กันยายนเดือด รัฐบาลอนุทิน2 เผชิญศึกสภา ม็อบ และคดีการเมือง

กันยายน “เดือนเดือด” ของรัฐบาลอนุทิน 2

การเมืองเดือนกันยายน 2569 กำลังเข้าสู่ช่วงเปราะบาง รัฐบาลอนุทิน 2 ต้องรับแรงกดดันพร้อมกันทั้งในรัฐสภา บนท้องถนน และในกระบวนการตรวจสอบขององค์กรอิสระกับศาลรัฐธรรมนูญ

หลายฝ่ายจึงเปรียบเดือนนี้ว่าเป็น “เดือนเดือด” หรือ “ฝนกรด” เพราะแต่ละเหตุการณ์สามารถขยายผลไปสู่วิกฤตศรัทธาต่อรัฐบาลได้ แม้ยังไม่มีเหตุใดนำไปสู่การเปลี่ยนรัฐบาลโดยอัตโนมัติ

 

10 กันยายน เปิดเกมตรวจสอบในสภา

 

พรรคประชาชน เตรียมหยิบรายงานผลการปฏิบัติงานของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ขึ้นอภิปรายในสภาวันที่ 10 กันยายน 2569 โดยวางเป้าขยายผลไปถึงข้อกล่าวหาเรื่องการจัดตั้งกลุ่มลงคะแนนหรือ “ฮั้ว” ในการเลือก สว.

 

อย่างไรก็ตาม ร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2570 ซึ่งใช้เวลาพิจารณายาวนานกว่ากำหนด อาจทำให้สภาต้องเลื่อนวาระรายงานของ กกต. ออกไป หากเกิดกรณีดังกล่าว ฝ่ายค้านยังสามารถนำข้อมูลกลับมาใช้ในเวทีตรวจสอบอื่น รวมถึงการอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล

 

วันเดียวกัน กลุ่มมวลชนที่นำโดย สนธิ ลิ้มทองกุล  ประกาศเคลื่อนไหวบริเวณสถานเอกอัครราชทูตอิสราเอล โดยชูประเด็นอิทธิพลของทุนต่างชาติและพฤติกรรมของชาวต่างชาติในประเทศไทย รัฐบาลจึงต้องรับมือทั้งข้อเรียกร้องทางการเมืองและความละเอียดอ่อนด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

 

11–13 กันยายน 2569 แรงกดดันขยับออกนอกสภา

 

วันที่ 11 กันยายน 2569 กลุ่มปกป้องผืนดินภูเก็ตเตรียมยื่นหนังสือถึงผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต เพื่อคัดค้านกิจกรรมปีใหม่ของชาวยิวและพิธีทางศาสนาที่ผู้จัดเตรียมจัดขึ้นในพื้นที่ โดยอ้างข้อกังวลด้านความมั่นคง

 

หน่วยงานรัฐต้องแยกแยะให้ชัดเจนระหว่างข้อกังวลที่มีพยานหลักฐานกับการเหมารวมบุคคลจากเชื้อชาติหรือศาสนา เพราะรัฐมีหน้าที่ดูแลทั้งความสงบเรียบร้อย เสรีภาพทางศาสนา และความปลอดภัยของประชาชนทุกกลุ่ม

จากนั้นในวันที่ 12–13 กันยายน 2569 พรรคประชาชน เครือข่ายภาคประชาชน และ iLaw เตรียมจัดกิจกรรมก่อนวันที่ กกต. นัดพิจารณาคดีฮั้วเลือก สว. โดย ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน ประกาศเข้าร่วมด้วย

กิจกรรมนี้จึงไม่ใช่เพียงการรวมตัวเชิงสัญลักษณ์ แต่ยังเป็นเครื่องวัดว่าสังคมติดตามคดีเลือก สว. มากเพียงใด และคำชี้แจงของ กกต. สามารถตอบข้อสงสัยเรื่องความโปร่งใสได้หรือไม่

 

14 กันยายน 2569 จับตามติคดีฮั้วเลือก สว.

วันที่ 14 กันยายน 2569 ถือเป็นหมุดหมายสำคัญ เมื่อ กกต. มีกำหนดประชุมลงมติคดีฮั้วเลือก สว. ว่าจะยุติเรื่องบางส่วนหรือส่งคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อวินิจฉัยผู้ถูกร้องรายใดบ้าง โดยเอกสารรวบรวมข่าวของสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งยืนยันว่ามีกระแสข่าวเกี่ยวกับกำหนดประชุมในวันนี้จริง

ตัวเลขผู้ที่ กกต. ส่งศาล ไม่ว่าจะเป็นหลักหน่วย หลักสิบ หรือหลักร้อย จะกลายเป็นประเด็นการเมืองทันที หากมติแตกต่างจากข้อเท็จจริงหรือหลักฐานที่สังคมรับรู้ กกต. ย่อมเผชิญคำถามหนักขึ้นและอาจกระตุ้นให้การชุมนุมขยายตัว

อย่างไรก็ตาม ต้องแยกขั้นตอนให้ชัดเจนว่า มติส่งเรื่องยังไม่เท่ากับคำพิพากษาว่าบุคคลนั้นกระทำความผิด ศาลต้องพิจารณาพยานหลักฐานและเปิดโอกาสให้ผู้ถูกร้องต่อสู้คดีก่อน

 

28 กันยายน 2569 ปมรหัสบนบัตรเลือกตั้ง

อีกจุดที่ถูกจับตามองคือวันที่ 28 กันยายน 2569 ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญมีกำหนดพิจารณาปมบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง หลังมีข้อสงสัยว่ารหัสบนบัตรบัญชีรายชื่ออาจเชื่อมโยงกับต้นขั้วที่ผู้ใช้สิทธิลงลายมือชื่อรับบัตร

 

หัวใจสำคัญของคดีอยู่ที่คำถามว่า ระบบดังกล่าวสามารถระบุตัวผู้ลงคะแนนและตรวจย้อนหลังว่าเลือกพรรคใดได้จริงหรือไม่ หากทำได้ ย่อมกระทบหลักการเลือกตั้งโดยลับ ซึ่งรัฐธรรมนูญรับรองไว้

 

อย่างไรก็ตาม ผลของคดีไม่ได้มีเพียงสองทางระหว่าง “ยกคำร้อง” กับ “เลือกตั้งโมฆะทั้งหมด” ศาลอาจวินิจฉัยเฉพาะการออกแบบหรือการใช้รหัส อาจสั่งให้หน่วยงานแก้ไขในอนาคต หรืออาจกำหนดผลทางกฎหมายในขอบเขตอื่นตามข้อเท็จจริงและคำขอในคดี

 

“ล้มกระดาน” ยังเป็นฉากทัศน์ ไม่ใช่ผลที่เกิดขึ้นทันที

ข้อวิเคราะห์ที่ว่า หากบัตรบัญชีรายชื่อเป็นโมฆะแล้ว สส. บัญชีรายชื่อ 100 คนจะพ้นจากตำแหน่ง สภาจะประชุมไม่ได้ และนายกรัฐมนตรีจะหยุดทำงานทันที ยังไม่ควรด่วนสรุปเป็นข้อยุติ

เงื่อนไขที่กำหนดให้ต้องมี สส. ไม่น้อยกว่าร้อยละ 95 เกี่ยวข้องกับการประกาศผลเพื่อเรียกประชุมรัฐสภาครั้งแรกหลังการเลือกตั้ง ไม่ได้หมายความว่าสภาที่เปิดประชุมแล้วจะทำงานต่อไม่ได้ทุกครั้งที่จำนวนสมาชิกลดลง ส่วนองค์ประชุมต้องพิจารณาจากจำนวนสมาชิกที่มีอยู่จริงในขณะนั้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560

เช่นเดียวกัน การสิ้นสุดสมาชิกภาพ สส. ของนายกรัฐมนตรีไม่ได้ทำให้ความเป็นนายกรัฐมนตรีสิ้นสุดลงโดยอัตโนมัติ เพราะรัฐธรรมนูญไม่ได้บังคับให้นายกรัฐมนตรีต้องเป็น สส. ต้องตรวจสอบว่าคำวินิจฉัยเข้าข่ายเหตุพ้นจากตำแหน่งตามมาตรา 170 หรือทำให้คณะรัฐมนตรีสิ้นสุดลงตามมาตรา 167 หรือไม่

ดังนั้น วันที่ 28 กันยายนอาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ แต่คำว่า “ล้มกระดาน” ยังเป็นเพียงฉากทัศน์ทางการเมือง ผลลัพธ์ที่แท้จริงขึ้นอยู่กับถ้อยคำในคำวินิจฉัย ขอบเขตของคำสั่ง และวิธีที่องค์กรของรัฐนำคำวินิจฉัยไปปฏิบัติ

บททดสอบของรัฐบาลในเดือนนี้จึงไม่ใช่แค่การเอาตัวรอดจากคดีใดคดีหนึ่ง แต่คือการรักษาเสียงสนับสนุนในสภา การชี้แจงข้อสงสัยต่อสาธารณะ และการควบคุมเหตุเผชิญหน้าบนท้องถนนไม่ให้กลายเป็นวิกฤตการเมืองรอบใหม่