“วัส” เปิด 3 ฉากทัศน์คดีฮั้ว สว. เตือนคำพิพากษาอาจย้อนมัด กกต.

 

นายวัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ อดีตผู้พิพากษา และอดีตประธานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก (คลิกอ่านต้นฉบับ) วิเคราะห์ข้อจำกัดทางกฎหมายในการพิจารณาคดีของศาลฎีกา พร้อมประเมิน 3 ฉากทัศน์การตัดสินใจของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) โดยเตือนว่า หากศาลพบหลักฐานการทุจริตเลือกสมาชิกวุฒิสภา (สว.) เป็นขบวนการ คำพิพากษาอาจย้อนกลับมาเป็นหลักฐานตรวจสอบการทำหน้าที่ของ กกต. ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157

 

นายวัสอธิบายว่า ศาลฎีกาต้องพิจารณาคดีตามขอบเขตคำร้องของ กกต. และไม่สามารถพิพากษาเกินคำร้องได้ หาก กกต. ยกคำร้องหรือไม่ส่งรายชื่อผู้สมัครคนใดเข้าสู่การพิจารณา ศาลย่อมไม่มีอำนาจเพิกถอนสิทธิของบุคคลนั้นได้เอง

 

แม้รัฐธรรมนูญ มาตรา 226 วรรคสอง ให้อำนาจศาลสั่งไต่สวนและแสวงหาพยานหลักฐานเพิ่มเติมเพื่อค้นหาความจริง แต่หลักฐานดังกล่าวต้องใช้พิสูจน์ความผิดของบุคคลที่มีชื่ออยู่ในคำร้องเท่านั้น ศาลไม่สามารถนำบุคคลภายนอกคำร้องเข้ามาเป็นผู้ถูกร้องเพิ่มเติมได้

 

อย่างไรก็ตาม หาก กกต. เลือกส่งศาลเฉพาะบางรายหรือเฉพาะตัวการหลัก และยกคำร้องผู้เกี่ยวข้องส่วนใหญ่ แต่การไต่สวนของศาลกลับพบหลักฐานชัดเจนว่าเป็นการทุจริตเชิงขบวนการ ศาลจะลงโทษได้เฉพาะผู้มีชื่อในคำร้อง แต่รายละเอียดและเหตุผลในคำพิพากษาอาจกลายเป็นหลักฐานทางการที่สะท้อนว่า กกต. เพิกเฉยต่อพยานหลักฐานสำคัญ

 

นายวัสเห็นว่า กรณีดังกล่าวอาจนำไปสู่การดำเนินคดีกับ กกต. ฐานปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 จึงทำให้คำพิพากษามีลักษณะเป็น “ดาบสองคม” ต่อองค์กรผู้ยื่นคำร้องเอง

 

สำหรับแนวทางการตัดสินใจของ กกต. นายวัสประเมินไว้ 3 ฉากทัศน์ ดังนี้

ฉากทัศน์แรก กกต. ส่งคำร้องต่อศาลฎีกาแบบ “ยกกลุ่มใหญ่” ตามพยานหลักฐานที่รวบรวมได้ โดยประเมินว่ามีโอกาสเกิดขึ้นระดับปานกลางถึงสูง แนวทางนี้จะช่วยลดแรงกระแทกทางสังคม และลดความเสี่ยงที่ กกต. จะถูกกล่าวหาว่าละเว้นการปฏิบัติหน้าที่

 

ฉากทัศน์ที่ 2 กกต. ส่งเฉพาะรายหรือเฉพาะตัวการหลักที่มีพยานหลักฐานหนักแน่น โดยเฉพาะหลักฐานเส้นทางการเงิน พร้อมยกคำร้องผู้สมัครส่วนใหญ่ มีโอกาสเกิดขึ้นระดับปานกลาง และอาจช่วยไม่ให้โครงสร้างวุฒิสภาตกอยู่ในภาวะชะงักงัน

อย่างไรก็ตาม แนวทางที่ 2 มีความเสี่ยงทางกฎหมายสูง หากศาลไต่สวนเพิ่มเติมแล้วพบว่าการทุจริตเกิดขึ้นเป็นขบวนการหรือมีลักษณะ “ยกกลุ่ม” เพราะข้อเท็จจริงในคำพิพากษาอาจย้อนกลับมาใช้ตรวจสอบว่า กกต. ละเว้นการดำเนินการกับผู้เกี่ยวข้องรายอื่นหรือไม่

 

ฉากทัศน์ที่ 3 กกต. ยกคำร้องทั้งหมด โดยให้เหตุผลว่าพยานหลักฐานยังไม่มีน้ำหนักเพียงพอ นายวัสประเมินว่ามีโอกาสเกิดขึ้นต่ำ แต่หากเกิดขึ้นจะสร้างวิกฤตความเชื่อมั่นต่อระบบตรวจสอบอย่างรุนแรง และทำให้ กกต. เผชิญความเสี่ยงต่อการถูกดำเนินคดีตามมาตรา 157 มากที่สุด

 

นายวัสทิ้งท้ายว่า คดีนี้เป็นหมุดหมายสำคัญและเป็นบททดสอบว่า ระบบตรวจสอบและองค์กรอิสระของไทยจะสามารถกอบกู้ความเชื่อมั่นของประชาชนกลับคืนมาได้หรือไม่