มาตรา 44 เพื่อทหาร เดินหน้าสู่เลือกตั้ง

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ในที่สุด พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ก็ทนกับแรงกดดันไม่ไหว จนต้องประกาศใช้มาตรา 44 เพื่อแก้ไข พ.ร.ป. รัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560

สาระสำคัญของการแก้ไขกฎหมายพรรคการเมืองในครั้งนี้อยู่ที่การขยายเวลาที่กฎหมายกำหนดไว้เกี่ยวกับการดำเนินการปรับปรุงพรรคการเมืองให้สอดคล้องกับกฎหมายใหม่ฉบับใหม่

โดยบทเฉพาะกาลมาตรา 141 ของกฎหมายพรรคการเมืองได้กำหนดภารกิจเร่งด่วนที่พรรคการเมืองต้องดำเนินการแต่งตัวเองใหม่ไว้ 7 ประการ ดังนี้

1.แจ้งการเปลี่ยนแปลงสมาชิกให้นายทะเบียนทราบภายใน 90 วันนับแต่วันที่ พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับ

2.พรรคการเมืองที่จัดตั้งขึ้นตาม พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้และยังมีสมาชิกไม่ถึง 500 คน ต้องดำเนินการให้มีสมาชิกให้ครบ 500 คน ภายใน 180 วันนับแต่วันที่ พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับ

3.จัดให้มีทุนประเดิมจำนวน 1 ล้านบาท และแจ้งให้นายทะเบียนทราบภายใน 180 วันนับแต่วันที่ พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับ

4.จัดให้มีสมาชิกจำนวนไม่น้อยกว่า 500 คน ชำระค่าบำรุงพรรคการเมืองสำหรับปีที่ พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับภายใน 180 วัน นับแต่วันที่ พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับ

5.จัดให้สมาชิกชำระเงินค่าบำรุงพรรคการเมืองให้ได้จำนวนไม่น้อยกว่า 5,000 คน ภายใน 1 ปีนับแต่วันที่ พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับ

6.จัดให้มีการประชุมใหญ่เพื่อแก้ไขข้อบังคับและจัดทำคำประกาศอุดมการณ์ทางการเมืองของพรรคการเมืองและนโยบายของพรรคการเมืองให้ถูกต้องตามที่บัญญัติไว้ใน พ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญนี้ภายใน 180 วันนับแต่วันที่ พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับ

7.จัดตั้งสาขาพรรคการเมืองและตัวแทนพรรคการเมืองประจำจังหวัดให้ครบถ้วนตาม พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ภายใน 180 วันนับแต่วันที่ พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับ

แน่นอนว่าการแก้ไขกฎหมายพรรคการเมืองจะต้องครอบคลุมประเด็นเหล่านี้เป็นสำคัญ เนื่องจากเป็นประเด็นเร่งด่วนที่ต้องมีการแก้ไข

อย่างไรก็ตาม มีความเป็นไปได้ไม่น้อยที่การแก้ไขกฎหมายพรรคการเมืองโดยใช้มาตรา 44 จะไม่หยุดเพียงแค่ประเด็นเหล่านี้ เนื่องจากถ้ามองจากบทบัญญัติที่กฎหมายมีอยู่เดิมนั้นก็เพียงพอที่จะดำเนินการได้อยู่แล้ว

กล่าวคือ อย่างในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้ดำเนินการ 90 วันนั้นกฎหมายก็ยอมให้พรรคการเมืองขอให้นายทะเบียนพรรคการเมืองขยายเวลาออกไปเพิ่มเติมได้อยู่แล้ว โดยไม่จำเป็นต้องลงแรงใช้มาตรา 44 ให้เหนื่อยแต่อย่างใด

ดังนั้น การใช้มาตรา 44 จึงต้องมีการลงมือเปลี่ยนเนื้อหาในกฎหมายบางประการอย่างมีนัยสำคัญ

พิจารณาสถานการณ์และความเคลื่อนไหวเวลานี้มี 2 เรื่องที่หลายฝ่ายให้การจับตา คือ 1.การตั้งพรรคของทหารในนาม “พรรคประชารัฐ” และ 2.การเลื่อนเลือกตั้ง

ทั้งสองเรื่องถูกผูกโยงกันอย่างแยกไม่ออก เพราะหากทหารจะตั้งพรรคการเมืองก็จำเป็นต้องดำเนินการภายใต้กฎหมายพรรคการเมืองอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่พอพลิกไปดูกติกาเกี่ยวกับการตั้งพรรคการเมืองก็พบว่าไม่เอื้อต่อพรรคการเมืองใหม่เท่าไร โดยเฉพาะการกำหนดให้ต้องมีการทำไพรมารีโหวตก่อนถึงจะสามารถส่งผู้สมัครลงเลือกตั้ง สส.ได้

กลายเป็นภาระใหญ่ของพรรคการเมืองใหม่ซึ่งยังไม่มีฐานทางการเมืองที่เข้มแข็งเท่าไรนัก การตั้งสาขาและตัวแทนพรรคการเมืองประจำจังหวัดเพื่อทำไพรมารีโหวตจึงเป็นงานยากอย่างเห็นได้ชัด ผิดกับพรรคการเมืองปัจจุบันที่มีฐานที่เข้มแข็งมานาน การทำไพรมารีโหวตจึงไม่ได้เป็นปัญหาแต่อย่างใด

จึงเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดการตอบรับในการแก้ไขกฎหมายพรรคการเมืองอย่างฉับพลัน ทั้งๆ ที่กลุ่มการเมืองที่สนับสนุน คสช.เพิ่งโยนข้อเรียกร้องมาให้ ผิดกับเรื่องการปลดล็อกทางการเมือง ซึ่งพรรคการเมืองเรียกร้องมาเป็นเวลานาน แต่จนถึงป่านนี้ก็ยังไม่ได้รับการสนองจาก คสช.

ดังนั้น หากจะบอกว่าการแก้ไขกฎหมายพรรคการเมืองเพื่อคลี่คลายสถานการณ์ หรือแรงกดดันทางการเมืองก็คงจะไม่ถูกเสียทีเดียว เพราะถ้ามองไปที่ตัวกติกาจะเห็นได้ว่าไม่ได้เป็นปัญหา เพียงแค่ คสช.ยอมให้พรรคการเมืองทำกิจกรรมการเมืองได้ทุกอย่างก็จบไม่ต้องลงแรงใช้มาตรา 44 ให้เสียของ แต่เป้าหมายที่แท้จริงอยู่ที่การแก้กติกาเพื่อกรุยทางสำหรับการตั้งพรรคทหาร

ที่สุดแล้ว การแก้ไขกฎหมายพรรคการเมืองอาจจะไม่ได้จบเพียงแค่การใช้มาตรา 44 ครั้งนี้เพียงครั้งเดียว แต่จะต้องมีการลงมือผ่าตัดกฎหมายพรรคการเมืองอีกครั้งหนึ่ง

ครั้งแรก อย่างที่ทราบจะเป็นการใช้มาตรา 44 แต่ครั้งที่สองนั้นอาจจะดำเนินการผ่านการตราเป็นร่าง พ.ร.บ.แก้ไข พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมืองและส่งให้ สนช.พิจารณาให้ความเห็นชอบ ซึ่งมีความเป็นไปได้ที่จะตัดต่อกฎหมายพรรคการเมืองใหม่เกือบหมด อาจถึงขั้นการสลับหัวสลับหางเลยทีเดียว

ถึงเวลานั้น ข้อเสนอเกี่ยวกับการเซตซีโร่สมาชิกพรรคการเมือง หรือการยกเลิกการทำไพรมารีโหวต ซึ่งเพิ่งจุดกระแสกันเมื่อเร็วๆ นี้เพื่อให้ทุกพรรคการเมืองออกจากแท่นสตาร์ทพร้อมกัน อาจถูกนำมาพิจารณาอย่างถี่ถ้วนอีกครั้ง ขึ้นอยู่กับว่า คสช.ยังอยากให้มีการเลือกตั้งตามโรดแมปหรือไม่