นักวิชาการ มธ. ชี้คลิปเสียงแพทองธาร-ฮุน เซน ไทยเสียเปรียบระยะยาว

นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เตือนเหตุการณ์ปล่อยคลิปเสียงระหว่างนายกรัฐมนตรีไทยกับสมเด็จฮุน เซน อดีตนายกรัฐมนตรีกัมพูชา ส่งผลกระทบเชิงลบต่อความมั่นคงทางการทูตและโอกาสในการเจรจาอย่างไม่เป็นทางการ ขณะเดียวกัน กัมพูชาถูกวิเคราะห์ว่ากำลังเดินหมากการทูตโดยมี “ไพ่เด็ด” ที่อาจใช้เป็นกลยุทธ์ในชั้นศาลโลกถึง 4 แนวทาง

คลิปเสียงปิดโอกาสเจรจาลับ กระทบภาพลักษณ์นานาชาติ

ผศ. ดร.ธนภัทร ชาตินักรบ ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วิเคราะห์ว่า การเผยแพร่คลิปเสียงสนทนาระหว่าง น.ส.แพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรีไทย และสมเด็จฮุน เซน ประธานวุฒิสภากัมพูชา ได้สร้างแรงกระเพื่อมต่อเสถียรภาพของกลไกเจรจาชายแดนไทย–กัมพูชา โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่กัมพูชากำลังผลักดันคดีพิพาทขึ้นสู่การพิจารณาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ

เหตุการณ์นี้อาจสะท้อนว่าการตัดสินใจพูดคุยเป็นการดำเนินการส่วนตัวของนายกรัฐมนตรีไทยโดยไม่ได้ผ่านกลไกรัฐ ส่งผลให้ความเชื่อมั่นภายในฝ่ายไทยสั่นคลอน ขณะเดียวกันก็ทำลายบรรยากาศความไว้วางใจซึ่งจำเป็นต่อการเจรจาอย่างไม่เป็นทางการระหว่างผู้นำประเทศ ซึ่งถือเป็นกลไกทางการทูตอันสำคัญ

นักวิชาการเตือนกัมพูชายังถือ “ไพ่เด็ด” 4 ใบในเกมศาลโลก

ดร.ภัทรพงษ์ แสงไกร อาจารย์ประจำศูนย์กฎหมายระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วิเคราะห์ว่า ในระยะยาว กัมพูชาอาจใช้กลยุทธ์ทางกฎหมายระหว่างประเทศต่อกรกับไทยในประเด็นพิพาทชายแดน 4 จุดสำคัญ ได้แก่ ช่องบก ปราสาทตาเมือนธม ปราสาทตาเมือนโต๊ด และปราสาทตาควาย โดยมี 4 แนวทาง หรือ “ไพ่” ดังนี้:

                1.             Forum Prorogatum – การยื่นข้อพิพาทต่อศาลโลกแม้ไทยจะไม่ได้ให้ความยินยอม ซึ่งจะช่วยส่งเสริมภาพลักษณ์ของกัมพูชาในฐานะประเทศที่เคารพกระบวนการยุติธรรม แม้ศาลอาจไม่มีเขตอำนาจ แต่ไทยยังจำเป็นต้องชี้แจงกับประชาคมโลก

                2.             อ้างไทยยินยอมฟ้องศาล – หากกัมพูชาหลักฐานว่าไทยเคยยินยอมให้นำข้อพิพาทเข้าสู่ศาลโลก ก็จะทำให้เกิดคดีจริง พร้อมเปิดช่องให้กัมพูชาร้องขอ “มาตรการชั่วคราว” จากศาล ซึ่งไทยต้องเตรียมรับมืออย่างรอบคอบ

                3.             ขอตีความคำพิพากษาคดีปราสาทพระวิหาร – โดยอาศัยคำพิพากษาทั้งในปี 1962 และ 2013 หากสามารถโยงความเชื่อมโยงกับพื้นที่พิพาทใหม่ได้ จะบีบให้ไทยต้องเข้าสู่กระบวนการสู้คดีเต็มรูปแบบ

                4.             นำเรื่องเข้าสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UNGA) – โดยอ้างถึงความตึงเครียดบริเวณชายแดน ซึ่งจะเปิดทางให้ UNGA ขอความเห็นเชิงกฎหมาย (Advisory Opinion) จากศาลโลก แม้ไม่ผูกพันแต่มีน้ำหนักในทางการเมืองและการรับรู้ของนานาประเทศ

ดร.ภัทรพงษ์ย้ำว่า หากกัมพูชาเลือกเล่นไพ่ใบนี้อย่างเต็มที่ ไทยจะต้องเตรียมแผนรองรับอย่างรัดกุม รวมถึงการดำเนินการทางการทูตเพื่อชี้แจงจุดยืนต่อประเทศสมาชิก UN