วัสชำแหละภาวะผู้นำอนุทิน ปมย้ายนายอำเภอ ชี้ตำหนิก่อนสอบ กระทบนิติธรรม

เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2569 นายวัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ วิเคราะห์ภาวะผู้นำของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี กรณีคำสั่งย้ายนายอำเภอบ้านสร้าง โดยตั้งคำถามถึงความรอบคอบในการรับฟังข้อมูล การปฏิบัติต่อผู้ถูกกล่าวหา และความรับผิดชอบต่อคำพูดของผู้นำในภาวะวิกฤต

นายวัสมองว่า กรณีนี้เป็นบทเรียนของฝ่ายการเมืองที่พยายามแสดงความเด็ดขาด หรือเบี่ยงเบนแรงปะทะจากปัญหาในภาวะวิกฤต แต่กลับใช้อารมณ์ตัดสินบนฐานข้อมูลที่ยังไม่ได้ตรวจสอบอย่างรอบคอบ เมื่อข้อมูลอีกด้านปรากฏต่อสาธารณะ จึงอาจส่งผลให้ผู้นำสูญเสียความน่าเชื่อถืออย่างรุนแรง

ประเด็นที่นายวัสให้ความสำคัญคือ การกล่าวตำหนินายอำเภอบ้านสร้างกลางที่ประชุมซึ่งถ่ายทอดสด ด้วยถ้อยคำรุนแรง เช่น “น่าอับอาย/น่าละอาย” “รับราชการไม่ได้” และ “เศร้าใจที่มีคนประเภทนี้” ทั้งที่กระบวนการสอบสวนยังไม่เริ่มต้น

นายวัสเห็นว่า พฤติการณ์ดังกล่าวเข้าข่ายตัดสินความผิดล่วงหน้าต่อสาธารณะ และสุ่มเสี่ยงต่อการละเมิดหลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ อีกทั้งการที่ผู้บังคับบัญชาสูงสุดแสดงท่าทีชัดเจน อาจสร้างแรงกดดันต่อผู้ทำหน้าที่สอบสวนทางวินัยในอนาคต จนกระทบความเป็นธรรมของกระบวนการ

นอกจากนี้ นายวัสยังตั้งข้อสังเกตว่า การระบุชื่อและนามสกุลพร้อมกล่าวตำหนิผ่านสื่อ ไม่ได้กระทบเฉพาะเกียรติยศของนายอำเภอเท่านั้น แต่อาจส่งผลถึงบุคคลในครอบครัวและผู้ใช้นามสกุลร่วมกันด้วย

จากสอบวินัยสู่คำชี้แจงย้ายปกติ

นายวัสระบุว่า จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นภายใน 24 ชั่วโมง หลังสังคมนำเสนอผลงานของนายอำเภอในพื้นที่และเกิดกระแสตีกลับ นายกรัฐมนตรีเปลี่ยนท่าทีจากให้สอบวินัยเพื่อให้ออกจากราชการ มาอธิบายว่าเป็นการย้ายสลับตำแหน่งตามปกติ โดยให้เหตุผลว่าดำรงตำแหน่งมา 5 ปี จึงถึงวาระต้องย้าย

อย่างไรก็ตาม นายวัสตั้งข้อสังเกตว่า คำอธิบายดังกล่าวเกิดขึ้นในกรณีการย้ายนอกฤดูกาล จึงมองว่าท่าทีที่เปลี่ยนไปมีลักษณะ “หนังคนละม้วน” และเป็นการถอยร่นเชิงยุทธศาสตร์หลังเผชิญแรงวิจารณ์

นายวัสยังมองว่า การชี้แจงว่านายกรัฐมนตรีไม่ได้เป็นผู้สั่งย้าย แต่เป็นอำนาจของอธิบดีและปลัดกระทรวงมหาดไทย พร้อมย้ำว่าต้องเชื่อผู้ว่าราชการจังหวัดในฐานะแม่ทัพในพื้นที่ เป็นการเปลี่ยนกรอบคำอธิบายและปัดความรับผิดชอบจากฝ่ายการเมืองไปยังฝ่ายข้าราชการประจำ

ข้อวิจารณ์ของนายวัสจึงครอบคลุมทั้งการตัดสินใจในภาวะวิกฤต การรักษาความเป็นธรรมต่อผู้ถูกกล่าวหา และความสอดคล้องของคำชี้แจง โดยเฉพาะผลที่คำพูดของผู้นำอาจมีต่อการสอบสวนทางวินัย หากเกิดขึ้นในอนาคต

ที่มา : วัส ติงสมิตร กฎหมายและบ้านเมือง