สงกรานต์-สงคราม

สวัสดีปีใหม่ไทย ขอให้ทุกท่านรื่นเริงยินดี ในเทศกาลสงกรานต์ ตามหมายความ

สงกรานต์คือวันที่ 13, 14, 15 เม.ย.ทุกปี แต่วันที่ 13 เม.ย. เรียกว่า วันมหาสงกรานต์ วันที่ 14 เป็นวันเนา วันที่ 15 เป็นวันเถลิงศก

สงกรานต์ เป็นประเพณีปีใหม่ของประเทศไทย ลาว กัมพูชา พม่า ชนกลุ่มน้อยชาวไตแถบเวียดนามและมณฑลยูนนานของจีน ศรีลังกาและทางตะวันออกของประเทศอินเดีย

คำว่า สงกรานต์ เป็นภาษาสันสกฤต หมายถึงการเคลื่อนย้าย ซึ่งเป็นการอุปมาถึงการเคลื่อนย้ายของการประทับในจักรราศี หรือคือการเคลื่อนขึ้นปีใหม่

ตั้งแต่โบราณ สงกรานต์เป็นประเพณีเก่าแก่ของไทยซึ่งสืบทอดกันมากับประเพณีตรุษ จึงมีการเรียกรวมกันว่า ประเพณีตรุษสงกรานต์ หมายถึงประเพณีส่งท้ายปีเก่า และต้อนรับปีใหม่

เดิมพิธีสงกรานต์ เป็นพิธีกรรมที่เกิดขึ้นในสมาชิกในครอบครัว หรือชุมชนบ้านใกล้เรือนเคียง

ความเชื่อดั้งเดิมใช้น้ำเป็นองค์ประกอบหลักในพิธี แก้กันกับความหมายของฤดูร้อน โดยใช้น้ำรดให้แก่กันเพื่อความชุ่มชื่น มีการขอพรจากผู้ใหญ่ การรำลึกและกตัญญูต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับ

สงกรานต์ยังมีการสรงน้ำพระที่นำสิริมงคล เพื่อให้เป็นการเริ่มต้นปีใหม่ที่มีความสุข

แต่ปัจจุบันสงกรานต์เปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก นับจากเป็นประเพณีกลับบ้านเนื่องจากมีการย้ายถิ่นฐานไปทำงานในเมือง สงกรานต์จึงเป็นการกลับบ้านครั้งยิ่งใหญ่ และทำให้รถราติดขัดไปทั่ว

นอกจากนั้นยังนับวันสงกรานต์เป็นวันครอบครัว วันผู้สูงอายุ

ขณะเดียวกันแรงขับเคลื่อนที่ทำให้สงกรานต์เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ก็คือธุรกิจการท่องเที่ยว โดยสร้างสงกรานต์ให้เป็น Water Festival และต่างชาติจะรู้จักดีในนามสงครามน้ำ

สงกรานต์ปัจจุบัน จึงแตกต่างจากสงกรานต์เมื่อครั้งอดีต และทำท่าจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากมาย หากไม่มีการรณรงค์ช่วยเหลือเหนี่ยวรั้งเอาไว้

ตัวอย่างที่ผมเพิ่งเขียนถึงคือการแปรสภาพกลายเป็นเทศกาลผีกองกอย คนเล่นน้ำ ดื่มเหล้าเมาไม่รู้เรื่อง เต้นไปเต้นมา ทาหน้าขาว เหมือนผีกองกอย ปิดถนนจนจราจรติดขัด ไม่มีใครเข้ามาดูแล

ต่อไปสงกรานต์ในอนาคต คงดูกันไม่จืด

และคงแทบไม่เหลือแบบอย่างดั้งเดิมให้เห็น