหรับ อาหารที่ถูกจัดอยู่ในรายชื่อ (13 หมวดหลัก) ยกตัวอย่างเช่น

 

เครื่องดื่มหวาน

• น้ำอัดลมและเครื่องดื่มมีรสหวาน (soft drinks)
• น้ำผลไม้/สมูทตี้บางรายการที่มีน้ำตาลเติม
• เครื่องดื่มให้พลังงาน (energy drinks)

ขนมหวานและขนมขบเคี้ยว

• ช็อกโกแลตและลูกอม
• เค้ก คุ้กกี้ และบิสกิตหวาน

อาหารจานด่วน/แปรรูป

• พิซซ่า
• มันฝรั่งทอด/ชิปส์ และของทอด ๆ

อาหารพร้อมปรุง (ready meals)

• ของหวานแช่แข็ง
• ไอศกรีม น้ำแข็งหวาน

อาหารเช้าที่บางครั้งถูกแบน

• ซีเรียลและขนมอบเช่น breakfast cereals
• ขนมปังหวาน sweetened bread products
• โยเกิร์ตหวานและอาหารเช้าประเภทบาร์กราโนล่า (granola bars)

 

 

นโยบาย“Smoke-free Generation” และ Tobacco & Vapes Bill คาดหวังจะให้อังกฤษปลอดบุหรี่?

 

ควบคู่ไปกับการควบคุมอาหาร รัฐบาลยังเดินหน้ากฎหมาย Tobacco and Vapes Bill ซึ่งเป็นกรอบกฎหมายสำคัญที่จะเปลี่ยนระบบควบคุมยาสูบและผลิตภัณฑ์นิโคตินในอังกฤษ ซึ่งทั้งสองกฎหมายยังอยู่ระหว่างการพิจารณาในรัฐสภา แต่สิ่งนี้ก็สะท้อนถึงความพยายามของอังกฤษที่จะสร้างรากฐานสุขภาพที่ยั่งยืน ได้แก่

 

• ห้ามขายยาสูบแก่ผู้ที่เกิดตั้งแต่ 1 มกราคม 2009 เป็นต้นไป เพื่อให้เกิด “ยุคปลอดบุหรี่” ซึ่งหมายถึงผู้ที่จะเป็นวัยรุ่นและผู้ใหญ่รุ่นต่อไปจะไม่สามารถซื้อตัวบุหรี่ได้ตลอดชีวิต นั่นหมายความว่าคนที่เกิดหลังปี  2009 เป็นต้นไปและอยู่ในอังกฤษจะไม่สามารถซื้อบุหรี่สูบได้อีก
• กำหนดการควบคุมการโฆษณา/โปรโมชั่นของผลิตภัณฑ์นิโคติน เช่น ห้ามการตลาดที่ดึงดูดเด็ก
• ขยายพื้นที่ไม่ให้สูบบุหรี่ในพื้นที่สาธารณะบางแห่ง เช่น สนามเด็กเล่น โรงเรียน และสถานพยาบาล
• ระบบใบอนุญาตจำหน่าย เพื่อควบคุมร้านค้าที่ขายผลิตภัณฑ์ยาสูบและ vapes ให้เข้มข้นกว่าการขึ้นทะเบียนปัจจุบัน และการกำหนดกฎเกี่ยวกับ รูปลักษณ์ผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ไม่ดึงดูดเยาวชน

 

 

….

 

ความพยายามของ ‘อังกฤษ’ จะสัมฤทธิ์ผลหรือไม่ โดยเฉพาะเรื่องสูบบุหรี่ เป็นเรื่องที่น่าติดตาม เพราะหากทำได้ อังกฤษจะกลายเป็นประเทศแรกที่ใช้มาตรการเด็ดขาดในการจัดการกับ ‘บุหรี่’ โดยเฉพาะ ‘ยุติวงจรการเกิดนักสูบรุ่นใหม่’ อย่างเป็นระบบ

และเป็นนโยบายที่สะท้อนให้เห็นว่า การจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs นั้นไม่อาจทำได้แค่การให้ความรู้ หรือการเพิ่มเงินในการรักษา แต่ต้องจัดการตั้งแต่ระบบ Ecosystem ที่เกี่ยวข้อง

 

อยู่ที่ว่า ‘รัฐบาล’ จะกล้าพอหรือไม่!