ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน พัฒนาโรงกระดาษเมืองกาญจน์

ชาวจังหวัดกาญจนบุรีเดินหน้าผลักดันให้โรงงานกระดาษไทยริมแม่น้ำแควกาญจนบุรีเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์

****************************

โดย...ปิยะรัชต์ จงเจริญ

ข้อกังวลของคนเมืองกาญจน์ ต่อโครงการพัฒนาพื้นที่ราชพัสดุแปลงโรงงานกระดาษไทย ต.บ้านใต้ อ.เมืองกาญจนบุรี เนื้อที่กว่า 69 ไร่ ริมแม่น้ำแคว ก็ได้ข้อสรุป จากการที่ จีระเกียรติ ภูมิสวัสดิ์ ผวจ.กาญจนบุรี เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ และทุกภาคส่วน ประชุมหารือวางแนวทางการพัฒนาพื้นที่ โดยสรุปเป็น 4 ขั้นตอน คือ

1.ให้บริษัทที่เช่าอยู่ออกจากพื้นที่ 2.ให้องค์การบริหารส่วนจังหวัดกาญจนบุรี เป็นผู้ขอใช้พื้นที่จากกรมธนารักษ์ 3.ขอรับการสนับสนุนการออกแบบและงบประมาณในการพัฒนาพื้นที่จากกรมโยธาธิการและผังเมือง และ 4.การขึ้นทะเบียนโรงงานกระดาษเป็นโบราณสถานของกรมศิลปากร

สำหรับแนวทางการพัฒนา ภาคประชาชนได้เสนอว่า ควรมีการวางแนวคิดออกแบบพื้นที่ และแนวคิดการบริหารจัดการพื้นที่ โดยแบ่งออกเป็น 3 โซน คือ โซนสาธารณะ โซนศูนย์เรียนรู้ และโซนศูนย์อาหาร โดยมีการบริหารจัดการให้มีรายได้ในการบำรุงรักษาอย่างต่อเนื่อง ภายใต้กฎหมายรองรับและสามารถขับเคลื่อนไปได้

ผวจ.กาญจนบุรี กล่าวว่า พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ยินดีสนับสนุนให้พื้นที่พัฒนาตามแนวทางความต้องการของประชาชน จึงต้องมีความชัดเจนในแนวทางบริหารจัดการไม่ให้เกิดปัญหาทั้งทางปฏิบัติจริงและทางกฎหมาย จึงต้องขอคำแนะนำจากส่วนกลางและผู้เชี่ยวชาญให้ตกผลึกและเข้าใจตรงกันเสียก่อน แล้วจะประสานไปยังสำนักเลขาธิการนายกฯ ต่อไป

เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ศิลปินแห่งชาติ ได้เสนอในที่ประชุมว่า การปรับปรุงพัฒนาควรเป็นภูมิบ้านภูมิเมือง โดยมีสถาปัตย์ของอาคารโรงงาน เพราะเป็นเสน่ห์ดึงดูดอย่างหนึ่ง

ขณะที่ ภานุวัตน์ ศีลแดนจันทร์ ประชาชนชาวจังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งร่วมผลักดันให้โรงงานกระดาษกาญจนบุรีเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ กล่าวว่า ความหวังของชาวกาญจนบุรีหวังให้กลไกทางภาครัฐเข้ามาช่วยสนับสนุน หรือแม้แต่ภาคเอกชน ภาคธุรกิจ หากมีความสนใจเข้ามาลงทุนหรือทำกิจกรรมเกี่ยวกับการบริหารจัดการก็ไม่สามารถทำได้ หากไม่มีกลไกทางภาครัฐและประชาชนสนับสนุน หวังให้ทุกภาคส่วนบูรณาการทำงานร่วมกัน และฝากขอบคุณท่านนายกรัฐมนตรีในเรื่องนี้ด้วย

ทั้งนี้ โรงงานกระดาษไทยตั้งอยู่ในที่ดินราชพัสดุ ต.บ้านใต้ อ.เมืองกาญจนบุรี เนื้อที่กว่า 69 ไร่ ริมแม่น้ำแคว สร้างขึ้นในปี 2478 สมัยพระยาพหลพลพยุหเสนาเป็นนายกรัฐมนตรี เป็นโรงงานกระดาษแห่งที่ 2 ของประเทศไทย ซึ่งมีความทันสมัยที่สุดในขณะนั้น ผลิตกระดาษและธนบัตรใช้ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยใช้ไม้ไผ่จาก อ.ไทรโยค และทองผาภูมิ เป็นวัตถุดิบ ตัวอาคารโรงงานเป็นทรงยุโรปสมัยกลางมีคุณค่าทางสถาปัตยกรรมอย่างยิ่ง ต่อมาประสบภาวะขาดทุน คณะรัฐมนตรีจึงมีมติให้เลิกกิจการในปี 2525

ต่อมาปี 2530 กระทรวงการคลังเห็นชอบให้บริษัท อุตสาหกรรมกระดาษศิริศักดิ์ เช่าพื้นที่เป็นระยะเวลา 30 ปี หลังสัญญาเช่าหมดอายุในปี 2560 กรมธนารักษ์อนุญาตให้ผู้เช่าเดิมใช้ประโยชน์เป็นการชั่วคราว 1 ปี ถึง 9 พ.ย. 2561

ขณะเดียวกัน กรมธนารักษ์มีโครงการพัฒนาที่ดินแปลงนี้ ด้วยการให้บริษัทเอกชนประมูลเพื่อจัดสร้างเป็นพิพิธภัณฑ์ โรงพิมพ์และโรงแรมเชิงอนุรักษ์มูลค่า 1,500 ล้านบาท ซึ่งภาคประชาสังคม จ.กาญจนบุรี เกรงว่าจะส่งผลต่อคุณค่าของแหล่งโบราณสถาน จึงยื่นหนังสือถึงรัฐบาลเพื่อทบทวน และพัฒนาให้เป็นพื้นที่สาธารณะมรดกของชาติ

สัญญาณการพัฒนาตามแนวทางของประชาชนเริ่มขึ้นแล้ว ต้องติดตามการดำเนินการในขั้นตอนต่างๆ ต่อไป