จับตา 14 ก.ย.69 กกต. เลือกทางไหนใน3ฉากทัศน์คดีโกงเลือกสว. หยุดทำหน้าที่?

 

3 ฉากทัศน์ชี้อนาคตคดีเลือก สว.

วันที่ 14 กันยายน 2569 อาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของคดีทุจริตการเลือกสมาชิกวุฒิสภา เมื่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เตรียมลงมติชี้ชะตาผู้ถูกกล่าวหา 229 คน แบ่งเป็น สว. ที่ดำรงตำแหน่งอยู่ 138 คน และบุคคลในเครือข่ายอีก 91 คน

ทางเลือกของ กกต. มีตั้งแต่ยกคำร้องทั้งหมด ดำเนินคดีเฉพาะบุคคลที่มีหลักฐานชัดเจน ไปจนถึงยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาครบทั้ง 229 คน แต่ละแนวทางไม่ได้มีผลเฉพาะต่อผู้ถูกกล่าวหา หากยังอาจกระทบองค์ประกอบและการทำงานของวุฒิสภา ตลอดจนความเชื่อมั่นต่อกระบวนการตรวจสอบการเลือก สว.

 

ฉากทัศน์ที่ 1 ยกคำร้องทั้งหมด

ทางเลือกแรกคือ กกต. มีมติยกคำร้องผู้ถูกกล่าวหาทั้ง 229 คน เท่ากับไม่มีรายชื่อใดถูกส่งให้ศาลฎีกาวินิจฉัยตามกระบวนการเพิกถอนสิทธิ

ผลที่ตามมาคือ สว. ทั้ง 138 คนยังคงปฏิบัติหน้าที่ตามปกติ ขณะที่บุคคลในเครือข่ายอีก 91 คนไม่ต้องเข้าสู่กระบวนการไต่สวนในชั้นศาลจากคำร้องชุดนี้

อย่างไรก็ตาม แนวทางดังกล่าวอาจทำให้ กกต. ต้องเผชิญแรงกดดันอย่างหนัก เนื่องจากข้อมูลที่ปรากฏก่อนหน้านี้มีทั้งเส้นทางการเงิน พฤติกรรมลงคะแนนตามโพย และหลักฐานเกี่ยวกับสถานที่ประชุมวางแผน หากมีมติยกคำร้องทั้งหมด กกต. จึงจำเป็นต้องอธิบายว่าเหตุใดหลักฐานเหล่านี้จึงไม่มีน้ำหนักเพียงพอสำหรับส่งให้ศาลพิจารณา

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่เพียงผลคดี แต่รวมถึงความน่าเชื่อถือของเหตุผลและมาตรฐานที่ กกต. ใช้ประเมินพยานหลักฐานด้วย

ฉากทัศน์ที่ 2 เอาผิดเฉพาะเครือข่ายระดับล่าง

ฉากทัศน์ที่สองคือ กกต. เลือกดำเนินคดีเฉพาะบุคคลบางส่วน โดยเฉพาะรายที่มีหลักฐานทางการเงินชัดเจนจนยากปฏิเสธ มีกระแสข่าวว่าอาจเหลือผู้ถูกดำเนินคดีเพียง 2 คน

แนวทางนี้อาจช่วยจำกัดผลกระทบไม่ให้ลุกลามไปถึง สว. จำนวนมาก แต่จะทำให้เกิดคำถามว่า กกต. กำลังพิจารณาคดีในฐานะการกระทำเฉพาะบุคคล หรือมองภาพรวมว่าเป็นขบวนการที่มีการวางแผนและเชื่อมโยงกัน

ข้อกังวลสำคัญคือ หากดำเนินคดีเฉพาะรายที่มีเส้นเงินชัดเจน แต่ไม่ตรวจสอบความเชื่อมโยงกับผู้สั่งการ ผู้จัดทำโพย หรือผู้ได้รับประโยชน์ อาจถูกวิจารณ์ว่าเป็นการ “สอยปลาซิวปลาสร้อย” และหยุดคดีไว้เพียงเครือข่ายระดับล่าง

ดังนั้น แม้การส่งศาลเพียงบางรายไม่ใช่สิ่งผิดปกติ หากหลักฐานของแต่ละคนมีน้ำหนักแตกต่างกัน แต่ กกต. ต้องชี้แจงหลักเกณฑ์ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า เหตุใดบางรายจึงถูกดำเนินคดี ขณะที่รายอื่นซึ่งปรากฏอยู่ในชุดข้อมูลเดียวกันกลับถูกยกคำร้อง

 

 

ฉากทัศน์ที่ 3 ส่งศาลฎีกาทั้ง 229 คน

แนวทางที่สามคือ กกต. ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาให้วินิจฉัยผู้ถูกกล่าวหาทั้ง 229 คน ตามมาตรา 62 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา

 

หลักสำคัญของแนวทางนี้อยู่ที่ถ้อยคำว่า “หลักฐานอันควรเชื่อได้ว่า” มีการทุจริตหรือรู้เห็นเป็นใจให้การเลือกไม่เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม

บทบาทของ กกต. ในขั้นตอนนี้ไม่ใช่การตัดสินความผิดจนสิ้นข้อสงสัย แต่เป็นการประเมินว่าพยานหลักฐานมีมูลเพียงพอที่จะยื่นคำร้องหรือไม่ จากนั้นศาลฎีกาจะเป็นผู้ไต่สวนและวินิจฉัยข้อเท็จจริง

แนวทางนี้จะเปิดให้หลักฐานทั้งหมดเข้าสู่การตรวจสอบในชั้นศาล แต่ผลกระทบต่อวุฒิสภาอาจเกิดขึ้นทันที หากศาลฎีการับคำร้องไว้พิจารณา

 

ศาลรับคำร้องเมื่อใด สว. ต้องหยุดปฏิบัติหน้าที่

ตามข้อมูลที่กำหนด รัฐธรรมนูญ มาตรา 226 วรรคสี่ และมาตรา 62 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา กำหนดให้ สว. ผู้ถูกกล่าวหาหยุดปฏิบัติหน้าที่ตั้งแต่วันที่ศาลฎีการับคำร้องไว้พิจารณา โดยไม่ต้องรอคำพิพากษาถึงที่สุด

หาก กกต. ยื่นคำร้องต่อ สว. จำนวน 138 คน และศาลรับคำร้องทั้งหมด สว. กลุ่มดังกล่าวย่อมต้องหยุดปฏิบัติหน้าที่พร้อมกัน ส่วนสมาชิกที่ไม่อยู่ในคำร้องยังทำหน้าที่ต่อไป รวมถึงการใช้อำนาจให้ความเห็นชอบบุคคลเข้าสู่องค์กรอิสระและศาลรัฐธรรมนูญ

จุดนี้ทำให้จำนวนรายชื่อที่ กกต. ส่งศาลมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะไม่เพียงกำหนดขอบเขตของคดี แต่ยังอาจเปลี่ยนโครงสร้างการทำงานและน้ำหนักการลงมติภายในวุฒิสภา

หลักฐานคือหัวใจของมติ

ข้อมูลสนับสนุนที่ปรากฏประกอบด้วยเส้นทางการเงินที่เกี่ยวข้องกับการเลือก สว. หมุนเวียนมากกว่า 500 ล้านบาท พฤติกรรมลงคะแนนตามโพยซ้ำกัน ตลอดจนหลักฐานการประชุมและจัดทำโพยภายในโรงแรมหลายแห่ง โดยมี สว. ปัจจุบันอย่างน้อย 11 คนปรากฏตัวในสถานที่ดังกล่าว

นอกจากนี้ ยังมีข้อมูลการโอนเงินในหลายจังหวัด เช่น สุราษฎร์ธานี ซึ่งพบการโอน 11 รายการก่อนวันเลือก รวมถึงหนองบัวลำภูและอำนาจเจริญ

หลักฐานเหล่านี้ยังไม่ใช่คำพิพากษาว่าบุคคลใดกระทำผิด แต่เป็นข้อมูลที่ กกต. ต้องประเมินว่าถึงระดับ “อันควรเชื่อได้ว่า” ตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่

คดียาว แต่ผลทางการเมืองเกิดทันที

แม้การส่งคดีให้ศาลฎีกาจะทำให้กระบวนการตรวจสอบเดินหน้าต่อ แต่การไต่สวนอาจใช้เวลาหลายปี เพราะมีผู้ถูกกล่าวหาและพยานจำนวนมาก ซึ่งอาจมากกว่า 500–600 ปาก

อย่างไรก็ตาม ต้องแยกผลสองส่วนออกจากกันให้ชัดเจน ผู้ที่ศาลรับคำร้องไว้พิจารณาจะต้องหยุดปฏิบัติหน้าที่ทันที ส่วน สว. ที่ไม่ถูกยื่นคำร้องหรือศาลไม่รับคำร้องยังสามารถทำหน้าที่ต่อไป และอาจอยู่จนครบวาระได้หากกระบวนการพิจารณายืดเยื้อ

ด้วยเหตุนี้ มติวันที่ 14 กันยายนจึงเป็นมากกว่าการเลือกว่าจะส่งรายชื่อกี่คนให้ศาล แต่เป็นบททดสอบว่า กกต. จะประเมินหลักฐานด้วยมาตรฐานใด สามารถอธิบายความแตกต่างระหว่างผู้ถูกกล่าวหาแต่ละรายได้หรือไม่ และจะทำให้สังคมเชื่อมั่นได้เพียงใดว่า กระบวนการตรวจสอบดำเนินไปตามข้อเท็จจริงและกฎหมาย โดยไม่ขึ้นอยู่กับแรงกดดันทางการเมือง